Թրամփի ելույթը ՄԱԿ-ում. Միգրացիա, խաղաղություն և կլիմա՝ միջազգային քննարկման կենտրոնում

Միգրացիան և ազգային ինքնիշխանությունը՝ Թրամփի ելույթի առանցքում

Դոնալդ Թրամփի ելույթը ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում զերծ չէր կտրուկ հայտարարություններից։ Աշխարհի առաջնորդների առաջ կանգնած՝ նա պնդեց, որ անконтроль միգրացիան քայքայում է արևմտյան պետությունների հիմքերը՝ մեղադրելով ՄԱԿ-ին «սահմանների վրա հարձակումներ ֆինանսավորելու» մեջ՝ աջակցելով միգրանտներին և փախստականներին։ «Ձեր երկրները ավերվում են»,— ընդգծեց նա՝ ստանալով թե՛ ծափահարություններ, թե՛ ակնհայտ անհանգստություն։

Թրամփը ներկայացրեց իր վարչակազմի կոշտ միգրացիոն քաղաքականությունը՝ պնդելով, որ կալանավորումները և արագ արտաքսումները դադարեցրել են ապօրինի անցումները ԱՄՆ-ի սահմանով։ Նա միգրացիոն ճանապարհը նկարագրեց որպես «լցված մահվան», ընդգծելով հումանիտար վտանգները՝ իր մոտեցումը ներկայացնելով որպես հաղթանակ՝ անվտանգություն ապահովելու հարցում։ Քննադատները՝ ներառյալ եվրոպացի առաջնորդները և մարդու իրավունքների կազմակերպությունները, վիճարկում են այս պնդումները՝ մատնանշելով սահմանների վրա շարունակվող ճգնաժամերը և միգրացիայի բարդ բնույթը։

Եվրոպայի մասին խոսելով՝ Թրամփն ասաց. «Եվրոպան ներխուժվել է ապօրինի միգրանտների կողմից՝ աննախադեպ չափերով»։ Նա մեղադրեց քաղաքական կոռեկտությունը՝ անգործության պատճառ համարելով՝ կոչ անելով երկրներին վճռական քայլեր ձեռնարկել։ Այս կոշտ հռետորաբանությունը, մի կողմից, համահունչ է ներքին լսարանի սահմանային անվտանգություն պահանջող տրամադրություններին, մյուս կողմից՝ սպառնում է էլ ավելի օտարացնել այն դաշնակիցներին, որոնք արդեն պայքարում են միգրացիայի և ինտեգրման բարդությունների դեմ։

Կլիմայի փոփոխություն. խաբեություն թե գլոբալ վտանգ?

Կլիմայի փոփոխության վերաբերյալ նախագահի խոսքն էլ նույնքան սուր էր։ Իր խոսքում Թրամփը կասկածի տակ դրեց տասնամյակների գիտական համաձայնությունը՝ կլիմայի փոփոխությունը որակելով որպես «աշխարհի ամենամեծ խաբեություն»։ Նա ծաղրեց տերմինների փոփոխությունները՝ «գլոբալ սառեցում, հետո՝ գլոբալ տաքացում, հիմա՝ կլիմայի փոփոխություն»— և մեղադրեց ՄԱԿ-ին ու այլ կազմակերպություններին սխալ կանխատեսումներ անելու մեջ։

Նախկինում Reuters-ի և Աշխարհի օդերևութաբանական կազմակերպության կողմից բազմիցս փաստվել է գլոբալ ջերմաստիճանի աճը և դրա հետևանքները։ Թրամփը, սակայն, պնդեց, որ «կանաչ էներգիայի խարդախությունն» կկործանի երկրները։ «Եթե չհրաժարվեք կանաչ էներգիայից, ձեր երկիրը կկործանվի»,— նախազգուշացրեց նա՝ կրկին դեմ արտահայտվելով միջազգային համաձայնագրերին։

Թրամփի կլիմայի հանդեպ սկեպտիկ դիրքորոշումը կտրուկ հակասում է զարգացած երկրների և հենց ՄԱԿ-ի դիրքորոշմանը։ Եվրոպական առաջնորդները առաջնահերթ են համարում կլիմայի դեմ պայքարը, իսկ գիտնականները շարունակում են կոչ անել արագ միջոցներ ձեռնարկել։ Այս հակասությունները ընդգծում են տնտեսական շահերի և բնապահպանական հրամայականների միջև պայքարը։

Խաղաղության ջանքեր և միջազգային հարաբերություններ. խորացող տարաձայնություններ

Թրամփը խոսեց նաև գլոբալ հակամարտությունների և ՄԱԿ-ի դերի մասին։ Նա թվարկեց մի շարք պատերազմներ՝ սկսած Կոսովոյից ու Սերբիայից մինչև Հայաստանը և Ադրբեջանը՝ պնդելով, որ ինքն է նպաստել դրանց լուծմանը, իսկ ՄԱԿ-ը «նույնիսկ չի փորձել օգնել»։

Նախագահը կոչ արեց նորացնել նվիրվածությունը միջուկային զինաթափմանն ու կենսաբանական զենքի հետազոտությունների ավարտին՝ հղում անելով Covid համավարակին և «անխոհեմ օտարերկրյա փորձարկումներին»։ Նրա պնդումները, որ «շատ երկրներ շարունակում են վտանգավոր կենսաբանական զենքերի հետազոտություններ», մտահոգություն առաջացրին հանրային առողջապահության ոլորտում։

