Նոր Սահմանադրությունը պատրաստ է, բայց ե՞րբ այն կտեսնի Հայաստանը

Հրապարակող՝

Constitution draft on table

Ամենադիտվածներ

  • Արդարադատության նախարարը հայտարարել է, որ սահմանադրության տեքստը իրավական առումով պատրաստ է։
  • Հրապարակման ամսաթիվը անորոշ է՝ «քաղաքական քննարկումների» պատճառով։
  • Տարաձայնություններ կան Անկախության հռչակագրի հղման վերաբերյալ:

Հայաստանի նոր սահմանադրության տեքստը իրավական առումով ավարտված է, սակայն դրա հրապարակման ժամկետը դեռևս անորոշ է։ Արդարադատության նախարար Սրբուհի Գալյանը հինգշաբթի օրը հայտարարել է, որ թեև նախագիծը իրավական տեսանկյունից ամբողջական է, սակայն «քաղաքական քննարկումները» դեռ շարունակվում են՝ հրապարակման ամսաթիվը թողնելով չորոշված։ Այս ձգձգումը հարցեր է առաջացնում կառավարության թափանցիկության և սահմանադրական բարեփոխումների բաց լինելու վերաբերյալ նվիրվածության վերաբերյալ։ Խաղադրույքները բարձր են, քանի որ նոր սահմանադրությունը կարող է տասնամյակներ շարունակ ձևավորել Հայաստանի քաղաքական լանդշաֆտը:

Գալյանը ընդգծել է, որ կառավարությունը մտադիր է հրապարակել կամ ամբողջական տեքստը, կամ սահմանադրության նախագծի առանձին դրույթներ՝ հասարակական տրամադրությունները գնահատելու համար։ Այս արձագանքը այնուհետև կներառվի Սահմանադրական բարեփոխումների խորհրդի հետ հետագա քննարկումներում, որը ստեղծվել է վարչապետի որոշմամբ։ Այնուամենայնիվ, այն փաստը, որ տեքստը իրավական առումով պատրաստ է, բայց դրա հրապարակումը պայմանավորված է քաղաքական նկատառումներով, ենթադրում է իշխող կուսակցության կողմից որոշակի ռազմավարական մանևրում։ Այս մոտեցումը հակասում է բաց կառավարման սկզբունքներին, որտեղ սահմանադրական փաստաթղթերը սովորաբար հրապարակվում են անհապաղ՝ տեղեկացված հանրային բանավեճը խթանելու համար:

Մեկ առանձնահատուկ վիճելի հարց է սահմանադրության նախաբանում Հայաստանի անկախության հռչակագրի հղման ներառումը։ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը, ըստ տեղեկությունների, դեմ է այս ներառմանը, իսկ ինքը՝ Փաշինյանը, հռչակագիրը բնութագրում է որպես «հակամարտության հռչակագիր», այլ ոչ թե անկախության։ Այս դիրքորոշումը համահունչ է Բաքվի պահանջներին՝ հեռացնել հռչակագրի ցանկացած հղում, որը Ադրբեջանը դիտարկում է որպես տարածքային պահանջների հայտարարություն։ Թեև Գալյանը պնդում է, որ խորհուրդը կդիտարկի բոլոր տեսակետները, վարչապետի հրապարակային առարկությունը մտահոգություններ է առաջացնում խորհրդի քննարկումների վրա հնարավոր չարաշահումների վերաբերյալ։ Հարկ է նշել, որ Հայաստանի Սահմանադրական դատարանը նախկինում վճռել էր, որ Անկախության հռչակագիրը իրավական նշանակություն չունի և չի պարունակում տարածքային պահանջներ այլ երկրների նկատմամբ:

Կառավարությունը մտադիր է սահմանադրական հանրաքվե անցկացնել առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններից հետո, թեև որևէ կոնկրետ ժամկետ դեռ նշված չէ։ Հանրաքվեի ժամկետը, հավանաբար, կախված կլինի այդ ընտրությունների արդյունքներից, քանի որ սահմանադրության նախագիծը նախ պետք է հաստատվի խորհրդարանում ձայների երկու երրորդ մեծամասնությամբ։ Տեքստի հրապարակման շուրջ ներկայիս անորոշությունը, զուգորդված առանցքային հարցերի վերաբերյալ վարչապետի հայտարարած նախապատվություններով, ստեղծում է մի միջավայր, որտեղ հանրությանը խնդրում են դիտարկել փոփոխությունները առանց լիարժեք տեղեկատվության կամ քննարկման համար բավարար ժամանակի։ Սա կարող է խաթարել նոր սահմանադրության լեգիտիմությունն ու հանրային ընդունումը։ Հայ հանրությունը արժանի է թափանցիկ և ներառական գործընթացի, որը թույլ կտա նշանակալի մասնակցություն ունենալ ազգի հիմնարար օրենքի ձևավորմանը:

Ամենաթարմ