«Միսս Յունիվերս»-ի մրցույթի սկանդալային զարգացումները Թաիլանդում
Միջազգային գեղեցկության մրցույթները հաճախ դառնում են հասարակական քննարկումների առարկա, բայց այս տարի՝ Թաիլանդում կայացած «Միսս Յունիվերս»-ի 74-րդ մրցույթը, վերածվեց հարգանքի, արժանապատվության և կանանց համերաշխության հարցերի կիզակետ։ Նոյեմբերի 4-ին՝ սաշինգի պաշտոնական արարողությունից առաջ, մրցույթի փայլն ու շքեղությունը ստվերվեցին մի միջադեպով, որն արագ տարածվեց ողջ աշխարհում։
Մեքսիկայի ներկայացուցիչ Ֆաթիմա Բոշի և «Միսս Յունիվերս Թաիլանդ»-ի տնօրեն Նավաթ Իցարագրիսիլի միջև բախումը, որը տեղի ունեցավ ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերում, դարձավ սկանդալի պատճառ։ Իցարագրիսիլին հրապարակայնորեն քննադատեց Բոշին՝ Թաիլանդի մասին քիչ գովազդային նյութեր հրապարակելու համար։ Եթե սա մնար կուլիսային վեճ, այն կարող էր մոռացվել, սակայն պաշտոնյան հրապարակայնորեն անվանեց Բոշին «անխելք»՝ շատ մասնակիցների ներկայությամբ, ինչը դարձավ բացահայտ վիրավորանք։
Ինչպե՞ս արձագանքեցին մասնակիցները և ինչ էր ասվել
Իցարագրիսիլի խոսքերը՝ «Մեքսիկա, որտե՞ղ ես։ Լսել եմ, որ չես պատրաստվում աջակցել Թաիլանդի վերաբերյալ ամեն ինչին, այդպես է՞», ուղեկցվեցին մեղադրանքներով, որ Բոշը անտեսել է տեղական թիմի հրահանգները։ Երբ Բոշը փորձեց պաշտպանել իրեն՝ ասելով «Քանի որ ես ձայն ունեմ։ Դուք չեք հարգում ինձ որպես կին», Իցարագրիսիլին հրավիրեց անվտանգության աշխատողներին՝ նրան դուրս բերելու։ Մթնոլորտը լարված էր և արագ վերածվեց բացահայտ բոյկոտի։
Բոշի դուրս գալուց հետո, մյուս մասնակիցները միացան նրան՝ ոմանք բացահայտ արձագանքելով, մյուսները պարզապես լքեցին միջոցառումը՝ համերաշխություն ցուցաբերելով։ Գերակշռող «Միսս Յունիվերս» Վիկտորիա Կյաեր Թեյլվիգը ևս դուրս եկավ՝ նշելով. «Մեկ այլ աղջկա հանդեպ նման վերաբերմունքը անընդունելի է… Այդ պատճառով ես վերցնում եմ վերարկուս և դուրս գալիս»։ NDTV և Livemint լրատվամիջոցների տվյալներով, կազմակերպիչը փորձեց կանխել մասնակիցների զանգվածային դուրս գալը՝ հայտարարելով. «Եթե ցանկանում եք շարունակել մրցույթը, նստեք։ Եթե դուրս գաք, մնացած աղջիկները կմնան»։ Սակայն համերաշխության ուղերձը արդեն հնչել էր։
Հետագա զարգացումներ՝ պաշտոնական ներողություն և կազմակերպության արձագանքը
Տեղի ունեցածի տեսագրությունները արագ տարածվեցին սոցիալական ցանցերում, և հանրային կարծիքը ձևավորվեց՝ գնահատելով Բոշի արժանապատիվ վարքագիծը։ Նրա խոսքերը՝ «Ես ներկայացնում եմ երկիրը, և իմ մեղքը չէ, որ դուք խնդիրներ ունեք իմ կազմակերպության հետ», լայն արձագանք գտան։
Նավաթ Իցարագրիսիլին հրապարակավ ներողություն խնդրեց՝ ասելով. «Եթե որևէ մեկը վիրավորված, անհարմար կամ ազդված է, ներողություն եմ խնդրում բոլորից, հատկապես՝ մոտ 75 աղջիկներից»։ Նա պնդեց, որ իր խոսքերը սխալ են հասկացվել և իր վրա մեծ ճնշում է եղել։ Այդուհանդերձ, «Միսս Յունիվերս» կազմակերպությունը կտրուկ արձագանքեց։
