Ռոբերտ Ռեդֆորդ․ «Մութ Քամիներ» սերիալի ու բնիկ ամերիկացիների ձայնի պաշտպանությունը Հոլիվուդում

Ռոբերտ Ռեդֆորդի տեսլականը․ ինչպես «Մութ Քամիներ»-ը հասավ հեռուստաէկրան

Ռոբերտ Ռեդֆորդը միշտ եղել է ավելին, քան պարզապես հոլիվուդյան աստղ։ Տասնամյակներ շարունակ նա անդադար պայքարել է այն պատմությունների համար, որոնք հիմնական հոսքի մեդիան հաճախ անտեսում է։ Տոնի Հիլերմանի Նավախո ցեղի ոստիկանների վեպերի էկրանավորումը նրա համար միայն հուզիչ դետեկտիվների ներկայացում չէր․ դա իսկական բնիկ ամերիկացիների ձայնը լսելի դարձնելու փորձ էր։ «Մութ Քամիներ» սերիալի ճանապարհը երկար ու խորդուբորդ էր, լի անհաջողություններով, անսպասելի համագործակցություններով ու այն համառությամբ, որը միշտ բնորոշ է եղել Ռեդֆորդին։

Սկիզբը․ Հոլիվուդի բաց թողած հնարավորությունները և Ռեդֆորդի նվիրվածությունը

1970-ականների վերջին Տոնի Հիլերմանի գործակալը վաճառեց Ջո Լիփհորն կերպարի կինոյի ու հեռուստատեսության իրավունքները։ Թվում էր՝ սա հաջողության բանալին է, սակայն ստուդիան ոչ միայն չիրականացրեց էկրանավորումը, այլև արգելեց Հիլերմանին գրել հաջորդ գիրքը իր իսկ հերոսի մասին։ Արդյունքում հեղինակը ստիպված էր պայքարել իր իրավունքների համար, և հենց այդ ժամանակ Ռոբերտ Ռեդֆորդը՝ Հիլերմանի վեպերի իսկական սիրահարը, միացավ գործին։

Ռեդֆորդի առաջին փորձը հանգեցրեց լիամետրաժ ֆիլմի, որը նա հույս ուներ դարձնել նոր «Ջեյմս Բոնդ» շարքի նման նախագծի սկիզբ։ Բայց Հոլիվուդը, իր անկանխատեսելիությամբ, այլ որոշում կայացրեց։ Ֆիլմը չգտավ տարածող ու հայտնվեց անմիջապես տեսասկավառակներով։ Սակայն Ռեդֆորդը չհանձնվեց․ նա վաճառեց Հիլերմանի ևս երեք գիրք PBS հեռուստաընկերությանը, ինչի արդյունքում ստացվեցին հեռուստատեսային ֆիլմեր՝ Վեսթ Սթուդիի մասնակցությամբ։

Համագործակցություն Ջորջ Մարտինի հետ․ նոր խթան «Մութ Քամիներ»-ի համար

2000-ականների կեսերին Ռեդֆորդի ջանքերը կրկին կանգ առան։ Այդ ժամանակ նա և ռեժիսոր Քրիս Էյրը՝ ԱՄՆ-ում ամենահայտնի բնիկ ռեժիսորներից մեկը, դիմեցին Ջորջ Մարտինին։ Ինչպես Մարտինը պատմում է (The Hollywood Reporter), «երբ Սանդենս Քիդը հրավիրում է քեզ ճաշի, պարզապես գնում ես»։ Ռեդֆորդի, Էյրի և Մարտինի այս անսովոր եռյակը նպատակ դրեց ստեղծել սերիալ, որը արժանի կլիներ Հիլերմանի ժառանգությանը։

Ճանապարհը հեշտ չէր։ Նրանք նախագիծը ներկայացրին HBO-ին, որը սկզբում գնեց այն ու սկսեց զարգացնել։ Սակայն նույնիսկ այսքան աստղային կազմով ու նվիրվածությամբ նախագիծը ի վերջո մերժվեց՝ պատճառաբանելով, որ այն շատ նման է արդեն եղած «True Detective»-ին։ Շատերի համար սա վերջ էր, բայց Ռեդֆորդը չհանձնվեց։ Նրա համառությունն ու հավատը այս պատմության կարևորության հանդեպ հաղթահարեցին հերթական խոչընդոտը։

Սերիալը վերջապես տուն գտավ AMC հեռուստաալիքում և արժանացավ քննադատների բարձր գնահատականին։ Մարտինի դերը հիմնականում դռներ բացելն էր, սցենարները դիտարկելը և նախագծի իսկությունը պահպանելը։ Իսկ Ռեդֆորդի համար սա տասնամյակների պայքարի արդյունք էր։

