Բետա-բլոկատորները սրտի կաթվածից հետո․ նոր մոտեցումներ

Տասնամյակների ընթացքում սրտի կաթվածից հետո բետա-բլոկատորների նշանակումը սրտի բարձր ֆունկցիայով հիվանդների համար դիտարկվել է որպես հիմնական մոտեցում։ Սակայն նոր հետազոտություններն անդրադարձել են այս մոտեցմանը՝ բարձրացնելով հարցեր դրա արդյունավետության և անվտանգության վերաբերյալ։ 2025 թվականի օգոստոսի 30-ին Մադրիդում անցկացված Եվրոպական սրտաբանության կոնգրեսում ներկայացվել են երկու խոշոր հետազոտություններ, որոնք կարող են փոխել սրտի կաթվածից հետո բուժման միջազգային ուղեցույցները։

REBOOT հետազոտություն. առանցքային հայտնագործություն

REBOOT հետազոտությունը, որը կատարվել է Իսպանիայում և Իտալիայում, ընդգրկել է 8,505 հիվանդ 109 հիվանդանոցներում։ Սրտի կաթվածից հետո բարձր ձախ փորիկի արտամղման ֆունկցիայով (LVEF) հիվանդները պատահականորեն նշանակվել են բետա-բլոկատորներ ստանալու կամ չստանալու խմբերի։ Միջինում 3.7 տարվա հետևման ընթացքում չկան էական տարբերություններ մահացության, կրկնակի սրտի կաթվածների կամ սրտային անբավարարության հոսպիտալացումների միջև (ScienceDaily, 2025 թ․ օգոստոսի 31)։

Հատկանշական է, որ ենթախմբային վերլուծությունը ցույց է տվել, որ կանայք, ովքեր ստացել են բետա-բլոկատորներ, ունեցել են 2.7% ավելի բարձր մահացության ռիսկ՝ համեմատած նրանց հետ, ովքեր չեն ստացել այս դեղամիջոցը։ Այս բարձրացված ռիսկը նկատվել է նորմալ սրտային ֆունկցիայով (LVEF ≥50%) կանանց մոտ։ Հետազոտության արդյունքները կասկածի տակ են դնում ավելի քան 40 տարվա ստանդարտ բժշկական պրակտիկան, որտեղ բետա-բլոկատորները նշանակվում էին սրտի կաթվածից հետո՝ սրտի թթվածնային պահանջարկը նվազեցնելու և առիթմիան կանխելու համար։

«Այսօրվա առաջադեմ բուժումները, ինչպես օրինակ՝ կորոնար զարկերակների արագ վերաբացումը, զգալիորեն նվազեցրել են սրտի վնասման աստիճանը, ինչը բետա-բլոկատորների անհրաժեշտությունը կասկածելի է դարձնում շատ դեպքերում», – նշել է հետազոտության ղեկավար դոկտոր Բորխա Իբանյեսը։

BETAMI-DANBLOCK հետազոտություն. հակասական արդյունքներ

Հակառակ REBOOT-ի արդյունքներին՝ BETAMI-DANBLOCK հետազոտությունը, որը կատարվել է Նորվեգիայում և Դանիայում, ցույց է տվել բետա-բլոկատորների փոքր, բայց դրական ազդեցությունը՝ սրտի կաթվածից հետո բարձր կամ փոքր-ինչ նվազեցված ֆունկցիայով հիվանդների համար։ Հետազոտությունն ընդգրկել է 5,574 հիվանդ և ցույց է տվել 2.1% բացարձակ ռիսկի նվազում կրկնվող սրտի կաթվածների և այլ սրտային խնդիրների համար (MedPage Today, 2025 թ․ օգոստոսի 31)։

«Չնայած արդյունքները փոքր են, դրանք կարող են կարևոր լինել որոշ հիվանդների համար։ Կարևոր է քննարկել բետա-բլոկատորների օգուտները և կողմնակի ազդեցությունները յուրաքանչյուր հիվանդի հետ», – նշել է հետազոտության համահեղինակ դոկտոր Եվա Պրեսկոտը։

Գիտական ապագա ուղղություններ

Ներկայացված տվյալները ցույց են տալիս, որ բետա-բլոկատորների նշանակումը սրտի կաթվածից հետո պետք է իրականացվի խիստ ընտրողական մոտեցմամբ։ Միջազգային ուղեցույցները կարող են փոխվել՝ հենվելով այս նոր գիտական արդյունքների վրա, որոնք կբարելավեն հիվանդների կյանքի որակը և կկրճատեն կողմնակի ազդեցությունները։

Ինչպես նշել են մասնագետները, այս հետազոտություններն ընդգծում են անհատականացված բժշկության կարևորությունը՝ սրտի կաթվածից հետո բուժման լավագույն արդյունքների համար։