Կազմակերպության նախագահ Ռաուլ Ռոչան տեսաուղերձով հայտարարեց. «Չեմ հանդուրժի կանանց հանդեպ հարգանքի ու արժանապատվության խախտում։ Ցավոք, Նավաթը մոռացել է իսկական հյուրընկալի իմաստը»։ Ռոչան խոստացավ ձեռնարկել իրավական և կորպորատիվ քայլեր «չարամիտ արարքների» դեմ և հայտարարեց, որ Իցարագրիսիլի մասնակցությունն էականորեն կսահմանափակվի։
Համաշխարհային արձագանք՝ սոցիալական ցանցերից մինչև քաղաքական ղեկավարներ
Միջադեպը լայն արձագանք գտավ ոչ միայն գեղեցկության մրցույթի հետևորդների, այլև հանրային գործիչների շրջանում։ Մեքսիկայի նախագահ Կլաուդիա Շեյնբաումը գովեստով արտահայտվեց Բոշի դիրքորոշման վերաբերյալ՝ ընդգծելով կանանց իրավունքների և ինքնաիրացման կարևորությունը։ Միջադեպը դարձավ քննարկման թեմա՝ միջազգային միջոցառումների ընթացքում մշակութային տարբերությունների և կոնֆլիկտների կառավարման հարցում։
Բոշը շարունակեց խոսել նաև TikTok-ում՝ նշելով. «Աշխարհը պետք է տեսնի սա, քանի որ մենք հզոր կանայք ենք, և սա մեր ձայնի հարթակն է։ Ոչ ոք չի կարող լռեցնել մեր ձայնը»։ Այս խոսքերը ցույց են տալիս, որ գեղեցկության մրցույթները փոխվում են, և այսօր այստեղ կարևոր են ոչ միայն արտաքին տեսքը, այլ նաև՝ հասարակական դիրքորոշումը։
Լրատվամիջոցներ՝ Reuters և BBC, լայնորեն լուսաբանեցին միջադեպը, իսկ տեսագրությունները դարձան համերաշխության խորհրդանիշ։ Բանգկոկի պատկերները՝ մասնակիցների զանգվածային դուրս գալը, կազմակերպիչների տարակուսանքը, դարձան նոր միտում՝ գեղեցկության մրցույթների մեջ ակտիվիստական ոգու ընդգծմամբ։
Մրցույթը շարունակվում է, բայց լարվածությունն ու հարցերը մնում են
Չնայած սկանդալին, «Միսս Յունիվերս»-ի մրցույթը շարունակվեց։ Մասնակիցները մասնակցեցին հաջորդ միջոցառումներին, և հաղթողը կպսակվի նոյեմբերի 21-ին։ Սակայն միջադեպի արձագանքը դեռ զգացվում է։ Հաջորդ հարցերն են՝ ինչպես է կազմակերպությունը ապահովելու մասնակիցների հանդեպ հարգանքը ապագա մրցույթներում։ Կստանան արդյոք այս դեպքը որպես դաս՝ կարևորելու լսելու և ներողություն խնդրելու մշակույթը միջազգային միջոցառումների ընթացքում։
Բոշի համար այս ուղին անձնական և հասարակական նշանակություն ունի։ Նա նշել է. «Ուզում եմ իմ երկրին ասել, որ չեմ վախենում բարձրաձայնել իմ ձայնը։ Այն հիմա ավելի ուժեղ է։ Ես նպատակ ունեմ և ասելիք ունեմ»։ Այս ուղերձը խորհրդանշում է նոր դարաշրջան գեղեցկության մրցույթներում, որտեղ մասնակիցները կարող են խոսել, պայքարել անարդարության դեմ և վերաիմաստավորել իրենց դերը միջազգային բեմում։
«Միսս Յունիվերս»-ի 74-րդ մրցույթը կհիշվի ոչ միայն հաղթողի համար, այլ այն պահի համար, երբ տասնյակ կանայք միասին կանգնեցին՝ մերժելով անհարգալից վերաբերմունքը։ Համերաշխությունը կարող է լինել նույնքան փայլուն, որքան մրցույթի թագը։
Վերլուծություն․ «Միսս Յունիվերս 2025»-ի միջադեպը ցույց տվեց, որ գեղեցկության միջազգային մրցույթները փոխվում են՝ լուռ ներկայացումից դեպի ակտիվ պաշտպանություն։ Մասնակիցների համերաշխ արձագանքը ոչ միայն Մեքսիկայի ներկայացուցիչին պաշտպանելու քայլ էր, այլև՝ համակարգային հարգանքի և հաշվետվողականության պահանջ։ Այս տիպի մրցույթների իրական արժեքը կարող է լինել ձայների հզորացումը, այլ ոչ թե լռեցումը։