Դոնալդ Թրամփը առաջարկել է միջնորդել Հնդկաստան-Պակիստան լարվածության պայմաններում

Հնդկաստան-Պակիստան լարվածությունը սրվում է ռազմական հարվածներից հետո

Հնդկաստանը և Պակիստանը, երկու միջուկային զենք ունեցող հարևաններ, կրկին կանգնած են լուրջ հակամարտության եզրին՝ ռազմական լարվածության աճի պայմաններում: Մայիսի 6-ին Հնդկաստանը օդային հարվածներ հասցրեց Պակիստանի վերահսկողության տակ գտնվող Քաշմիրում և Պակիստանի տարածքի խորքում գտնվող ինը վայրերում: Հնդկական պաշտոնյաները հարվածները նկարագրեցին որպես «չափված և պատասխանատու», նպատակ ունենալով խուսափել լարվածության սրացումից: Սակայն Պակիստանը հարվածները անվանեց «պատերազմի ակտ», հայտարարելով, որ խոցել է հինգ հնդկական ինքնաթիռ, թեև այս հայտարարությունը դեռևս անկախ հաստատում չի ստացել:

Հարվածները, ըստ տեղեկությունների, պատասխան էին ապրիլի 22-ին Հնդկաստանի վերահսկողության տակ գտնվող Քաշմիրում տեղի ունեցած ահաբեկչական հարձակմանը, որի հետևանքով զոհվել էր 26 մարդ: Հնդկաստանը մեղադրում է Պակիստանին՝ ահաբեկչական խմբերի աջակցելու մեջ, մինչդեռ Պակիստանը հերքում է իր ներգրավվածությունը և կոչ անում անկախ հետաքննության: Սա վերջին վեց տարիների ընթացքում երկու երկրների միջև ամենալուրջ ռազմական հակամարտությունն է, որը կրկին բորբոքում է լայնամասշտաբ առճակատման վախերը:

Դոնալդ Թրամփի միջնորդության առաջարկը

Լարվածության աճի պայմաններում ԱՄՆ Նախագահ Դոնալդ Թրամփը առաջարկել է միջնորդել երկու երկրների միջև: Թրամփը հայտնել է իր պատրաստակամությունը օգնելու լուծել հակամարտությունը՝ նշելով. «Հուսով ենք, որ այն շատ արագ կավարտվի»: Նրա հայտարարությունները հնչել են այն ժամանակ, երբ համաշխարհային առաջնորդները, ներառյալ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը, կոչ են անում երկու կողմերին ցուցաբերել զսպվածություն և առաջնահերթություն տալ երկխոսությանը:

Պատմականորեն, Միացյալ Նահանգները դեր է խաղացել Հնդկաստան-Պակիստան հակամարտությունների լարվածության նվազեցման գործում, սակայն Թրամփի առաջարկը տարբեր արձագանքներ է առաջացրել: Մինչդեռ ոմանք դա համարում են խաղաղության ուղղությամբ դրական քայլ, մյուսները հարցականի տակ են դնում դրա իրագործելիությունը՝ հաշվի առնելով երկու երկրների միջև բարդ հարաբերությունները:

Համաշխարհային արձագանքներն ու մտահոգությունները

Միջազգային հանրությունը լուրջ մտահոգություն է արտահայտել հակամարտության վերահսկողությունից դուրս գալու հնարավորության վերաբերյալ: Չինաստանը, Իրանն, Ռուսաստանը, ԱՄԷ-ն և Եվրամիությունը կոչ են արել զսպվածության: Միացյալ Նահանգները նույնպես ակտիվորեն հետևում է իրավիճակին, և հաղորդվում է, որ ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն տեղեկացվել է Հնդկաստանի պաշտոնյաների կողմից հարվածներից անմիջապես հետո:

