Գովազդ

Դիվանագիտական խաղ Հորմուզի համար. ԱՄՆ-ն և Իրանը պատրաստվում են բանակցությունների՝ չեղարկված հարվածից հետո

Ամենադիտվածներ

President Donald Trump speaking during a meeting with an American flag in background

Արագ Ընթերցում

  • ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև ուղիղ բանակցությունները նախատեսված են երկուշաբթի կեսօրից հետո։
  • Նախագահ Թրամփը չեղարկել է Իրանի էներգետիկ օբյեկտներին հարվածելու ամերիկա-իսրայելական ծրագիրը՝ Սաուդյան Արաբիայի և Ծոցի երկրների ճնշման ներքո։
  • Նախնական համաձայնությունը ենթադրում է Հորմուզի նեղուցի վերաբացում՝ ԱՄՆ-ի կողմից Իրանի նավթային շրջափակման վերացման դիմաց։
  • Իրանի ԱԳՆ-ն հայտարարել է, որ նեղուցը չի վերադառնա նախկին կարգավիճակին, իսկ բանակը գտնվում է բարձր պատրաստականության վիճակում։

ՎԱՇԻՆԳՏՈՆ (Ազատ TV) – Ամերիկյան CBS News հեռուստաալիքի փոխանցմամբ՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների և Իրանի միջև ուղիղ դիվանագիտական բանակցությունները նախատեսվում է սկսել երկուշաբթի կեսօրից հետո։ Սա կտրուկ շրջադարձ է վերջին ամիսներին ահագնացող հակամարտության մեջ, որը Մերձավոր Արևելքը կանգնեցրել էր լայնամասշտաբ տարածաշրջանային պատերազմի եզրին։ Այս բարձր մակարդակի բանակցությունները, որոնց մեկնարկը հաստատել է ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը, հաջորդում են շաբաթ երեկոյան նրա կայացրած վերջին պահի որոշմանը՝ չեղարկել Իրանի էներգետիկ ենթակառուցվածքների դեմ նախապատրաստված ամերիկա-իսրայելական համատեղ հզոր օդային հարվածը։ Ըստ աղբյուրների՝ նախատեսվող ռմբակոծությունը պետք է լիներ տասնամյակների ընթացքում ամենախոշոր ռազմական գործողություններից մեկը, որը Թրամփն անձամբ բնութագրել է որպես հնարավոր «ամենամեծ հարձակումը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո»։

Գովազդ

Չեղարկված ռմբակոծությունը և Ծոցի երկրների միջնորդությունը

Ռազմական էսկալացիայից դեպի դիվանագիտական հարթակ այս կտրուկ անցումը մեծապես պայմանավորված էր Պարսից ծոցի երկրների՝ ԱՄՆ դաշնակիցների ակտիվ միջնորդությամբ։ Ինչպես հաղորդում են տարածաշրջանային պաշտոնական աղբյուրները, Սաուդյան Արաբիայի գահաժառանգ արքայազն Մոհամմեդ բին Սալմանը, Կատարի և Արաբական Միացյալ Էմիրությունների ղեկավարության հետ միասին, լուրջ ջանքեր են գործադրել Թրամփի վարչակազմին հետ պահելու համար այդ հարվածներից։ Շաբաթ օրը կայացած հեռախոսազրույցի ընթացքում Սաուդյան Արաբիայի գահաժառանգը նախազգուշացրել է ԱՄՆ նախագահին, որ Իրանի էներգետիկ թիրախներին հարվածելը կապակայունացնի համաշխարհային նավթային շուկաները և տարածաշրջանը կներքաշի անվերահսկելի պատերազմի մեջ։ Սաուդյան Արաբիայի արտաքին գործերի նախարարությունը հաստատել է, որ արքայազնը շեշտել է երկխոսության առաջնահերթությունը և դիվանագիտական լուծումների անհրաժեշտությունը։

