Ամերիկայում աճում է դժգոհությունը Թրամփի 100,000 դոլարանոց վիզայի վճարի դեմ

Իրավական պայքարը Թրամփի վիզայի վճարի դեմ

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի կողմից աշխատավայրի վիզայի համար սահմանված 100,000 դոլար վճարը լուրջ ալիք է բարձրացրել երկրի ներգաղթի և զբաղվածության համակարգում։ Սեպտեմբերին ստորագրված հրամանագրից հետո անհանգստությունը տարածվեց գործատուների, շահերի պաշտպանների ու ներգաղթողների շրջանում։ Շուտով առողջապահական կազմակերպություններ, կրոնական կառույցներ, համալսարանական դասախոսներ և այլ շահառուներ դիմեցին Սան Ֆրանցիսկոյի դաշնային դատարան՝ համատեղ հայց ներկայացնելով այս որոշման դեմ, ինչպես տեղեկացնում է Bluewin-ը։

Դատական հայցում նշվում է, որ վճարի կտրուկ բարձրացումը «խառնաշփոթի մեջ է գցել գործատուներին, աշխատողներին և դաշնային մարմինները»։ Քննադատները պնդում են, որ այս նոր քաղաքականությունը վտանգում է ոչ միայն որակյալ աշխատողների ներգրավումը, այլ նաև խաթարում է այն ոլորտները, որոնք կախված են միջազգային մասնագետներից։

Գործատուների և աշխատողների վրա ազդեցությունը

100,000 դոլար վճարը տարածվում է Հ-1Բ վիզայի վրա, որը ԱՄՆ-ում բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների համար ամենապահանջված ճանապարհներից է։ Այս վիզան մինչ այժմ հնարավորություն էր տալիս ամերիկյան ընկերություններին՝ տեխնոլոգիական հսկաներից մինչև գյուղական հիվանդանոցներ, ներգրավել այնպիսի մասնագետների, որոնք տեղական շուկայում հաճախ հասանելի չեն։ Այժմ, երբ գործատուները ստիպված են վճարել նախորդ պահանջներին անհամեմատ բարձր գումար, շատերն անորոշության մեջ են հայտնվել։

Առողջապահական ոլորտի ներկայացուցիչները զգուշացնում են, որ վճարի բարձրացումը կարող է խորացնել մասնագետների պակասը հատկապես այն համայնքներում, որտեղ արդեն իսկ դժվար է աշխատողներ ներգրավել։ Համալսարանների ղեկավարները վախենում են, որ միջազգային գիտական փոխանակման և հետազոտական համագործակցության հնարավորությունները կսահմանափակվեն։ Կրոնական կազմակերպությունները, որոնք հաճախ ապավինում են օտարերկրյա հոգևորականների ու մարդասիրական աշխատողների օգնությանը, այս քայլը համարում են իրենց առաքելության համար սպառնալիք։

«Սա պարզապես փաստաթղթային խնդիր չէ, այլ հիմնարար փոփոխություն, թե ինչպես է Ամերիկան կապ հաստատում աշխարհի տաղանդի հետ», – ասում է հայցվորների ներկայացուցիչ փաստաբանը։ «Այն դուրս է մղում ոչ միայն անհատներին, այլ նաև համայնքներին ու հաստատություններին, որոնք կախված են նրանց գիտելիքներից»։

Քաղաքական ենթատեքստն ու վարչակազմի հիմնավորումները

Վարչակազմը հիմնավորում է վճարի կտրուկ բարձրացումը «ամերիկյան աշխատատեղերը պաշտպանելու» և վիզայի համակարգի չարաշահումները նվազեցնելու անհրաժեշտությամբ։ Սակայն քննադատները սա տեսնում են որպես ներգաղթի քաղաքականության լայնածավալ փոփոխությունների մաս։ Վերջին ամիսներին Թրամփի վարչակազմը քայլեր է ձեռնարկել նաև օտարերկրյա ուսանողների թվի սահմանափակման, ինչպես նաև դաշնային ֆինանսավորում ստացող համալսարաններում ուսման վարձի սառեցման ուղղությամբ։

Վճարի բարձրացման ժամանակացույցը ուշագրավ է․ այն համընկնում է Վաշինգտոնում բյուջետային ճգնաժամի ու կառավարության մասնակի աշխատանքի կասեցման հետ։ Որոշ վերլուծաբաններ ենթադրում են, որ այս քայլը ուղղված է նախագահական ընտրություններից առաջ քաղաքական բազան ուժեղացնելուն՝ ներգաղթի և օտարերկրյա աշխատուժի նկատմամբ խստացումների միջոցով։

Սակայն անգամ գործարար համայնքի որոշ ներկայացուցիչներ, որոնք նախկինում համակիր էին վարչակազմին, քննադատում են այս քայլը՝ այն համարելով ամերիկյան մրցունակության դեմ ուղղված։ «Մենք ինքներս մեզ վնասում ենք», – ասում է տեխնոլոգիական խորհրդի խոսնակը։ «Տաղանդը համաշխարհային է։ Եթե ԱՄՆ-ն փակվում է, նորարարությունը պարզապես այլ տեղ կտեղափոխվի»։

