SpaceX ընկերության վերջին՝ 1,77 տրիլիոն դոլար գնահատմամբ իրականացված բաժնետոմսերի առաջնային հրապարակային տեղաբաշխումը (IPO) վերստին ակտիվացրել է հարստության բաշխման շուրջ քննարկումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող է աշխատակիցների բաժնետիրական սեփականությունը փոխել շարքային աշխատողների կյանքը։ Ինչպես հայտնում է The Wall Street Journal-ը, SpaceX-ի նախկին եռակցող Խուան Էռնանդեսը, ով ընկերությանը միացել էր 2015 թվականին՝ ժամում 28 դոլար աշխատավարձով, IPO-ից հետո դարձել է մոտ 880,000 դոլար արժողությամբ բաժնետոմսերի սեփականատեր։ Հաղորդվում է, որ տեղաբաշխման արդյունքում ավիատիեզերական ընկերության աշխատակիցների շրջանում առնվազն 4,400 նոր միլիոնատեր է հայտնվել։
Միլիարդատեր ներդրող Մարկ Քյուբանը մատնանշել է այս օրինակը՝ նշելով, որ աշխատակիցներին բաժնետոմսեր տրամադրելը պետք է դառնա կորպորատիվ նորմ, այլ ոչ թե բացառություն։ Unmoderated News-ի «What It Takes» փոդքաստի ընթացքում Քյուբանը պնդել է, որ յուրաքանչյուր աշխատողին՝ գործադիր տնօրենից մինչև հավաքարար, բաժնետիրական մասնաբաժին տրամադրելը եկամուտների անհավասարության համակարգային խնդրի լուծման ամենաարդյունավետ միջոցն է։ Քյուբանը, ում կարողությունը գնահատվում է 10,2 միլիարդ դոլար, այս սկզբունքը կիրառել է իր ողջ կարիերայի ընթացքում։ 1999 թվականին, նախքան Yahoo-ի կողմից իր Broadcast.com մեդիաընկերությունը 5,7 միլիարդ դոլարով գնելը, Քյուբանը բաժնետոմսեր է բաշխել բոլոր 330 աշխատակիցների միջև, ինչի արդյունքում նրանցից 300-ը դարձել են միլիոնատերեր։ Նա նմանատիպ մոտեցում է կիրառել նաև իր առաջին՝ MicroSolutions տեղեկատվական տեխնոլոգիաների խորհրդատվական ընկերությունում։
Քյուբանի այս հայտարարությունները հնչում են ղեկավարների և շարքային աշխատողների վարձատրության միջև աճող անդունդի ֆոնին։ Ըստ AFL-CIO արհմիության տվյալների՝ 2024 թվականին S&P 500 ինդեքսի մեջ մտնող ընկերությունների գործադիր տնօրենները միջինում 285 անգամ ավելի շատ են վաստակել, քան իրենց աշխատակիցների միջին աշխատավարձն է (2023 թվականի 268 անգամի համեմատ)՝ հասնելով տարեկան միջինը 18,9 միլիոն դոլարի։
Այս մոդելի ավելի լայն ներդրումը խթանելու համար Քյուբանն առաջարկում է, որպեսզի կառավարությունն օգտագործի հարկային գործիքները։ Մասնավորապես, նա առաջարկել է սահմանել ներկայիս 21%-ից ավելի ցածր կորպորատիվ հարկի դրույքաչափ այն ընկերությունների համար, որոնք իրենց աշխատակիցներին համամասնորեն տրամադրում են բաժնետոմսերի օպցիոններ։ Ըստ Քյուբանի առաջարկած «հավաքարարի թեստի»՝ եթե գործադիր տնօրենը ստանում է իր դրամական փոխհատուցման 10%-ին համարժեք բաժնետոմսեր, ապա յուրաքանչյուր աշխատակից, ներառյալ 50,000 դոլար վաստակող հավաքարարը, պետք է ստանա իր աշխատավարձի 10%-ին համարժեք բաժնետոմսեր։
Շահերի համապատասխանեցման այս մոդելին կողմ է նաև SpaceX-ի հիմնադիր Իլոն Մասկը, ով վերջերս Տեխասի նահանգապետ Գրեգ Էբոթի հետ զրույցում նշել էր, որ ընկերության բոլոր աշխատակիցները պետք է ստանան բաժնետոմսեր՝ մասնակցելու համար բիզնեսի աճին։ Մասկը պնդում է, որ այս ռազմավարությունը համապատասխանեցնում է խթանները ողջ կազմակերպությունում։
Ակադեմիական հետազոտությունները նույնպես հաստատում են այս մոտեցման կենսունակությունը։ Հարվարդի բիզնես դպրոցի 2021 թվականի հետազոտության համաձայն՝ եթե ԱՄՆ-ի բոլոր մասնավոր ընկերությունների բաժնետոմսերի 30%-ը պատկաներ աշխատակիցներին, երկրում տնային տնտեսությունների ընդհանուր հարստությունը կկրկնապատկվեր, մինչդեռ ամենահարուստ 1%-ի կարողությունը կնվազեր միջինը 14%-ով։ Բացի այդ, Ռատգերսի համալսարանի 2004 թվականի հետազոտությունը ցույց է տվել, որ այն ընկերությունները, որոնք աշխատակիցներին տրամադրում են առնվազն 5% բաժնետիրական մասնաբաժին, ունեն գոյատևման ավելի բարձր ցուցանիշներ և կադրերի արտահոսքի ցածր մակարդակ՝ շնորհիվ աշխատանքային անվտանգության և համատեղ շահերի։