Այս դասական արխիվային լուսանկարում Քլարենս Լեոնիդաս «Լեո» Ֆենդերը կանգնած է Հարավային Կալիֆոռնիայի իր արհեստանոցում՝ ձեռքին պահելով էլեկտրական կիթառ՝ գործիքագործի հանգիստ ու կենտրոնացված հայացքով։ Սակայն նրա կեցվածքն անմիջապես բացահայտում է մի անսպասելի փաստ բոլոր նրանց համար, ովքեր սովոր են տեսնել երաժիշտներին իրենց գործիքներով։ Նա մատները չի դնում լարերին՝ ակորդ վերցնելու համար, և ձեռքին կտցիչ (մեդիատոր) չունի։ Նրա հայացքն ուղղված է մեխանիկական հավաքմանը, կոթի ուղղվածությանն ու դետալների տեղադրմանը։ Այս լուսանկարը ֆիքսում է 20-րդ դարի երաժշտության պատմության ամենազարմանալի պարադոքսներից մեկը. մարդը, ով վերափոխեց ժամանակակից երաժշտական աշխարհը, երբեք չսովորեց կիթառ նվագել։
Ինչ է ցույց տալիս լուսանկարը
Կադրում Լեո Ֆենդերն է իր բնական միջավայրում՝ Կալիֆոռնիայի Ֆուլերտոն քաղաքի արհեստանոցում, որտեղ ամենուր արդյունաբերական դիզայնի և էլեկտրոնային փորձարկումների հետքեր են։ Հագնված 20-րդ դարի կեսերի պարզ աշխատանքային հագուստով՝ նա պահում է էլեկտրական կիթառը որպես ճշգրիտ մեխանիզմ։ Նրա ձեռքերը բռնել են գործիքի կոթն ու իրանը այն մասնագետի վստահությամբ, որն ինքն է պատրաստել այն փայտից, պղնձե լարերից և մետաղական դետալներից։ Լուսանկարի ամեն մի տարր ընդգծում է ֆունկցիոնալությունը՝ հեղինակին ներկայացնելով իր գործիքների և նախատիպերի կողքին։
Պահը լուսանկարի ետևում
Անցյալ դարի կեսերին Fender Electric Instrument Company-ի ծաղկման շրջանում արված այս լուսանկարն արտացոլում է Ֆենդերի ամենօրյա աշխատանքային ռիթմը։ Նոր ձայնահավաքը կամ կոթի ձևը փորձարկելու համար ինքնուրույն նվագելու փոխարեն՝ Ֆենդերը հավաքում էր նախատիպը, պտուտակիչներով ու բանալիներով կարգավորում մեխանիկական մասերը, ապա գործիքը հանձնում հյուրընկալված երաժիշտներին։ Արհեստանոց էին հրավիրվում այնպիսի հայտնի կատարողներ, ինչպիսիք են Ֆրեդի Թավարեսը, Բիլ Քարսոնը և Ռեքս Գալիոնը։ Մինչ երաժիշտը նվագում էր, Ֆենդերը կանգնում էր կողքին, ուշադիր լսում, հետևում ձեռքերի շարժմանը և նշումներ անում անհրաժեշտ փոփոխությունների մասին։
Լուսանկարի ծագումը և պատմությունը
Այս պատկերը Օրանժ Քաունթիում ամերիկյան երաժշտական գործիքների արտադրության ոսկե դարաշրջանը հավերժացնող արխիվի մասն է։ Ստեղծվելով որպես Fender ապրանքանիշի փաստագրական և գովազդային նյութ՝ լուսանկարը արտացոլում է 1950-1960-ականների PR ռազմավարությունը։ Ընկերությունը չէր թաքցնում Լեոյի երաժշտական կրթության բացակայությունը, այլ ընդգծում էր նրա՝ որպես գործնական ամերիկացի գյուտարարի և ռադիոտեխնիկի կերպարը, ում տաղանդը անթերի ինժեներական լուծումների մեջ էր։
Պատմական համատեքստը և ինժեներական մոտեցումը
Ծնված լինելով Անահայմում 1909 թվականին՝ Լեո Ֆենդերը սովորել է հաշվապահություն և աշխատել որպես ռադիոսարքավորումների վերանորոգող, նախքան ուշադրությունը կենտրոնացնելը երաժշտական ուժեղացուցիչների և լարային գործիքների վրա։ Մանկուց կորցնելով մեկ աչքի տեսողությունը՝ նա կիթառների ստեղծմանը մոտեցավ ոչ թե ավանդական լուտիերի (գործիքագործի) տեսանկյունից, այլ որպես էլեկտրոնիկայի մասնագետ։ 1950 թվականին ներկայացնելով Telecaster-ը, 1951-ին՝ Precision Bass-ը, իսկ 1954-ին՝ Stratocaster-ը, նա ստեղծեց մոդուլային, հեշտ վերանորոգվող և զանգվածային արտադրության համար հարմարեցված գործիքներ։
Ինչու է այն կարևոր այսօր
Այս լուսանկարը մնում է երաժշտության պատմաբանների և կիթառի սիրահարների ուշադրության կենտրոնում, քանի որ այն ֆունկցիոնալ դիզայնի փիլիսոփայության մարմնավորումն է։ Նվագել չիմացությունը Ֆենդերի համար թերություն չէր, այլ առավելություն. ազատ լինելով կիթառի կառուցվածքի մասին ավանդական կանխակալ պատկերացումներից՝ նա գործիքին նայում էր որպես կատարողի և ուժեղացուցիչի միջև կապող օղակի։ Տասնամյակներ անց նրա աշխատանոցում ստեղծված պարզ մոդելները շարունակում են մնալ ոլորտի համաշխարհային ստանդարտը։