Ագրոարդյունաբերական մատակարարման շղթաների վերափոխման փորձ
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը երկուշաբթի օրը հայտարարել է, որ իր վարչակազմը աշխատում է Բելառուսից կալիումական պարարտանյութի (կալիումի) գնման «մեծ գործարքի» վրա։ Այս քայլը կարող է էական հարված հասցնել Կանադային, որը հանդիսանում է ԱՄՆ-ի համար այս հումքի հիմնական մատակարարը։ Ըստ CTV News-ի՝ ԱՄՆ-ն իր կալիումական պարարտանյութի շուրջ 85 տոկոսը ներկրում է Կանադայից։ Թրամփը պնդում է, որ այս գործարքը թույլ կտա պարարտանյութը գնել «էապես ավելի ցածր գնով», քան ներկայումս վճարվում է կանադական արտադրողներին։
Այս նախաձեռնությունը տեղի է ունենում Վաշինգտոնի և Օտտավայի միջև առևտրային լարվածության ֆոնին։ Թեև մինչ այժմ կանադական կալիումը զերծ է մնացել Թրամփի մաքսատուրքերից, Բելառուսի հետ համագործակցության մասին հայտարարությունը դիտարկվում է որպես առևտրային բանակցություններում Կանադայի վրա ճնշում գործադրելու գործիք։
Սանկցիաների և լոգիստիկայի խնդիրները
Բելառուսական կալիումի ներկրումը բախվում է լուրջ աշխարհաքաղաքական և լոգիստիկ խոչընդոտների։ Բելառուսը, որը կալիումի արտադրությամբ աշխարհում երրորդն է, գտնվում է միջազգային սանկցիաների տակ՝ Ուկրաինա ռուսական ներխուժմանը աջակցելու համար։ Թեև 2025 թվականի դեկտեմբերին ԱՄՆ-ն որոշակի մեղմացումներ կիրառեց, Բելառուսը մնում է մեկուսացված արևմտյան լոգիստիկ ուղիներից։
Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն նույնպես թերահավատորեն է արտահայտվել մատակարարումների ծավալի վերաբերյալ։ BelTA-ի հաղորդմամբ՝ Լուկաշենկոն նշել է, որ Բելառուսն արդեն վերակողմնորոշել է իր արտահանումը դեպի արևելյան շուկաներ՝ Չինաստան և Ռուսաստան, և ընթացիկ տարվա համար արտադրական հզորությունները արդեն պայմանագրային պարտավորություններ ունեն։
Կանադական արձագանքը և տնտեսական հետևանքները
Սասկաչևանի վարչապետ Սքոթ Մոյը, որի նահանգը ապահովում է կանադական կալիումի արտահանման 86 տոկոսը, քննադատել է այս մտադրությունը՝ այն որակելով որպես «ոչ էթիկական» և «անհիմն»։ Նա նախազգուշացրել է, որ Հյուսիսային Ամերիկայի մատակարարման շղթաների խզումը կարող է հանգեցնել երկարաժամկետ տնտեսական վնասների, աշխատատեղերի կորստի և գների տատանումների։ Թրամփի այս քայլը, ըստ վերլուծաբանների, ավելի շատ քաղաքական սակարկություն է, քան իրատեսական տնտեսական այլընտրանք։