Ջակարտայի դպրոցական մզկիթի պայթյունները․ դեռահաս կասկածյալ, ատելության խմբերի կապեր և Ինդոնեզիայի որոնումները

Պայթյուններ Ջակարտայի դպրոցական մզկիթում՝ ուրբաթօրյա աղոթքի ժամանակ

2025 թվականի նոյեմբերի 7-ին Ջակարտայի հյուսիսային Կելապա Գադինգ շրջանում գտնվող պետական ավագ դպրոցի 72 (SMAN 72) մզկիթում մի շարք պայթյուններ խախտեցին օրը՝ հենց այն պահին, երբ հարյուրավոր աշակերտներ և ուսուցիչներ հավաքվել էին ուրբաթօրյա աղոթքի համար։ Պայթյունների հետևանքով աղմուկ, ծուխ և ջարդված ապակիներ տարածվեցին, իսկ տասնյակ մարդիկ ստացան այրվածքներ և կտրվածքներ։ Ընդամենը 54 մարդ վիրավորվեց, այդ թվում՝ աշակերտներ, ուսուցիչներ և տեղացիներ։

Մզկիթը տեղակայված է խիտ բնակեցված ռազմածովային բնակավայրում, որտեղ խաղաղ առօրյան հանկարծ փոխարինվեց շտապ օգնության մեքենաների ձայներով։ «Մեր սրտերը արագ էին զարկում, չէինք կարողանում շնչել, ու դուրս վազեցինք», պատմում է ճաշարանի աշխատակից Լուսիանան։ «Սկզբում մտածեցի, թե էլեկտրականության խնդիր է կամ ձայնային համակարգն է պայթել, բայց արդեն սպիտակ ծուխը գալիս էր մզկիթից»։

Հիմնագիտական կենտրոններում տասնյակ վիրավորներ բուժվում էին, յոթը՝ վիրահատվել այրվածքների և կտրվածքների պատճառով։ Երեք աշակերտ ստացել էին ծանր այրվածքներ, իսկ 20-ը դեռևս հոսպիտալացված են։ Ինդոնեզիայի Երեխաների պաշտպանության հանձնաժողովի նախագահ Մարգարեթ Ալիյաթուլ Մաիմունան շեշտեց, որ տուժածներից շատերը, բացի բժշկական օգնությունից, կարիք կունենան նաև հոգեբանական աջակցություն։

Հետաքննությունը՝ դեռահասի և ծայրահեղական ազդեցությունների ուղղությամբ

Ոստիկանության և Gegana-ի պայթուցիկների վնասազերծման խմբի կողմից տարածքի զննման ընթացքում հայտնաբերվեցին ինքնաշեն պայթուցիկի բաղադրիչներ, հեռակառավարման սարքեր և խաղալիք ավտոմատ՝ մակագրություններով, որոնք կապված են սպիտակ գերազանցության գաղափարախոսության հետ։ Այդ մակագրությունների մեջ հիշատակվում էին Բրենթոն Տարանտը (Քրայսթչըրչ, 2019) և Ալեքսանդր Բիսոնեթը (Քվեբեկ, 2017)՝ հայտնի ահաբեկիչներ։ «14 բառ», «For Agartha» և «Welcome to Hell» կարգախոսները ևս վկայում էին գաղափարական դրդապատճառի հնարավորությունը։

Կասկածյալը՝ դպրոցի 17-ամյա աշակերտը, հոսպիտալացված է և վիրահատվում է պայթյունի ժամանակ ստացած վնասվածքների պատճառով։ Ազգային ոստիկանապետ Լիստյո Սիգիտ Պրաբովոն նշեց. «Հայտնաբերված խաղալիք զենքի վրա հատուկ նշումներ կային, որոնք մենք ուսումնասիրում ենք՝ դրդապատճառը հասկանալու համար»։

Աշակերտի տանը ոստիկանությունը հայտնաբերել է պայթուցիկ փոշի և գրառումներ։ Ջակարտայի մետրոպոլիտեն ոստիկանապետ Ասեպ Էդի Սուհերին հայտնել է, որ պայթյունները ծագել են մզկիթի բարձրախոսների մոտ, սակայն օգտագործված պայթուցիկի տեսակը դեռ պարզված չէ։ Բարձրախոսի մոտ կանգնածներից շատերը կորցրել են լսողությունը, իսկ մյուսները վիրավորվել են ապակու կտորտանքներից։

Դպրոցային բռնությունը, վրեժի փորձը և օնլայն ծայրահեղականացումը

Հետաքննության խորացման հետ կասկածյալի կերպարը դառնում է ավելի բարդ։ Ոստիկանության տվյալներով, տղան դպրոցում ենթարկվել է բռնության և, հնարավոր է, փորձել է վրեժ լուծել՝ պայթյունը դիտարկելով որպես ինքնասպանության գործողություն։ Ինդոնեզիայի համալսարանի հետախուզության և ահաբեկչության փորձագետ Ռիդլվան Հաբիբն ասում է. «Սա Ինդոնեզիայում առաջին դեպքն է, երբ դպրոցական աշակերտը հարձակվում է իր իսկ ընկերների վրա»։

