Թրամփի նախկին դատախազ Ջեք Սմիթը հետաքննվում է Hatch օրենքի հնարավոր խախտման համար

ԱՄՆ-ի Հատուկ խորհրդի գրասենյակը (OSC) 2025 թ․ օգոստոսի 3-ին հայտարարեց, որ սկսել է հետաքննություն ԱՄՆ արդարադատության նախարարության նախկին հատուկ խորհրդատու Ջեք Սմիթի նկատմամբ։ Հետաքննությունը վերաբերում է այն մեղադրանքներին, որ Սմիթը խախտել է Hatch օրենքը, որը սահմանափակում է պետական ծառայողների քաղաքական ներգրավվածությունը։

Hatch օրենքի նախապատմությունը

Hatch օրենքը, որը ընդունվել է 1939 թվականին, սահմանափակում է դաշնային ծառայողներին մասնակցել քաղաքական գործունեության, որը կարող է խաթարել նրանց պաշտոնական դիրքի անաչառությունը։ Օրենքը նպատակ ունի ապահովել, որ պետական ծառայողները չօգտագործեն իրենց իշխանությունը կամ ազդեցությունը ընտրություններում։ Օրենքի խախտումները կարող են հանգեցնել կարգապահական միջոցների, ներառյալ պաշտոնանկություն, իսկ որոշ դեպքերում՝ քրեական մեղադրանքների։

Ջեք Սմիթը նշանակվել է հատուկ խորհրդատու 2022 թվականի նոյեմբերին, ընդամենը մի քանի օր առաջ, երբ Դոնալդ Թրամփը հայտարարեց 2024 թվականի նախագահական ընտրություններին իր մասնակցության մասին։ Սմիթին հանձնարարել էին ղեկավարել երկու կարևոր դատական գործեր, որոնք վերաբերում էին Թրամփի գաղտնի փաստաթղթերի հետ վարվելու և 2020 թվականի ընտրությունների արդյունքները փոխելու փորձերին։ Երկու գործերն էլ ավարտվեցին Թրամփի դեմ քրեական մեղադրանքներով, որը հայտարարեց իր անմեղությունը։

Ջեք Սմիթի դեմ մեղադրանքները

Yeni Safak-ի համաձայն՝ Սմիթի դեմ հետաքննությունը սկսվել է Թրամփի դաշնակիցների մեղադրանքներից հետո, որոնք պնդում էին, որ նրա դատական գործընթացները քաղաքական նպատակներով են կազմակերպվել՝ խոչընդոտելու Թրամփի 2024 թվականի քարոզարշավը։ Քննադատները, ներառյալ հանրապետական սենատոր Թոմ Քոթոնը, մեղադրել են Սմիթին Թրամփի գործը շտապեցնելու մեջ՝ նպատակ ունենալով ազդել ընտրությունների ժամանակացույցի վրա։ Քոթոնը նշել է, որ Սմիթի գործողությունները «ոչ միայն անբարոյական են, այլև հավանաբար անօրինական»։

Սմիթի որոշումը դատավարությունը սկսել Այովայի կոկուսներից ընդամենը երկու շաբաթ առաջ, նույնպես առաջացրեց քննադատություն։ Քննադատները պնդում էին, որ նման բարդության գործի համար այդ ժամկետը աննախադեպ էր։ Սակայն Սմիթը պաշտպանեց իր որոշումները՝ պնդելով, որ դրանք հիմնված են ապացույցների վրա, այլ ոչ թե քաղաքական դրդապատճառների։

Սմիթի պատասխանը մեղադրանքներին

2025 թվականի հունվարին, երբ Թրամփը վերընտրվեց, Սմիթը հրապարակեց իր եզրափակիչ զեկույցը, որտեղ կտրուկ հերքեց քաղաքական կողմնակալության մեղադրանքները։ Նա գրել է. «Թրամփի դեմ մեղադրանքներ ներկայացնելու որոշումն իմն էր։ Դա որոշում է, որի համար ես ամբողջությամբ կանգնած եմ»։

Սմիթը հավելել է, որ արդարադատության նախարարությունից կամ այլ պաշտոնյաներից ոչ ոք չի ազդել իր որոշումների վրա։ Նա պնդել է, որ Թրամփի դեմ ապացույցները հիմնավոր էին և նպատակ ունեին պահպանել օրենքի գերակայությունը։ «Թրամփի բոլոր քրեական գործողությունների միջուկը խաբեությունն էր՝ ընտրությունների կեղծիքների մասին գիտակցված կեղծ պնդումները»,- նշել է Սմիթը։

Հետաքննության նշանակությունը

OSC-ի կողմից Սմիթի դեմ հետաքննությունը կարևոր է, քանի որ այն բարձրացնում է դաշնային դատախազների անաչառության և արդարադատության համակարգում քաղաքական միջամտության հետևանքների հարցը։ Ինչպես նշում է Newsday-ը, հետաքննությունը ընդգծում է օրենքի նկատմամբ հանրային վստահության պահպանման մարտահրավերները։

OSC-ն, որպես անկախ գործակալություն, կարող է առաջարկել կարգապահական միջոցներ, բայց չունի քրեական մեղադրանքներ ներկայացնելու լիազորություն։ Հետաքննության արդյունքները կներկայացվեն արդարադատության նախարարությանը հետագա գործողությունների համար։

Ընդհանուր համատեքստ

Սմիթի դեմ հետաքննությունը տեղի է ունենում ԱՄՆ-ում քաղաքական բևեռացման խորացման պայմաններում։ Թրամփի վերընտրությունը և նրա նախագահության շուրջ առաջացած վեճերը խորացրել են հակասությունները։ Սմիթի դեմ մեղադրանքները մի մաս են կազմում դաշնային հաստատությունների նկատմամբ անվստահության ընդհանուր պատումի, որտեղ յուրաքանչյուր կողմը մեղադրում է մյուսին արդարադատության համակարգը քաղաքական նպատակներով օգտագործելու մեջ։

Ջեք Սմիթի գործը և Hatch օրենքի խախտման մեղադրանքները ցույց են տալիս օրենքի և քաղաքականության խաչմերուկում առաջացող բարդությունները՝ բևեռացված դարաշրջանում։