ԱՄՆ-ը և Դանիան համաձայնագիր են կնքել Գրենլանդիայի անվտանգության վերաբերյալ

ԱՄՆ-ը և Դանիան համաձայնության են եկել Գրենլանդիայի անվտանգության վերաբերյալ՝ վերջ դնելով դիվանագիտական այն երկարատև լարվածությանը, որը առաջացել էր ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի՝ տարածքը բռնակցելու մասին սպառնալիքներից հետո։ Համաձայն BBC-ի՝ կողմերը նախատեսում են պայմանագիրը ստորագրել հաջորդ շաբաթ՝ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի շրջանակներում։

Անվտանգության նոր պայմանավորվածություններ

ԱՄՆ նախագահ Թրամփը համաձայնագիրը որակել է որպես Գրենլանդիայում անվտանգության և այլ կարիքների նկատմամբ «մշտական վերահսկողություն» հաստատող փաստաթուղթ։ Ըստ նրա՝ պայմանագիրը ԱՄՆ-ին հնարավորություն կտա անհրաժեշտ քայլեր ձեռնարկել տարածքը պաշտպանելու համար՝ առանց ամերիկյան կողմի համար լրացուցիչ ծախսերի։ Համաձայնագրի առանցքային կետերից է ԱՄՆ հակառակորդների, մասնավորապես՝ Ռուսաստանի և Չինաստանի համար Գրենլանդիայում ռազմական ներկայություն ունենալու կամ առանց ԱՄՆ գրավոր թույլտվության զգայուն ներդրումներ կատարելու արգելքը։

Դանիայի վարչապետ Մետե Ֆրեդերիկսենը և Գրենլանդիայի վարչապետ Յենս-Ֆրեդերիկ Նիլսենը հայտարարել են, որ համաձայնագիրը ճանաչում է Դանիայի թագավորության ինքնիշխանությունը և տարածքային ամբողջականությունը, միաժամանակ հարգելով Գրենլանդիայի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը։ Ինչպես հաղորդում է NBC News-ը, կղզին մնալու է Դանիայի կազմում։

Ռազմավարական նշանակություն և անորոշություններ

Թեև պայմանագրի ամբողջական տեքստը հրապարակված չէ, ԱՄՆ պետդեպարտամենտի պաշտոնյան հայտնել է, որ համաձայնագրի դրույթները մշտական բնույթ են կրում և ուժի մեջ կմնան նույնիսկ այն դեպքում, եթե Գրենլանդիան ապագայում անկախանա։ Փաստաթուղթը ԱՄՆ-ին իրավունք է տալիս Գրենլանդիայում կառուցել լրացուցիչ ռազմական ենթակառուցվածքներ՝ առանց Դանիայի կամ Գրենլանդիայի լրացուցիչ հաստատման։ Ըստ Թրամփի՝ այս ամենը ուղղված է ԱՄՆ-ի «Ոսկե գմբեթ» (Golden Dome) հակահրթիռային պաշտպանության համակարգի ամրապնդմանը։

Խորհրդարանական վավերացման գործընթաց

Համաձայնագիրը դեռևս պետք է անցնի վավերացման գործընթաց Դանիայի և Գրենլանդիայի խորհրդարաններում։ Դանիայի արտգործնախարար Լարս Լյոկե Ռասմուսենը լավատեսություն է հայտնել՝ նշելով, որ վերջապես հաջողվել է հասնել մի փաստաթղթի, որը հարգում է Դանիայի «կարմիր գծերը»։