Ուկրաինայի պատերազմի վերաբերյալ Թրամփը կտրուկ էր. «Բոլորը կարծում էին, որ Ռուսաստանը երեք օրում կհաղթի, բայց այդպես չեղավ»։ Նա քննադատեց եվրոպական երկրներին՝ ռուսական նավթ գնելու համար՝ միաժամանակ դատապարտելով Մոսկվային։ Այս հակասությունը, ըստ նրա, խոչընդոտում է Ռուսաստանի վրա ճնշում գործադրելն ու պատերազմը ավարտելը։ Պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն, NBC-ին տված հարցազրույցում, նույնպես կոչ արեց եվրոպացի դաշնակիցներին «ավելի շատ անել»՝ Ռուսաստանի դեմ պայքարում։

Թրամփը քննադատեց նաև Մեծ Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի կողմից Պաղեստինյան պետության ճանաչման քայլերը՝ պնդելով, որ դա «կպարգևատրի Համասին»։ Նա կոչ արեց ազատել բոլոր գերիներին Գազայում և պնդեց, որ միակողմանի ճանաչումը խաթարում է խաղաղության ջանքերը։ Այս հարցը շարունակում է մնալ լարվածության աղբյուր՝ դաշնակիցների միջև:

Խոսքի ազատություն, տնտեսական քաղաքականություն և ներքին պայքար

Թրամփի խոսքի ազատության պաշտպանությունն աչքի ընկավ հակասություններով։ Մինչ նա կոչ էր անում «պաշտպանել խոսքի ազատությունը», իր վարչակազմը բազմիցս քննադատել և նույնիսկ սպառնացել է խոշոր լրատվամիջոցներին՝ իրենց բացասական լուսաբանման համար։ Նախկին փոխնախագահ Քամալա Հարիսը, «The View»-ի եթերում, մեղադրեց Թրամփին «կառավարությունը, ինստիտուտները և հիմնարար արժեքները քանդելու» մեջ։

Թրամփը գովեց մաքսային քաղաքականությունը՝ այն ներկայացնելով որպես ամերիկյան արդյունաբերության պաշտպանության միջոց՝ գլխավորում ունենալով Չինաստանը։ Նա պնդեց, որ իր քաղաքականության շնորհիվ ԱՄՆ-ում ներդրումները աճել են 17 տրիլիոն դոլարով, թեև վերլուծաբանները նշում են, որ այդ թիվը կարող է ներառել դեռևս չիրականացված ներդրումային պարտավորություններ։

Ներքին քաղաքականությունում Թրամփի հրաժարումը՝ հանդիպել դեմոկրատ կոնգրեսականների հետ՝ կառավարության ֆինանսավորման հարցով, քննադատության պատճառ դարձավ։ «Դեմոկրատ կոնգրեսականների հետ հանդիպումը չի կարող արդյունավետ լինել»,— գրել էր նա Truth Social-ում՝ պատասխանատվությունը բարդելով նրանց վրա։ «Obamacare»-ի ֆինանսավորման ժամկետը և հարկային քաղաքականության վերաբերյալ բանավեճերը էլ ավելի մեծացրել են անորոշությունը։

Միջազգային արձագանքներ. դաշնակիցներ, քննադատներ և ապագայի հեռանկարներ

Թրամփի ելույթը անմիջապես բաժանեց լսարանը։ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը կարևորեց համագործակցության անհրաժեշտությունը և գովեց խաղաղության վերաբերյալ Թրամփի հանձնառությունը։ Մյուսները գտան, որ նրա հռետորաբանությունը պառակտող է, հատկապես կլիմայի և միգրացիայի հարցերում։

Աշխարհի առողջապահության պաշտոնյաները արագորեն հերքեցին Թրամփի պնդումները՝ ացետամինոֆենի և աուտիզմի միջև կապի մասին՝ ընդգծելով վարչակազմի հակվածությունը՝ ուշադրություն հրավիրելու գիտականորեն չապացուցված հարցերին։ Մինչդեռ Մելանիա Թրամփը ՄԱԿ-ի հարթակից հայտարարեց երեխաների զարգացմանն ուղղված գլոբալ նախաձեռնություն՝ ցուցադրելով ավելի մեղմ դիվանագիտական մոտեցում։

Պաղեստինյան պետության ճանաչման և էներգետիկ քաղաքականության հարցերում ԱՄՆ-ի և դաշնակիցների միջև տարաձայնությունները խորանում են։ Թրամփի՝ ազգային ինքնիշխանության, տնտեսական պաշտպանողականության և միջազգային ինստիտուտների հանդեպ սկեպտիկ վերաբերմունքը վերափոխում է Ամերիկայի դերը համաշխարհային ասպարեզում։

Թրամփի ելույթը բացահայտեց աշխարհաքաղաքական լարվածությունները ու անորոշությունները։ Արդյոք այս հայտարարությունները կբերեն իրական փոփոխությունների, թե պարզապես կխորացնեն բաժանարար գծերը՝ ժամանակը ցույց կտա։

Թրամփի ելույթը ՄԱԿ-ում ներկայացրեց կոշտ դիրքորոշումներ և հռետորական վճռականություն, սակայն հիմնական ուղերձը պարզ էր. ԱՄՆ-ը իր ղեկավարության ներքո նախընտրում է ինքնիշխանությունը և միջազգային համագործակցության նկատմամբ զգուշավորությունը։ Այս մոտեցումը, ոմանց համար ոգևորիչ, կարող է մեկուսացնել ԱՄՆ-ին այն ժամանակ, երբ գլոբալ մարտահրավերները պահանջում են միասնական լուծումներ։ Առաջիկա ամիսները կցուցադրեն՝ արդյոք այս քաղաքականությունը կբերի կառուցողական արդյունքների, թե կխորացնի միջազգային հակասությունները։