Փորձագետները զգուշացնում են, որ ներկայիս լարվածությունը պարունակում է սխալ հաշվարկի ավելի մեծ ռիսկ՝ հաշվի առնելով երկու երկրներում աճող ազգայնական տրամադրությունները: Եյլի համալսարանի արտաքին քաղաքականության վերլուծաբան Սուշանտ Սինգհը նշել է. «Ամենավտանգավոր սցենարը այն է, երբ հնդկական ռազմական արձագանքը հրահրում է ավելի ուժեղ պակիստանական հակահարված, ինչը կարող է հանգեցնել շղթայական ռեակցիայի, որը երկու կողմն էլ դժվար թե կարողանա հեշտությամբ վերահսկել»:

Հնդկաստան-Պակիստան հակամարտությունների պատմական համատեքստը

Հնդկաստանն ու Պակիստանը երկար պատմություն ունեն հակամարտությունների, ներառյալ 1947, 1965, 1971 և 1999 թվականների լայնամասշտաբ պատերազմները: Վերջին տարիներին սահմանային բախումները և սահմանափակ ռազմական գործողությունները դարձել են ավելի հաճախակի, հատկապես Քաշմիրի վիճահարույց շրջանում: 2019 թվականի Պուլվամայի հարձակումը և դրան հաջորդած Բալակոտի օդային հարվածները հիշեցնում են, թե որքան արագ կարող են լարվածությունները սրվել:

Ընթացիկ հակամարտությունը ընդգծում է Քաշմիրի չլուծված խնդիրները, մի շրջան, որը պահանջում են երկու երկրները, բայց բաժանված է վերահսկողության գծով (LoC): Մինչ Հնդկաստանը մեղադրում է Պակիստանին Քաշմիրում գործող զինյալ խմբերին աջակցելու մեջ, Պակիստանը պնդում է, որ անհանգստությունը պայմանավորված է տեղական դժգոհություններով Հնդկաստանի կառավարման նկատմամբ:

Ազդեցությունը խաղաղ բնակիչների և տարածաշրջանային կայունության վրա

Ընթացիկ հակամարտությունը կործանարար հետևանքներ է թողել երկու երկրների սահմանամերձ շրջանների խաղաղ բնակիչների վրա: Հնդկական պաշտոնյաները հայտնել են, որ պակիստանական հրետակոծությունը սպանել է առնվազն ինը մարդու, մինչդեռ Պակիստանը պնդում է, որ հնդկական հրետանային կրակը հանգեցրել է հինգ քաղաքացիական անձանց մահվան: Սահմանամերձ շրջաններում հազարավոր բնակիչներ ստիպված են եղել տարհանվել, իսկ երկու երկրների որոշ հատվածներում չվերթները չեղարկվել կամ ուղղորդվել են:

Մարդասիրական անմիջական ազդեցությունից բացի, հակամարտությունը լուրջ սպառնալիք է տարածաշրջանային կայունության համար: Վերլուծաբանները մտավախություն ունեն, որ երկարատև ռազմական ներգրավվածությունը կարող է խաթարել տնտեսական գործունեությունը և լարել դիվանագիտական հարաբերությունները Հարավային Ասիայում:

Լարվածության նվազեցման ուղին

Քանի դեռ իրավիճակը զարգանում է, ուշադրությունը մնում է լարվածության նվազեցման ուղին գտնելու վրա: Դիվանագիտական ջանքերը, թե՛ երկկողմ, թե՛ բազմակողմ, կարևոր կլինեն հետագա սրացումից խուսափելու համար: ՄԱԿ-ը և այլ միջազգային կազմակերպություններ կարող են առանցքային դեր խաղալ երկու երկրների միջև երկխոսության խթանման գործում:

Թրամփի միջնորդության առաջարկը ուշագրավ զարգացում է, սակայն դրա հաջողությունը կախված կլինի Հնդկաստանի և Պակիստանի պատրաստակամությունից՝ ներգրավվելու կառուցողական երկխոսության մեջ: Երկու երկրներն էլ կանգնած են ներքին քաղաքական ճնշումների առաջ, ինչը բարդացնում է խաղաղ լուծման հեռանկարները: Այս պահին աշխարհը ուշադիր հետևում է՝ հույս ունենալով, որ ճգնաժամը արագ և խաղաղ կավարտվի:

Աղբյուր: Daily News Brief, CFR; Associated Press; Foreign Affairs