Հիփոթեքային շուկայի անթափանցիկությունը և 65 միլիարդ դոլարի «թաքնված հարկը»
ԱՄՆ հիփոթեքային շուկան այսօր կանգնած է լուրջ մարտահրավերների առջև. մի կողմից՝ մատչելիության նվազում, մյուս կողմից՝ համակարգային անթափանցիկություն, որը տնային տնտեսություններին տարեկան 65 միլիարդ դոլարի վնաս է պատճառում: Bankrate-ի հետազոտության համաձայն՝ ամերիկացի վարկառուների 87%-ը վճարում է ավելին, քան անհրաժեշտ է: Այս գերավճարը մեկ տնային տնտեսության համար կազմում է տարեկան մոտ 3343 դոլար, իսկ 30-ամյա վարկի ընթացքում՝ ավելի քան 78 000 դոլար, ինչը հաճախ գերազանցում է միջին վիճակագրական ընտանիքի կենսաթոշակային խնայողությունները:
Bankrate-ի հաշվետվությունը, որն ուսումնասիրել է 2022-2025 թվականների վարկավորման տվյալները, պարզել է, որ մրցակցային տոկոսադրույքներ գոյություն ունեն, սակայն վարկառուների մեծ մասը դրանց հասանելիություն չունի: Հետաքրքրական է, որ ամենաբարձր վարկանիշ ունեցող դիմորդներն առավել հաճախ են գերավճարում կատարում.
Մատչելիության ճգնաժամ և ժամկետանց վարկերի աճ
Թեև հիփոթեքային տոկոսադրույքները մայիսի կեսերից ի վեր հասել են իրենց նվազագույն մակարդակին, բնակարանների մատչելիությունը մնում է սուր խնդիր: Հիփոթեքային բանկիրների ասոցիացիայի (MBA) տվյալներով՝ մայիսին գնման հայտերով միջին ամսական վճարը հասել է 2198 դոլարի՝ ապրիլի 2152 դոլարի դիմաց: Այս աճը գրանցվել է 33 նահանգներում՝ ընդգծելով գնորդների խոցելիությունը տոկոսադրույքների փոփոխությունների նկատմամբ:
Տնտեսական ճնշումը դրսևորվում է նաև վարկերի սպասարկման ցուցանիշներում: ICE-ի մայիսյան տվյալների համաձայն՝ լուրջ ժամկետանց վարկերի (90 և ավելի օր) քանակը կազմել է 577 000, ինչը 111 000-ով ավելի է նախորդ տարվա համեմատ: Սա 2020 թվականից ի վեր ամենամեծ տարեկան աճն է: Միաժամանակ, ակտիվ բռնագանձումների (foreclosure) ծավալը տարեկան կտրվածքով աճել է 34%-ով՝ հասնելով վեց տարվա առավելագույն մակարդակի:
Վերլուծություն. Շուկայական դիսբալանս
Ներկայիս շուկայում նկատվում է հետաքրքիր տարանջատում. չնայած բարձր տոկոսադրույքներին, հիփոթեքային հայտերի ծավալը 8%-ով գերազանցում է նախորդ տարվա ցուցանիշները, ինչը վկայում է պահանջարկի կայունության մասին: Սակայն փորձագետները նախազգուշացնում են, որ առանց թափանցիկության բարձրացման, մասնավորապես՝ վարկատուների կողմից համեմատական տոկոսադրույքների պարտադիր բացահայտման, վարկառուները շարունակելու են կորցնել միջոցներ: Հատկապես միջին եկամուտ ունեցող խավի համար այս ավելորդ ծախսերը դառնում են սեփական կապիտալի կուտակման գլխավոր խոչընդոտը: