Հարվածը «Յանդեքսի» ենթակառուցվածքին և նախագահական պնդումները
2026 թվականի հոկտեմբերին ուկրաինական անօդաչու թռչող սարքերի հարվածներից հետո, որոնք թիրախավորել էին ռուսական տեխնոլոգիական հսկա «Յանդեքսի» տվյալների երեք կենտրոնները, Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին հայտարարել էր, թե սոցիալական մեդիա հարթակներն զգալիորեն պակաս թշնամական են դարձել ավտոմատացված բոտային ակտիվության անկման պատճառով, ինչպես հաղորդում է Euronews-ը: Թիրախավորված օբյեկտները ներառում էին Սասովո քաղաքը Ռյազանի մարզում, Մոսկվայից հարավ-արևմուտք գտնվող Կալուգայի մարզը և Վլադիմիրի մարզում գտնվող կենտրոնը, որտեղ հարվածից հետո գործունեությունն ամբողջությամբ կասեցվել էր:
Ելույթ ունենալով Վարշավայի անվտանգության ֆորումում՝ նախագահ Զելենսկին նշել էր, որ ենթակառուցվածքների խափանումը հեշտացրել է շնչառությունը սոցիալական հարթակներում, քանի որ «քիչ է ատելությունը, պակասել է բաժանումն ու սադրանքները, որովհետև բոտերը պակասել են»: Այս հայտարարությունն արագորեն խթանեց վիրուսային առցանց շահարկումները՝ կապելով ֆիզիկական հարձակումները Արևմուտքի հարթակներում համակարգված քաղաքական դիսկուրսի թվացյալ նվազման հետ:
Վիրուսային լուրերը և միջազգային քաղաքական արձագանքները
«Յանդեքսի» տվյալների կենտրոնների խափանումների և ավտոմատացված տրաֆիկի հանկարծակի անկման միջև ենթադրյալ կապը լայնածավալ վիրուսային պնդումներ առաջացրեց Եվրոպայում և Միացյալ Նահանգներում: Առցանց մեկնաբաններն ու քաղաքական գործիչները ենթադրում էին, որ ցանցային խափանումներն անմիջականորեն ապամոնտաժել են աջակողմյան քաղաքական շարժումների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի MAGA շարժման, Գերմանիայի «Այլընտրանք Գերմանիայի համար» (AfD) և Մեծ Բրիտանիայի Reform UK կուսակցության աջակցության ցանցերը:
Այս երևույթի վերաբերյալ մեկնաբանություններով հանդես եկան չեխ ԵՊ անդամ Տոմաշ Զդեխովսկին, աջակերմյան ակտիվիստ Լորա Լումերը, շախմատի աշխարհի նախկին չեմպիոն Գարի Կասպարովը և Ռուսաստանում ԱՄՆ նախկին դեսպան Մայքլ ՄաքՖոլը, ինչպես մանրամասնում է Euronews-ը: Այնուամենայնիվ, հետազոտողներն արագորեն նշեցին, որ առցանց շրջանառվող պնդումները, ինչպես օրինակ՝ լեհ քաղաքագետի ջնջված գրառումը AfD-ի բոտերի 56% անկման մասին, չունեին հաստատված փաստացի հիմնավորում:
Վեբ-սողանցողների և սոցիալական մեդիա տրոլների տարբերակումը
Կիբերանվտանգության վերլուծաբանները և ենթակառուցվածքների փորձագետները շուտով պարզաբանեցին տրաֆիկի անկման տեխնոլոգիական իրականությունը: Mother Jones-ի հրապարակած ցանցային տվյալները ցույց են տվել, որ «Յանդեքսի» ցանցից եկող ավտոմատացված տրաֆիկը հարվածներից հետո նվազել է մոտ 94%-ով: Այնուամենայնիվ, փորձագետներն ընդգծել են, որ այդ անկումն արտացոլում է «Յանդեքսի» որոնողական համակարգի վեբ-սողանցողների խափանումը և ոչ թե Կրեմլի հետ կապված սոցիալական մեդիա տրոլների ֆերմաների լռեցումը:
Վեբ-սողանցողներն ավտոմատացված սկրիպտներ են, որոնք անընդհատ օգտագործվում են որոնողական համակարգերի կողմից համաշխարհային ցանցում վեբ էջերը ինդեքսավորելու համար: Երբ «Յանդեքսի» սերվերային ենթակառուցվածքը Վլադիմիրում և այլ մարզերում վնասվեց կամ անջատվեց, նրա ինդեքսավորող սողանցողները բնականաբար դադարեցրին աշխատանքը՝ Cloudflare-ի գրաֆիկներում գրանցելով ավտոմատացված սերվերային հարցումների հսկայական անկում: Ապատեղեկատվական ցանցերը վերահսկող հետազոտողները հաստատեցին, որ չկա որևէ հաստատված տեխնոլոգիական ապացույց առ այն, որ մարդկանց կողմից կառավարվող ազդեցության գործողությունները կամ բոտային հաշիվները ապաակտիվացվել են ֆիզիկական հարձակումների հետևանքով: