Ստարմերը կոչ է անում ճանաչել Պաղեստինի պետությունը Գազայի ճգնաժամի ֆոնին

Գազայի շարունակվող հումանիտար ճգնաժամը սուր միջազգային քննարկումների առիթ է դարձել՝ Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Քիր Ստարմերի ակտիվ մասնակցությամբ: Հուլիսի 28-ին, 2025 թվականին, Թրամփի Թուրնբերի հանգստավայրում ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ հանդիպման ժամանակ Ստարմերը Գազայում ստեղծված իրավիճակը բնութագրեց որպես «հումանիտար ճգնաժամ» և ընդգծեց հրադադարի անհրաժեշտությունը և օգնության ծավալի ավելացումը տարածաշրջանում: Հանդիպումը, որտեղ քննարկվեց նաև Պաղեստինի պետության ճանաչման հարցը, ընդգծեց միջազգային մոտեցումների տարբերությունները Իսրայել-Պաղեստին հակամարտությանը:

Ստարմերի կոչը՝ ճանաչել Պաղեստինի պետությունը

Վարչապետ Քիր Ստարմերը բախվում է մեծ ճնշումների՝ ինչպես կառավարության ներսում, այնպես էլ միջազգային հանրության կողմից՝ պաշտոնապես ճանաչելու Պաղեստինը որպես պետություն: Վերջերս ավելի քան 200 բրիտանացի պատգամավորներ ստորագրեցին նամակ՝ կոչ անելով անհապաղ ճանաչել Պաղեստինի անկախությունը՝ հետևելով Ֆրանսիայի օրինակին: Ստարմերը հայտարարել է, որ ճանաչումը Պաղեստինի ժողովրդի «անօտարելի իրավունքն» է, սակայն նշել է, որ դա պետք է լինի երկպետական լուծման մաս:

Ստարմերի դիրքորոշումը արտահայտում է բրիտանական հասարակության աճող վրդովմունքը՝ Գազայից հայտնվող սոված երեխաների պատկերների նկատմամբ: Նա լրագրողներին ասել է. «Բրիտանիայի ժողովուրդը սարսափած է այն ամենից, ինչ տեսնում է էկրաններին»: Նրա կառավարությունը մշակում է համապարփակ խաղաղության ծրագիր, որը կներկայացվի կառավարության արտակարգ նիստի ընթացքում:

Թրամփի շեշտադրումը՝ հումանիտար օգնության վրա

Թեև Թրամփը հրաժարվել է Պաղեստինի պետության ճանաչման հարցում դիրքորոշում հայտնել, նա ակտիվորեն խոսել է Գազայի հումանիտար ճգնաժամի լուծման անհրաժեշտության մասին: Երկկողմ հանդիպման ընթացքում Թրամփը քննադատեց Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուի հայտարարությունը, թե Գազայում սով չկա՝ նշելով. «Հեռուստատեսությամբ տեսածից ելնելով՝ երեխաները շատ սոված տեսք ունեն»: ԱՄՆ-ը վերջերս հատկացրել է 60 միլիոն դոլար օգնություն Գազային, սակայն Թրամփը դժգոհություն է հայտնել միջազգային հանրության կողմից երախտագիտության բացակայությունից:

Թրամփը նաև ընդգծել է հրադադարի անհրաժեշտությունը՝ կոչ անելով Իսրայելին վերանայել իր մոտեցումը: «Ես Իսրայելին ասել եմ, որ գուցե պետք է այլ ձևով գործեն»,- նշել է նա՝ ակնարկելով ավելի մեղմ մոտեցման անհրաժեշտությունը:

Հումանիտար ջանքեր և միջազգային արձագանք

Գազայի ճգնաժամը մեղմելու ջանքերը շարունակվում են՝ միջազգային օգնության գործակալությունների և հարևան երկրների ներգրավմամբ: Հուլիսի 27-28-ին Հորդանանի և ԱՄԷ-ի ինքնաթիռները Գազա են հասցրել 17 տոննա հումանիտար օգնություն: Սակայն ՄԱԿ-ի Պաղեստինցի փախստականների գործակալության ղեկավար Ֆիլիպ Լազարինին զգուշացրել է, որ նման միջոցառումները «թանկ, անարդյունավետ և նույնիսկ վտանգավոր» կարող են լինել:

Իսրայելի կառավարությունը հայտարարել է ռազմական գործողությունների սահմանափակ դադարեցման մասին՝ օգնության առաքումը հեշտացնելու համար: Չնայած այս միջոցառումներին՝ օգնության գործակալությունները պնդում են, որ ջանքերը բավարար չեն Գազայի բնակչության կարիքները բավարարելու համար: Ըստ Գազայի Առողջապահության նախարարության՝ վերջին 24 ժամում սովից մահացել է 14 պաղեստինցի, այդ թվում՝ երկու երեխա:

Ընդհանուր հետևանքները

Գազայի ճգնաժամը վերականգնել է քննարկումները երկպետական լուծման շուրջ: ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը վերջերս նշել է, որ նման լուծման հեռանկարները «ավելի հեռու են, քան երբևէ»՝ հաշվի առնելով շարունակվող բռնությունները, բնակավայրերի ընդլայնումը և հումանիտար տառապանքը Գազայում:

Միաժամանակ, լարվածությունը շարունակում է աճել Արևմտյան ափում, որտեղ ավելացել է վերաբնակիչների բռնությունը: Քրիստոնեական Թայբե գյուղում իսրայելցի վերաբնակիչները ենթադրաբար այրել են մեքենաներ և վնասել գույքը՝ էլ ավելի սրելով տարածաշրջանում հարաբերությունները:

Մինչ միջազգային հանրությունը պայքարում է Գազայի ճգնաժամի բարդությունների հետ, առաջնորդներ, ինչպես Ստարմերը և Թրամփը, կանգնած են մարդասիրական կարիքների և երկարաժամկետ լուծումների միջև հավասարակշռություն գտնելու խնդրի առաջ: Հաջորդ օրերը վճռորոշ կլինեն՝ որոշելու համար, թե արդյոք գլոբալ ջանքերը կհամախմբվեն՝ տարածաշրջանում օգնություն և խաղաղություն ապահովելու համար: