Մադագասկարի նախագահը լուծարել է կառավարությունը երիտասարդական բողոքների ֆոնին

Երիտասարդական շարժումը ստիպեց Մադագասկարի քաղաքական վերափոխում

Մի քանի օր շարունակ Անտանանարիվուի և ևս ութ քաղաքների փողոցներում հնչում էին երիտասարդների կոչերը՝ պահանջելով ոչ թե պարզապես գոյատևում, այլ արժանապատիվ կյանք։ «Մենք ուզում ենք ապրել, ոչ թե գոյատևել» կարգախոսի ներքո սկսված Gen-Z շարժումը անցած հինգշաբթի օրն արդեն զանգվածային էր՝ երկարատև ջրի ու էլեկտրաէներգիայի պակասի պատճառով կուտակված դժգոհությունը վերածելով քաղաքական ճգնաժամի։

Երկուշաբթի օրը նախագահ Անդրի Ռաջոելինան հեռուստաեթերում դիմեց ժողովրդին։ Նրա խոսքերը հնչեցին անկեղծ ու ծանր. «Գուցե մենք չկարողացանք ապահովել ձեր սպասածը կամ նույնիսկ լսել ձեր վախերն ու ցավը»։ Այս խոստովանությամբ նախագահը հայտարարեց կառավարության լուծարման մասին՝ աշխատանքից ազատելով վարչապետ Քրիստիան Նթսային և ողջ կաբինետին։ Գործող պաշտոնյաները կշարունակեն ժամանակավոր պաշտոնավարել, մինչ նոր կառավարություն կձևավորվի առաջիկա օրերին։

Անբավարար սպասարկման երկարամյա խնդիրները

Վերջին իրադարձությունների հիմքում ընկած դժգոհությունը Մադագասկարում վաղուց է կուտակվել. էլեկտրաէներգիայի և ջրամատակարարման խափանումները դարձել են առօրյայի անբաժանելի մասը։ Ամեն մի անջատված լույս կամ չհոսող ջուր բնակիչների համար հիշեցում է՝ տարիներ շարունակ տրված խոստումներն այդպես էլ չեն կատարվում։ Երիտասարդների համար, որոնք մեծացել են փոփոխության հույսով, այս ճգնաժամը դարձավ վերջին կաթիլը։

«Այս ամիս քանի անգամ լույսը անջատվեց՝ արդեն չենք հիշում», – ասել է Անտանանարիվուի բողոքարարներից մեկը «APA News»-ի հետ զրույցում։ «Մենք ապագա ենք ուզում, ոչ թե գոյատևում»։ Այս ուղերձը արագ տարածվեց ողջ երկրում՝ հազարավոր մարդկանց դուրս բերելով փողոց։ Շարժման էներգիան ու կազմակերպվածությունը հստակ էին՝ մի սերունդ, որը այլևս չի համակերպվում ներկա իրավիճակին։

Կառավարության արձագանքը. ներողություն և պատասխանատվություն

Սկզբում նախագահ Ռաջոելինան աշխատանքից ազատեց էներգետիկայի նախարարին՝ փորձելով մեղմել դժգոհությունը։ Սակայն, քանի որ պահանջները մեծացան, պարզ դարձավ, որ միայն անհատական պատասխանատվությունն այլևս բավարար չէ։ Բողոքի ալիքը շարունակ աճում էր՝ պահանջելով ոչ միայն պաշտոնանկություններ, այլ ամբողջ ղեկավարության վերափոխում։

Երկուշաբթի, երբ հազարավոր մարդիկ կրկին դուրս եկան փողոց, Ռաջոելինան որոշեց լուծարել ողջ կառավարությունը։ Այս քայլը, թեև կտրուկ, ուղիղ պատասխան էր հասարակական ճնշմանը և պետության պատասխանատվության հազվագյուտ ընդունում՝ նման մասշտաբի բողոքի ֆոնին։

«Սա պատմական պահ է», – նշել է քաղաքական վերլուծաբանը մայրաքաղաքում։ «Երիտասարդների ակտիվությունը կարողացավ իրական քաղաքական փոփոխության հիմք դնել Մադագասկարում»։

Միջազգային արձագանք և մարդկային կորուստներ

Տեղի ունեցածը անտեսված չմնաց նաև միջազգային հանրության կողմից։ ՄԱԿ-ը դատապարտեց իրավապահների արձագանքը՝ նշելով, որ կիրառվել է «անհամաչափ և անպետք ուժ»։ ՄԱԿ-ի տվյալներով, բախումների հետևանքով զոհվել է ավելի քան 20 մարդ, վիրավորվել՝ առնվազն 100-ը։ Կառավարությունը, փորձելով վերականգնել կարգուկանոնը, մայրաքաղաքում մտցրեց երեկոյից առավոտվա պարետային ժամ՝ կողոպուտի և բախումների դեպքերից հետո։

Աֆրիկյան Միության և Եվրամիության ներկայացուցիչները նույնպես կոչ արեցին իշխանություններին հարգել խաղաղ ցույցերի իրավունքը և ապահովել նոր կառավարության ձևավորման թափանցիկությունն ու ընդգրկումը։

Ինչ է սպասվում Մադագասկարին

Այս օրերի զարգացումներից հետո, բոլորի մտքում մի հարց է՝ ի՞նչ է լինելու հաջորդը։ Նախագահը խոստացել է նոր կառավարություն ձևավորել մոտ օրերս, սակայն պետության և քաղաքացիների միջև վստահությունը դեռ շատ փխրուն է։ Շատերի համար կաբինետի լուծարումը միայն առաջին քայլն է։ Իրական փոփոխություն, ասում են նրանք, կլինի միայն այն դեպքում, երբ լուծվեն խորքային խնդիրները՝ անարդյունավետ կառավարում, ենթակառուցվածքների բացակայություն և աղքատություն։

«Մենք առաջնորդների ենք ուզում, որոնք կլսեն, կգործեն և արդյունք կտան», – ասում է երիտասարդ ցուցարարներից մեկը։ Gen-Z շարժումը ցույց տվեց, որ երիտասարդությունը կարող է փոխել երկրի քաղաքական դաշտը և պահանջել պատասխանատվություն ամենաբարձր մակարդակներում։

Նախագահ Ռաջոելինայի համար առաջիկա ճանապարհը լի է մարտահրավերներով։ Նա պետք է վերականգնի հանրային վստահությունը, ապահովի էական բարելավումներ կենսական ոլորտներում և ապահովի խաղաղ անցում՝ միջազգային հանրության աչքի առաջ։

Մադագասկարը կանգնած է կարևոր հանգրվանի առջև։ Աշխարհը հետևում է՝ արդյո՞ք այս փոփոխությունը կդառնա իրական բարեփոխումների սկիզբ, թե՞ նորից կմարի հույսերի ալիքի տակ։

Կառավարության լուծարման որոշումը վկայում է նախագահ Ռաջոելինայի՝ հասարակական դժգոհությունը և երիտասարդական շարժման ուժը գիտակցելու մասին։ Առաջիկա շաբաթները ցույց կտան՝ այս պահը դառնալո՞ւ է Մադագասկարի համար շրջադարձային, թե՞ ընդամենը ժամանակավոր դադար՝ նոր ալիքից առաջ։ Երկրի ապագան և երիտասարդ սերնդի ակնկալիքներն այժմ բախվել են պատմական փորձության։