Բռնություններ Նիդերլանդներում՝ ընտրություններից առաջ ընդդեմ ներգաղթի ցույցի ընթացքում

Ընդդեմ ներգաղթի ցույցը Հաագայում վերաճեց բռնությունների

2025 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Հաագայի փողոցները վերածվեցին լարվածության կենտրոնի. հազարավոր մարդիկ հավաքվել էին՝ բողոքելու ներգաղթի քաղաքականության դեմ՝ ընդամենը մի քանի շաբաթ առաջ Նիդերլանդների սպասվող խորհրդարանական ընտրություններից։ Ցույցը, որը կազմակերպել էին աջակողմյան ակտիվիստները՝ պահանջելով խստացնել ապաստանի տրամադրման կանոնները, կարճ ժամանակում վերաճեց անկարգությունների, որոնք ցնցեցին թե՛ քաղաքը, թե՛ ամբողջ երկիրը։

Ցուցարարները բախվեցին ոստիկանության հետ՝ քարեր և շշեր նետելով, այրելով ոստիկանական մեքենա և արգելափակելով A12 մայրուղին, որը Հաագան կապում է Գերմանիայի սահմանին։ «ANP» լրատվական գործակալության ու «NOS» հեռարձակողի փոխանցմամբ՝ որոշ ցուցարարներ ձեռքում էին պահում նարնջագույն շերտով Նիդերլանդների դրոշներ, որոնք պատմականորեն ասոցացվում են նախապատերազմյան նացիստական NSB կուսակցության հետ։

Ոստիկանության ուժային արձագանքը և կուսակցական գրասենյակի ավերումը

Նիդերլանդների ոստիկանությունը անկարգությունները կանխելու նպատակով կիրառեց արցունքաբեր գազ և ջրային թնդանոթներ։ «CBS/AP»-ի և «The Guardian»-ի տվյալներով՝ բռնությունը դուրս եկավ փողոցներից՝ ցուցարարները հարձակվեցին կենտրոնամետ-լիբերալ D66 կուսակցության գրասենյակի վրա՝ ջարդելով պատուհանները և վնասելով գույքը։ Փոքրաթիվ խումբ փորձեց շարժվել դեպի խորհրդարանի համալիր, որը ներկայումս շրջափակված է վերանորոգման աշխատանքների պատճառով։ Ոստիկանությունը կանխեց նրանց մուտքը հիմնականում դատարկ տարածք։

Սոցիալական ցանցերում և լրատվամիջոցներում տարածված լուսանկարները վկայում էին անկարգությունների մասին՝ այրվող ոստիկանական մեքենաներ, աղբով ծածկված փողոցներ և հատուկ հանդերձանքով ոստիկաններ, որոնք փորձում էին ցրել ամբոխը։ Ցույցի մասշտաբն ու ինտենսիվությունը վերջին տարիների համար աննախադեպ էին, ինչը վկայում է ընտրություններից առաջ լարվածության աճի մասին։

Քաղաքական գործիչների խիստ արձագանքը

Նիդերլանդների քաղաքական առաջնորդները արագ և հստակ դատապարտեցին բռնությունները։ D66-ի ղեկավար Ռոբ Յետենը X-ում գրել է. «Նենգերը, ձեռքերդ հեռու պահեք քաղաքական կուսակցություններից։ Եթե կարծում եք, որ կարող եք մեզ վախեցնել՝ սխալվում եք։ Մենք երբեք թույլ չենք տա, որ ծայրահեղական ցուցարարները մեր գեղեցիկ երկիրը խլեն»։ Յետենը խստորեն մերժեց ծայրահեղական խորհրդանիշներն ու հռետորաբանությունը՝ նշելով. «Սա Նիդերլանդների հետ կապ չունի։ Սա զուտ վախեցում է։ Թույլ մի տվեք, որ աղմկող փոքրամասնությունը հաղթի։ Միայն դրական ուժերն են կառուցում ավելի լավ երկիր»։

Վարչապետ Դիկ Սխոոֆն իր հերթին բռնությունը անվանեց «ամբողջովին անընդունելի» և վստահություն հայտնեց, որ ոստիկանությունն ու դատախազությունը պատասխանատվության կենթարկեն մեղավորներին։ Արդարադատության նախարար Ֆոորթ վան Օոստենը նույնպես ընդգծեց. «Ցույց անելը Նիդերլանդներում կարևոր իրավունք է, բայց ձեռք մի տվեք մեր ոստիկաններին»։ Քաղաքական դաշտի թե՛ ձախ, թե՛ աջ ներկայացուցիչները միաձայն դատապարտեցին քաղաքական բռնությունը։

