Ջորջիայի Գերագույն դատարանը հեռացնում է Ֆանի Ուիլիսին Թրամփի գործից

Ֆանի Ուիլիսի հեռացումը Թրամփի գործից՝ անկայունություն և անորոշություն

Ջորջիայի Գերագույն դատարանի որոշումը, որով մերժվեց Ֆանի Ուիլիսի բողոքը, վերջնականապես հաստատեց նրա հեռացումը նախագահ Դոնալդ Թրամփի դեմ ընտրական միջամտության գործից։ Այս քայլը, որն ընդունվել է 4-3 ձայների հարաբերակցությամբ, նշանակում է, որ Ուիլիսը և նրա աշխատակազմը այլևս չեն ղեկավարի այս աղմկահարույց գործի վարույթը։ Այս մասին մանրամասն հաղորդում են «Fox 5 Atlanta»-ն, «MSNBC»-ն և «Politico»-ն։

Ռոմանտիկ կապը՝ սկիզբ իրավական փոթորկի

2021 թվականին Ուիլիսը հատուկ դատախազ նշանակեց Նեյթան Ուեյդին՝ գործի քննության համար։ Շուտով հայտնի դարձավ, որ նրանք ռոմանտիկ հարաբերությունների մեջ են։ Պաշտպանության փաստաբանները պնդում էին, որ դա ստեղծել է շահերի բախում և «ոչ պատշաճության» տպավորություն։ Դատավոր Սքոթ Մաքաֆին սկզբում պահանջեց, որ Ուիլիսը կամ Ուեյդը հրաժարվեն գործից՝ հաղթահարելու համար առաջացած էթիկական խնդիրը։ Ուեյդը հրաժարական տվեց, սակայն դա չբավարարեց ոչ քննադատներին, ոչ էլ դատարաններին։ 2024-ի դեկտեմբերին Ջորջիայի Վերաքննիչ դատարանը, 2-1 որոշմամբ, գտավ, որ հանրային վստահությունը արդեն խաթարվել է, և ամբողջությամբ հեռացրեց Ուիլիսին և նրա աշխատակազմը գործից։

Դատարանի որոշումը հիմնված էր ոչ թե ապացուցված անձնական շահի, այլ հենց «ոչ պատշաճության տպավորության» վրա։ Այս իրավական նրբությունը դարձավ քննարկման առանցք՝ արդյոք դատախազը կարող է հեռացվել միայն հանրային վստահության խաթարման պատճառով, առանց իրական շահերի բախման։ Գերագույն դատարանի երեք անդամներ դժգոհեցին՝ նշելով, որ հարցը կարևոր է ապագա գործերի համար։ Շատերը, սակայն, չմիջամտեցին։

Իրավական և քաղաքական հետևանքներ. ինչ է սպասվում

Ուիլիսի և նրա թիմի հեռացումից հետո գործի վարույթը կանցնի Ջորջիայի Դատախազների խորհրդի իրավասությանը։ Այս անկախ մարմինն այժմ կանգնած է բարդ առաջադրանքի առաջ՝ գտնել դատախազ, ով պատրաստ կլինի ստանձնել այս ռեզոնանսային և ծավալուն գործը։ Նոր դատախազը կարող է շարունակել Ուիլիսի նախանշած ուղին, ընտրել միայն որոշ մեղադրանքներ կամ նույնիսկ կասեցնել գործը։

Գործը չափազանց լայն է։ 2023-ի օգոստոսին ատենակալների խումբը մեղադրանք առաջադրեց Թրամփին և ևս 18 անձի՝ Ջորջիայի հակառեկետային օրենքի հիման վրա՝ նշելով, որ նրանք փորձել են ապօրինաբար փոխել նահանգի ընտրության արդյունքները։ Ապացույցների թվում առանձնանում է Թրամփի զանգը Ջորջիայի պետքարտուղար Բրեդ Ռաֆենսպերգերին՝ պահանջելով «գտնել» բավարար քվեներ՝ արդյունքը փոխելու համար։ Չորս մեղադրյալ արդեն ընդունել է մեղքը, սակայն 14-ը դեռ սպասում են։ Նոր դատախազի նշանակման գործընթացը կարող է երկար տևել, իսկ նախորդ փորձերը ցույց են տալիս, որ քաղաքական ճնշումները կարող են մեծ դեր ունենալ։