Հարևանները նրան նկարագրում են որպես հանգիստ, ինքնամփոփ տղա, ով ապրում է հոր և քրոջ հետ՝ մի տանը, որը նաև օգտագործվում է որպես սննդի արտադրամաս։ «Նա խաղաղ մարդ է, հաճախ մնում էր իր սենյակում և խաղում հեռախոսով ու նոութբուքով», պատմում է հարևան Դենի Ռումոնդորը։ Ծնողները բաժանվել էին ավելի քան յոթ տարի առաջ, ինչը նրան մեկուսացրել էր՝ դարձնելով ավելի խոցելի օնլայն ծայրահեղական գաղափարների նկատմամբ։

Հայտնաբերված գրառումները և ինտերնետ որոնումները վկայում են, որ նա ազդեցվել է Ինդոնեզիայի սահմաններից դուրս ծայրահեղական գաղափարախոսություններից։ Խաղալիք զենքի վրա եղած նշումները համապատասխանում են արտասահմանյան ատելության հանցագործությունների գործիչների լեզվին։ Ոստիկանությունը բացառել է ահաբեկչական ցանցի ներգրավվածությունը, սակայն շարունակում է ուսումնասիրել նրա կապերը ատելության խմբերի և ավելի լայն սոցիալական միջավայրի հետ։

Պատգամավոր Սուֆմի Դասկո Ահմադը, ով այցելել է վիրավորներին, հաստատել է, որ կասկածյալը դեռ բուժվում է։ «Իմ ունեցած տեղեկատվությունը հաստատում է, որ կասկածյալը վիրահատվում է», նշել է նա՝ հրաժարվելով քննարկել դրդապատճառները։

Հանրության արձագանքը և շարունակվող հետաքննությունը

Պայթյունները մեծ անհանգստություն են առաջացրել Ջակարտայում՝ ուշադրություն հրավիրելով դպրոցների անվտանգությանը, դեռահասների խոցելիությանը և ծայրահեղական գաղափարների տարածմանը օնլայն միջավայրում։ Ինդոնեզիայի հակաահաբեկչական հատուկ ջոկատը ներգրավված է հետաքննության մեջ։ Իշխանությունները շեշտում են, որ բոլոր հայտնաբերված ապացույցները՝ պայթուցիկ նյութերից մինչև գրառումներ, դեռ ուսումնասիրվում են։

Ջակարտայի ոստիկանապետ Ասեպ Էդի Սուհերին հայտարարել է. «Դեռևս պատճառը հայտնի չէ», իսկ Ազգային ոստիկանապետ Լիստյո Սիգիտ Պրաբովոն հավելել է. «Մենք շարունակելու ենք ուսումնասիրել, արդյոք կան այլ ներգրավված անձինք կամ խմբեր»։ Փորձագետները փորձում են պարզել, թե ինչպես է կասկածյալը պատրաստել սարքերը և արդյոք եղել են օգնողներ։

Միևնույն ժամանակ, տեղական համայնքը ցնցված է։ Ծնողները որոնում են պատասխաններ, աշակերտները՝ հանգստություն, իսկ կրոնական առաջնորդները կոչ են անում միասնության և զգոնության։ Մարգարեթ Ալիյաթուլ Մաիմունան ընդգծել է հոգեբանական աջակցության կարևորությունը․ «Որոշներին վիրահատել են, իսկ նրանց, ում վիճակը թույլ է տվել, տուն են ուղարկել։ Շատերը կարիք կունենան նաև հոգեբանական աջակցության»։

Այս աննախադեպ դպրոցական հարձակման ֆոնին Ինդոնեզիան կանգնած է բարդ հարցերի առաջ՝ դպրոցական բռնության, մեկուսացման և օնլայն ատելության գաղափարների կանխարգելման ճանապարհին։

Ջակարտայի դպրոցական մզկիթի պայթյուններից հետո Ինդոնեզիան կանգնած է անորոշության և պատասխանատվության խաչմերուկում՝ բախվելով դեռահասների մեկուսացման և ծայրահեղական գաղափարների տարածման խնդիրներին։ Տվյալները ցույց են տալիս ոչ միայն 54 վիրավորի անմիջական հետևանքները, այլև խորքային մարտահրավերը՝ պաշտպանել երիտասարդներին օնլայն ատելության և բռնության ազդեցությունից։ Հետաքննության արդյունքները կարող են ձևավորել Ինդոնեզիայի մոտեցումը դպրոցական անվտանգության, հոգեկան առողջության և ծայրահեղականության կանխարգելման ոլորտում։