Իսրայելը ոչնչացնում է երկրորդ երկնաքերը Գազայում՝ հակամարտության սրացման ֆոնին

Գազայի ռազմական արշավի սրման ֆոնին Իսրայելը ոչնչացրել է Սուսի աշտարակը՝ դառնալով երկրորդ երկնաքերը, որը թիրախավորվել է Գազայի քաղաքում երկու օրվա ընթացքում։ Շաբաթ օրը իրականացված հարվածը Իսրայելի պաշտպանության ուժերը (IDF) մեկնաբանեցին որպես գործողություն ընդդեմ Համասի, մի պնդում, որը մերժում է զինյալ խումբը։ Իսրայելի պաշտպանության նախարար Իսրայել Կացը սոցիալական ցանցերում տարածեց տեսանյութ, որտեղ երևում է, թե ինչպես է 15-հարկանի շենքը փլուզվում փոշու և բեկորների ամպի մեջ՝ ուղեկցվելով «Մենք շարունակում ենք» մակագրությամբ։

Երկրորդ երկնաքերի ոչնչացումը երկու օրվա ընթացքում

Սուսի աշտարակի ոչնչացումը տեղի է ունենում մեկ օր անց, երբ Գազայի քաղաքի ալ-Ռիմալ թաղամասում գտնվող Մուշթահա աշտարակը նույնպես ոչնչացվեց։ Ականատեսների վկայությամբ, բնակիչներին տրվել է ընդամենը 15 րոպե տարհանվելու համար։ IDF-ը պնդում է, որ ձեռնարկվել են նախազգուշական միջոցներ՝ նվազագույնի հասցնելու քաղաքացիական զոհերը, ներառյալ նախազգուշացումները և ճշգրիտ զինամթերքի օգտագործումը։ Սակայն պաղեստինցիները մեղադրում են Իսրայելին՝ տեղահանված ընտանիքներով բնակեցված շենքերը թիրախավորելու մեջ՝ ավելի սրելով տարածաշրջանի արդեն իսկ ծանր հումանիտար իրավիճակը։

ՄԱԿ-ը հաղորդում է, որ Գազայի քաղաքում մնում է գրեթե մեկ միլիոն մարդ, որը ամիսներ շարունակ ենթարկվում է անընդհատ օդային հարվածների։ Արհեստական արբանյակային պատկերները ցույց են տալիս, որ ամբողջ թաղամասեր հողին են հավասարվել՝ շատերին թողնելով առանց ապաստան։ ՄԱԿ-ը նաև հայտարարել է Գազայում սովի մասին՝ վկայակոչելով 23-ամսյա շրջափակումը մարդասիրական օգնության մուտքի վրա։

Հումանիտար ճգնաժամի խորացում

Հակամարտության սրման հետ մեկտեղ հումանիտար հետևանքները դառնում են ավելի ծանր։ IDF-ը կոչ է անում բնակիչներին տեղափոխվել ալ-Մավասի՝ Գազայի հարավային ափի երկայնքով նախատեսված «մարդասիրական գոտի», խոստանալով սնունդ, ջուր և բժշկական օգնություն։ Սակայն ՄԱԿ-ը և այլ կազմակերպություններ քննադատում են այս գոտիները՝ անվանելով դրանք գերբնակեցված և անապահով։ Ականատեսները հայտնում են, որ նույնիսկ այսպես կոչված անվտանգ գոտիները ենթարկվում են օդային հարվածների, ինչի հետևանքով բնակիչները քիչ կենսունակ տարբերակներ ունեն ապաստանի համար։

Երեքշաբթի օրը հինգ երեխա զոհվեց ալ-Մավասիում ջրի հերթում կանգնած ժամանակ, ենթադրաբար՝ իսրայելական անօդաչուի հարվածից։ IDF-ը հայտարարել է, որ միջադեպը վերանայվում է։ Այս ողբերգությունը ընդգծում է Գազայի բնակիչների առջև կանգնած վտանգավոր պայմանները, որտեղ սննդի և ջրի հասանելիությունը դարձել է մահացու փորձություն։ Համաձայն Համասի վերահսկած առողջապահության նախարարության, առնվազն 367 մարդ մահացել է թերսնուցումից և սովից։

Պատմական և քաղաքական համատեքստ

Գազայի երկնաքերների ոչնչացումը ունի ինչպես խորհրդանշական, այնպես էլ գործնական ազդեցություն։ Այս շենքերը, որոնք սկսեցին գերակայել Գազայի համայնապատկերում 1993 թվականի Օսլոյի համաձայնագրերից հետո, շատերի համար ներկայացնում էին հույսի և վերակառուցման ժամանակաշրջան։ Աշտարակները դիտվում էին որպես տարածաշրջանի անկախության և տնտեսական զարգացման ձգտումների վկայություն։ Նրանց ոչնչացումը ոչ միայն տեղահան է անում հազարավորներին, այլև ջնջում է Գազայի արդի պատմության մի մասը։

Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուն երդվել է գրավել Գազայի հատվածի ամբողջական վերահսկողությունը, ինչը առաջացրել է լայնածավալ միջազգային դատապարտում։ Շարունակվող հարձակումը Իսրայելի պատասխանն է Համասի ղեկավարությամբ հարձակմանը հարավային Իսրայելի վրա 2023 թվականի հոկտեմբերին, որը հանգեցրեց մոտ 1200 մարդու մահվան և 251 պատանդի վերցմանը։ Այդ ժամանակից ի վեր, իսրայելական հարձակումներում սպանվել է ավելի քան 63,746 մարդ՝ համաձայն Գազայի առողջապահության նախարարության։

Միջազգային արձագանքներ և ապագայի հեռանկար

Միջազգային ճնշումը Իսրայելի վրա՝ ռազմական արշավը դադարեցնելու համար, աճում է։ Եգիպտոսը և Կատարը փորձել են միջնորդել հրադադարի, առաջարկելով 60-օրյա զինադադար և գերիների փոխանակման պայմանագիր։ Այնուամենայնիվ, Նեթանյահուի կառավարությունը առայժմ հրաժարվել է մասնակցել՝ վկայակոչելով անվտանգության մտահոգությունները։ Մինչդեռ ՄԱԿ-ը շարունակում է զգուշացնել, որ իրավիճակի վատթարացումը կհանգեցնի աղետի։

Սուսի աշտարակի ոչնչացումը հիշեցնում է Գազայի հակամարտության սրման մասին։ Քանի որ հումանիտար պայմանները վատթարանում են, հրադադարի և միջազգային միջամտության անհապաղ անհրաժեշտությունն ավելի է մեծանում։