Ռեդֆորդի ժառանգությունը․ ավելին, քան դերասան

Ռեդֆորդի թողած հետքը շատ ավելի մեծ է, քան նրա կինեմատոգրաֆիական ժառանգությունը։ Ինչպես նշում է Մարտինը, Ռեդֆորդին և նրա կնոջը՝ Սիբիլլե Շագարսին, հանդիպելը «պատվաբեր էր»։ Ռեդֆորդը ոչ միայն դերասան և պրոդյուսեր է, այլև Սանդենս կինոփառատոնի հիմնադիր՝ կարևորագույն դեր խաղալով անկախ կինոյի և տարբեր համայնքների ներկայացման գործում։ Նրա համառ ջանքերը նման նախագծերը կյանքի կոչելու համար օրինակելի են՝ թե՛ Հոլիվուդում, թե՛ դրանից դուրս։

Ռեդֆորդի ներգրավվածությունը բնիկ ամերիկացիների պատմությունների ներկայացման մեջ չի սահմանափակվում մեկ սերիալով։ Համագործակցելով բնիկ ռեժիսորների հետ՝ նա նպաստել է այն կարծրատիպերի կոտրմանը, որոնք երկար տարիներ բնորոշել են Հոլիվուդի մոտեցումը բնիկների նկատմամբ։ Արդյունքում ձևավորվել են ոչ միայն ավելի որակյալ հեռուստանախագծեր, այլև նոր մոտեցում՝ ով և ինչպես կարող է պատմել այդ պատմությունները։

Հոլիվուդի մարդկային կողմը․ անհաջողություններից մինչև փոքր հաղթանակներ

Յուրաքանչյուր հաջողված նախագծի ետևում երկար տարիների անտեսանելի անհաջողություններ են։ Ինչպես Մարտինի կարիերան է ցույց տալիս, գաղափարը էկրանին հասցնելը գրեթե երբեք ուղիղ ճանապարհ չէ։ Նա հիշում է ժամանակներ, երբ սցենարները մնացել էին անկյունում, և հեռուստատեսությանն իր ճանապարհը փակված էր թվում։ Ռեդֆորդն էլ իր հերթին բախվել է բազմաթիվ հիասթափությունների՝ չիրականացած նախագծեր, անհաջողություններ, հոլիվուդյան դիմադրություն։ Սակայն նրանց երկուսի հաջողության գաղտնիքը համառությունն է։ Հավատը պատմության ուժին և թիմային աշխատանքի արժեքը նրանց տարել են առաջ։

«Մութ Քամիներ»-ի հաջողության ամենամեծ արժեքը հենց համագործակցության մթնոլորտն էր։ Հոլիվուդը հաճախ հայտնի է անհատական մրցակցությամբ, սակայն այս նախագծում թիմային ոգին հաղթեց՝ Ռեդֆորդի, Մարտինի և Էյրի միջև փոխադարձ հարգանքի և ընդհանուր նպատակի շնորհիվ։

Ռեդֆորդի ազդեցությունը և ներկայացման ապագան

Այսօր «Մութ Քամիներ»-ը պարզապես հաջողված սերիալ չէ։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչ կարող է փոխվել, երբ ազդեցիկ մարդիկ իրենց հարթակը տրամադրում են անտեսված համայնքներին։ Սերիալի հաջողությունը նպաստել է, որ այլ նախագծերում ևս վերանայվի՝ ում պատմություններն են արժանի ներկայացման։

Ռեդֆորդի ժառանգությունը ոչ միայն իր խաղացած ֆիլմերն են, այլ նաև բացված դռներն ու սկսված զրույցները։ Այն ոլորտում, որտեղ հաճախ գերակշռում է ստանդարտը, նրա ջանքերը դեպի բազմազանություն ու իսկական ներկայացում հիշեցնում են՝ փոփոխությունն իրականում հնարավոր է համառության ու նվիրվածության շնորհիվ։ «Մութ Քամիներ»-ի օրինակով նոր սերնդի կինոսերներն ու ստեղծագործողները բացահայտում են նաև Ռեդֆորդի ձևավորած լուռ հեղափոխությունը։

Ռոբերտ Ռեդֆորդի ճանապարհը «Մութ Քամիներ»-ի հետ ևս մեկ անգամ ապացուցում է՝ Հոլիվուդում իրական փոփոխությունը դանդաղ է, հաճախ հիասթափեցնող, սակայն անհրաժեշտ է մարդիկ, ովքեր պատրաստ են ռիսկի գնալ հանուն ավելի մեծ արժեքի։ Նրա ժառանգությունը ոչ միայն կինեմատոգրաֆիական է, այլև մշակութային՝ ցույց տալով, որ մեկ մարդու համառ ջանքերը կարող են ամբողջ ոլորտ փոխել։