Կա ևս մեկ հանգամանք՝ Թրամփն այժմ պաշտոնում է։ Դաշնային մակարդակով նրա երկու քրեական գործերը փակվել են 2024-ի ընտրություններից հետո, իսկ Նյու Յորքի դատավճիռը դեռ վիճարկվում է։ Պաշտոնում գտնվող նախագահի դեմ դատավարությունն անգամ նահանգային մակարդակում բարդ և հակասական է։

Հայտարարություններ և արձագանքներ՝ բաժանված կարծիքներ

Ֆանի Ուիլիսը, իր հայտարարությամբ, ընդգծեց հիասթափությունը, բայց նաև հարգանքը դատական գործընթացի հանդեպ։ «Չնայած չեմ համաձայնում Վերաքննիչ դատարանի և Գերագույն դատարանի որոշման հետ, հարգում եմ իրավական ընթացակարգը։ Մեր աշխատակազմը գործի բոլոր նյութերը կհանձնվի Դատախազների խորհրդին։ Հուսով եմ, որ նոր դատախազը կգործի՝ առաջնորդվելով ապացույցներով և օրենքով»,- նշել է Ուիլիսը։

Թրամփի թիմի համար սա հաղթանակի պահ էր։ Սթիվ Սադդոուն, Թրամփի գլխավոր փաստաբանը Ջորջիայում, Ուիլիսի հեռացումը բնութագրեց որպես «ճիշտ որոշում», պնդելով, որ նրա վարքագիծը «ծայրահեղ անթույլատրելի» էր։ Նահանգապետ Բերտ Ջոնսը, որին նույնպես Ուիլիսը փորձել էր մեղադրել, հայտարարեց․ «Նրա քաղաքական շոուն ավարտված է։ Նա փորձեց պայքարել իմ, Թրամփի և մեր արժեքների դեմ, սակայն արդեն երկու անգամ պարտվել է։ Ջորջիան արժանի է ավելի ազնիվ դատախազի»։

Իրավական փորձագետներն իրենց հերթին նշում են, որ այս նախադեպը՝ դատախազի հեռացում միայն տպավորության հիման վրա, կարող է ապագայում բերել նոր բողոքների, երբ «ոչ պատշաճության» տպավորությունը կդառնա վճռորոշ։ Մյուսները զգուշացնում են, որ նման մոտեցումը կարող է խաթարել պատասխանատվության գործընթացը, երբ որոշումները կայացվում են ոչ թե ապացույցների, այլ հանրային ընկալման հիման վրա։

Դատախազական էթիկայի սահմանների վերաձևում

Գործի էությունը՝ արդարության տպավորության և իրականության սահմանների բախումն է։ Օրենքը պահանջում է ոչ միայն արդարություն, այլ նաև դրա տեսանելիությունն ու ընկալումը։ Այս գործը ցույց տվեց, որ երբեմն այդ սահմանները խառնվում են։ Գերագույն դատարանի որոշումը ուղերձ է բոլոր դատախազներին՝ նույնիսկ «ոչ պատշաճության» տպավորությունը կարող է բավարար լինել հեռացման համար՝ անկախ իրական շահերի բախման կամ արդյունքի։

Բայց այս գործը նաև հայելին է, որտեղ արտացոլվում են իրավական, քաղաքական և հանրային վստահության բարդ փոխազդեցությունները։ Թրամփի գործի ճակատագիրը Ջորջիայում այժմ անորոշ է։ Կգտնվի արդյոք դատախազ, ով նույն վճռականությամբ կշարունակի գործը, թե քաղաքական և իրավական խոչընդոտները կդառնան անլուծելի։

Ներկայումս գործի նյութերը փոխանցվում են, մեղադրյալները սպասում են, իսկ Ջորջիան և ամբողջ երկիրը հետևում են հաջորդ քայլին։

Ջորջիայի Գերագույն դատարանի որոշումը ընդգծում է կարևոր սկզբունք՝ անգամ «ոչ պատշաճության» տպավորությունը կարող է ազդել արդարադատության կարևոր գործերի ճակատագրի վրա։ Սա պաշտպանում է հանրային վստահությունը, սակայն նաև նոր անորոշություն է ստեղծում, երբ ընկալումը դառնում է վճռորոշ՝ նոր մարտահրավեր ամերիկյան արդարադատության համար։