Առաջարկվող համաձայնագրի պայմաններն ու կարմիր գծերը

Երկուշաբթի մեկնարկող բանակցությունների գլխավոր նպատակը Հորմուզի նեղուցի անվտանգության և միջուկային խնդրի կարգավորումն է։ Միջնորդական ջանքերին մասնակից տարածաշրջանային պաշտոնյայի փոխանցմամբ՝ նախնական համաձայնությունը ենթադրում է, որ Իրանը պետք է անհապաղ և ամբողջությամբ բացի Հորմուզի նեղուցը միջազգային նավագնացության համար և դադարեցնի հարձակումները տարածաշրջանում, այդ թվում՝ Իրաքում գործող իրանամետ խմբավորումների հարվածները Հորդանանի և Ծոցի երկրների ուղղությամբ։ Դրա դիմաց Միացյալ Նահանգները պատրաստ է դադարեցնել Իրանի ծովային շրջափակումը և թույլ տալ Թեհրանին վերսկսել նավթի արտահանումը՝ համաձայնեցված հրադադարի շրջանակներում։

Այնուամենայնիվ, իրանական կողմը հասկացնել է տվել, որ նախկին կարգավիճակին վերադառնալը հեշտ չի լինի։ Կիրակի օրը Իրանի ԱԳՆ խոսնակ Էսմայիլ Բաղային հայտարարել է, որ Հորմուզի նեղուցը «ոչ մի դեպքում չի վերադառնա այն կարգավիճակին, որն ուներ մինչև փետրվարի 28-ը» (ռազմական գործողությունների սկիզբը)։ Թեև Թեհրանը Օմանի հետ քննարկում է նավագնացության հարցերը, սակայն նեղուցի լիակատար վերաբացման մասին ուղիղ խոսակցություններ դեռ չկան։ Միևնույն ժամանակ, Իրանի պաշտպանության նախարարը հայտարարել է, որ իրենց զինված ուժերը պատրաստ են ցանկացած զարգացման և գտնվում են բարձր մարտական պատրաստականության վիճակում։

Ծովային անվտանգությունը և էներգետիկ այլընտրանքների որոնումը

Բանակցությունների հրատապությունը պայմանավորված է նաև Պարսից ծոցում տիրող վտանգավոր իրավիճակով։ Շաբաթ օրը Մեծ Բրիտանիայի ռազմածովային ուժերը հայտնել են, որ Օմանի ափերի մոտ անհայտ արկ է հարվածել առևտրային նավի՝ վնասելով շարժիչային բաժանմունքը, իսկ մեկ այլ նավի մոտակայքում պայթյուն է որոտացել։ Այս միջադեպերը ստիպում են տարածաշրջանի երկրներին այլընտրանքային ուղիներ փնտրել։ Իրաքը և Թուրքիան շաբաթ օրը ստորագրել են մեկ տարվա համաձայնագիր, որով նախատեսվում է օրական 750,000 բարել իրաքյան նավթ տեղափոխել թուրքական Ջեյհան նավահանգիստ՝ շրջանցելով Հորմուզի նեղուցը։ Թուրքիայի էներգետիկայի նախարար Ալփարսլան Բայրաքթարը նշել է, որ այս խողովակաշարն այսօր ավելի ռազմավարական նշանակություն ունի, քան երբևէ։

Ներքաղաքական ճնշումները Վաշինգտոնում և Պենտագոնի թափանցիկության ճգնաժամը

ԱՄՆ-ում Թրամփի վարչակազմը ենթարկվում է լուրջ քննադատության թե՛ դեմոկրատների, թե՛ հանրապետականների կողմից։ Չնայած Պաշտպանության նախարար Փիթ Հեգսեթի նախնական խոստումներին, թե սա լինելու է «պատմության մեջ ամենաթափանցիկ վարչակազմը», Պենտագոնի մամուլի ասուլիսները մայիսի սկզբից ի վեր գրեթե դադարեցվել են։

Կոնգրեսական հանրապետական Մայք Թըրները հայտարարել է, որ ոչ ոք բավարարված չէ այն տեղեկատվության մակարդակով, որ ստանում են Պենտագոնից։ Իսկ դեմոկրատ սենատոր Մարկ Քելին վարչակազմի գործողությունները որակել է որպես «տապալում»՝ մտահոգություն հայտնելով 67 միլիարդ դոլարի լրացուցիչ ռազմական ֆինանսավորման հայցի կապակցությամբ։ Նա կոչ է արել նախագահին գտնել հակամարտությունից դուրս գալու խելամիտ ճանապարհ, քանի որ մինչ այժմ արդեն զոհվել է 18 ամերիկացի զինծառայող, իսկ հարյուրավորները վիրավորվել են։

Հետևեք մեզ Telegram-ում
Գովազդ

Ամենաթարմ