Աջակողմյան առաջնորդ Գեերթ Վիլդերսը, որի կուսակցությունը վերջին շրջանում լքել էր իշխող կոալիցիան ներգաղթի շուրջ տարաձայնությունների պատճառով, հրավիրված էր ելույթ ունենալու ցույցին, սակայն չի մասնակցել։ Վիլդերսը X-ում դատապարտել է ցուցարարներին՝ նրանց անվանելով «հիմարներ» և «նենգեր»՝ ոստիկանության և հանրային գույքի դեմ գործողությունների համար։

Ընտրական լարվածություն և ծայրահեղականության ստվերը

Բռնությունների ժամանակագրությունը լրացուցիչ լարվածություն է ստեղծում՝ արդեն իսկ բևեռացված քաղաքական մթնոլորտում։ Հոկտեմբերի 29-ի ընտրություններն արագորեն մոտենում են, ներգաղթի և ազգային ինքնության հարցերն՝ առաջնային են հասարակական քննարկումներում։ Վիլդերսը, որը հարցումների համաձայն առաջատար է, իր քարոզարշավը կառուցել է հակաիսլամական և հակաիմիգրացիոն հռետորաբանության վրա՝ խորացնելով ընտրողների պառակտումը։

Աշխատանքային-կանաչ դաշինքի ղեկավար և Եվրահանձնաժողովի նախկին անդամ Ֆրանս Տիմերմանսը ցույցը համեմատել է «Թրամփյան պայմանների» հետ՝ ընդգծելով, որ նման վիճակն աճում է այն քաղաքական գործիչների ազդեցությամբ, ովքեր սերմանում են վախ ու պառակտում։ Տիմերմանսը կոչ է արել քաղաքացիներին չլռել և ակտիվ մասնակցել ժողովրդավարական գործընթացներին։

Բազմաթիվների համար Հաագայի ցույցն ու բռնությունները արտացոլում են Նիդերլանդների ապագայի վերաբերյալ խորացող մտահոգությունները՝ ներգաղթի, ժողովրդագրական փոփոխությունների և քաղաքական առաջնորդության ուղղության շուրջ։ Նացիստական խորհրդանիշների առկայությունը որոշ ցուցարարների մոտ ավելի է սրել ծայրահեղականության վերածննդի մասին մտահոգությունները։

Հասարակության և ժողովրդավարական արժեքների փորձությունը

Ցույց անելու իրավունքը Նիդերլանդների ժողովրդավարության հիմնասյուներից է, սակայն շաբաթ օրը տեղի ունեցած իրադարձությունները նորից արծարծեցին ազատ խոսքի սահմանների և քաղաքացիական պատասխանատվության թեման։ Քաղաքական կուսակցությունների գրասենյակների թիրախավորումը, ոստիկանության դեմ հարձակումները և սադրիչ խորհրդանիշների կիրառումը քաղաքական դաշտում նորից քննարկման առարկա դարձան։

Ոստիկանությունն արդեն ուսումնասիրում է տեսանյութերը և հետաքննում կազմակերպիչների և անկարգությունների մասնակիցների շարժառիթները՝ ընտրությունների անվտանգության հնարավոր ռիսկերը գնահատելու համար։ Հայտնի չէ, թե քանի մարդ է վիրավորվել կամ ձերբակալվել, սակայն պաշտոնյաները խոստացել են պատասխանատվության ենթարկել մեղավորներին։

Հաագայի ցույցը ոչ միայն ներգաղթի քաղաքականության շուրջ էր, այլև հասարակական ավելի խորը բաժանարար գծերի արտահայտում՝ քաղաքակրթական երկխոսության պահպանման դժվարության ֆոնին։ Մոտակա շաբաթները փորձության են դնելու Նիդերլանդների ինստիտուտների կայունությունը և քաղաքական առաջնորդների կարողությունը՝ երկիրը տանել դեպի համերաշխություն։

Ընտրությունների նախաշեմին Նիդերլանդները կանգնած է կարևոր ընտրության առաջ։ Հաագայի իրադարձությունները հիշեցնում են, որ ժողովրդավարական արժեքներն ու հասարակական հանդուրժողականությունը խոցելի են, և անհրաժեշտ է զգոնություն ծայրահեղականության, վախեցման և բռնության դեմ՝ անկախ քաղաքական դիրքորոշումից։

Հաագայի ցույցի հետևանքները պարզ ցույց տվեցին, որ բռնությունը ժամանակավոր երևույթ չէ․ այն բացահայտեց հասարակության խորքային ճեղքերը, որոնք առաջիկա ամիսներին ու շաբաթներին շարունակելու են ազդել երկրի հանրային քննարկումների վրա։ Հասարակական վստահության և քաղաքական հանդուրժողականության ճնշման պայմաններում ընտրությունները դառնալու են Նիդերլանդների ժողովրդավարության և քաղաքակրթական երկխոսության իսկական փորձություն։