Դատական գործընթացի հիմնավորումներն ու հեռանկարները

Սան Ֆրանցիսկոյում ընթացող խմբակային հայցում նշվում է, որ 100,000 դոլար վճարը խախտում է ինչպես օրենսդրական, այնպես էլ սահմանադրական նորմերը։ Հայցվորները պնդում են, որ վարչակազմը շրջանցել է պահանջվող կարգավորիչ ընթացակարգերը և բավարար հիմնավորում չի ներկայացրել նման կտրուկ բարձրացման համար։ Նրանք նաև շեշտում են, որ վճարը խտրական է փոքր գործատուների ու ոչ առևտրային կազմակերպությունների նկատմամբ, որոնք չունեն խոշոր ընկերությունների ֆինանսական հնարավորությունները։

«Այս վճարը ոչ միայն աննախադեպ է, այլ նաև պատժիչ», – ասված է հայցում։ «Այն չի ծառայում որևէ ողջամիտ քաղաքական նպատակի և կարող է անդառնալի վնաս հասցնել երկրի տնտեսական ու սոցիալական կառուցվածքին»։ Իրավաբանները հիշեցնում են, որ դատարանները նախկինում էլ արգելափակել են վարչակազմի ներգաղթի կտրուկ փոփոխությունները, որոնք չունեին բավարար իրավական հիմք կամ անարդարացի վնաս էին պատճառում որոշ խմբերին։

Միևնույն ժամանակ, Ներքին անվտանգության նախարարությունը դեռևս չի մեկնաբանել ընթացող դատական գործընթացը։ Մարմինը պատրաստվում է նոր վճարի գործարկման հետևանքով առաջացած իրավական և վարչական խնդիրներին։

Մարդկային պատմությունները քաղաքականության հետևում

Իրավական գործընթացներից ու քաղաքական խոսքերից դուրս, ամենամեծ ազդեցությունը կրում են այն անհատները, ովքեր հայտնվել են այս խաչմերուկում։ Պրիյան, ծրագրավորող Հնդկաստանից, ով աշխատանքային առաջարկ էր ստացել ամերիկյան ստարտափից, այժմ ստիպված է հրաժարվել իր երազանքից։ «Ես երբեք չեմ կարողանա նման գումար վճարել», – ասում է նա։ «Սա պարզապես կոտրում է սիրտս, քանի որ տարիներ եմ աշխատել այս հնարավորության համար»։

Գյուղական շրջանների հիվանդանոցներում, որտեղ արդեն մասնագետների պակաս կա, զգուշացնում են, որ հիվանդների սպասարկումը կարող է վատթարանալ։ «Մենք ապավինում ենք միջազգային բժիշկներին, որպեսզի շարունակենք գործել», – նշում է Միջին Արևմուտքի հիվանդանոցի ադմինիստրատորը։ «Եթե այդ հոսքը դադարի, համայնքներն ընդհանրապես կարող են մնալ առանց բժշկական օգնության»։

Կրոնական բարեգործական կազմակերպությունները ևս բախվում են դժվարին ընտրության։ «Մեր առաքելությունն է օգնել կարիքավորներին, բայց նման վճարներով ստիպված ենք ընտրություն անել՝ անհրաժեշտ աշխատող ներգրավել, թե սննդի ծրագրերը կրճատել», – ասում է հավատքահեն կազմակերպության ղեկավարներից մեկը։

ԱՄՆ ներգաղթի քաղաքականության լայն իմաստը

Այս զարգացումները մաս են կազմում ավելի մեծ բանավեճի՝ ԱՄՆ ներգաղթի ապագայի շուրջ։ Բաց համակարգի կողմնակիցները պնդում են, որ Ամերիկայի ուժը հենց աշխարհի տաղանդը ներգրավելու և ինտեգրելու ունակության մեջ է։ Ընդդիմախոսները պնդում են, որ անվերահսկելի ներգաղթը սպառնում է տեղական աշխատավարձերին և աշխատատեղերին։

100,000 դոլարանոց վճարը, անկախ դատարանի որոշումից, արդեն ազդակ է տալիս։ Ներգաղթի փաստաբանները նշում են, որ հաճախորդները սկսել են ավելի հաճախ հետաքրքրվել Կանադա, Ավստրալիա կամ Եվրոպա տեղափոխվելու տարբերակներով։ Համալսարանները զգուշացնում են, որ միջազգային դիմորդները վերանայում են իրենց ծրագրերը, իսկ որոշ ընկերություններ լուռ ուսումնասիրում են իրենց գործունեությունը այլ երկրներ տեղափոխելու հնարավորությունը։

«Ամերիկան միշտ եղել է հնարավորության փարոս», – ասում է համալսարանի նախագահը։ «Այսպիսի քաղաքականությունը սպառնում է այդ լույսը մարել»։

Քանի դեռ իրավական պայքարը շարունակվում է, ակնհայտ է՝ 100,000 դոլարանոց վիզայի վճարը պարզապես վարչական խոչընդոտ չէ։ Այն վերածվել է պայքարի առանցքի՝ թե ինչ արժեքներ ու առաջնահերթություններ ունի Ամերիկան գլոբալ աշխարհի մեջ։ Դատական այս գործընթացի ելքը ազդելու է ոչ միայն դատարանների, այլև ամբողջ երկրի ինքնության և համաշխարհային դիրքի վրա՝ առաջիկա տարիներին։