Քուշները մասնակցում է Գազայի հրադադարի բանակցություններին․ գերիների և բանտարկյալների ցուցակներ փոխանակվել են

Քուշների վերադարձը Մերձավոր Արևելքի դիվանագիտություն․ նոր փորձ Գազայում

Ջարեդ Քուշները՝ Դոնալդ Թրամփի փեսան և նախկին խորհրդականը, կրկին հայտնվել է միջազգային հարթակում՝ որպես ԱՄՆ պատվիրակության անդամ Գազայի հրադադարի բանակցություններում։ Թրամփի հատուկ ներկայացուցիչ Սթիվ Վիթկոֆի հետ միասին Քուշները ժամանել է Եգիպտոս՝ փորձելով նոր թափ հաղորդել Իսրայելի և Համասի միջև խաղաղության գործընթացին՝ այն պահին, երբ երկու կողմերն էլ նշում են հոկտեմբերի 7-ի ողբերգական դեպքերի երկու տարին։ Նրանց այցը խորհրդանշական է․ անցյալի ամերիկյան միջնորդական ջանքերը և ներկա իրողությունները միախառնվում են՝ հույսի և թերահավատության համադրությամբ։

Գերիների և բանտարկյալների ցուցակների փոխանակում․ խաղաղության առաջին քայլ՞

Բանակցություններն արդեն հանգեցրել են կարևոր զարգացումների։ Համասը հայտարարել է, որ Իսրայելին է փոխանցել պաղեստինյան բանտարկյալների ցուցակը, ովքեր կարող են ազատվել հնարավոր համաձայնագրի շրջանակում։ Այս քայլը, զուգահեռ Գազայում գտնվող գերիների խնդրի քննարկմանը, արտացոլում է Թրամփի 20-կետանոց խաղաղության ծրագրի առանցքային սկզբունքները։ Սակայն հաջողության բանալին ոչ միայն տեխնիկական փոխանակումներն են, այլ նաև այն՝ արդյոք բանակցողների նշած «հույսի ոգին» կկարողանա հաղթահարել տարածաշրջանի խոր արմատավորված անվստահությունը։

Համասը չորեքշաբթի օրը հրապարակած հայտարարությունում ընդգծել է միջնորդների «մեծ ջանքերը»՝ հրադադարի իրականացման խոչընդոտները վերացնելու համար։ «Բոլորի մոտ հույսի ոգի է տիրում», – նշում է խմբավորումը, թեև ձախողված բանակցությունների պատմությունը միշտ ներկա է։ Համասի բարձրաստիճան ներկայացուցիչ Խալիլ Ալ-Հայան «Ալ Կահերա Նյուզ» եգիպտական հեռուստաալիքին հայտնել է, որ խմբավորումը պատրաստ է «լուրջ և պատասխանատու բանակցությունների», սակայն պահանջում է երաշխիքներ, որ ցանկացած համաձայնագիր կավարտի պատերազմը և չի կրկնվի։ Վստահության անհրաժեշտությունը՝ այս տարիների արյունահեղությունից հետո, շարունակում է մնալ հիմնական խոչընդոտ։

Միջազգային ճնշում և հրադադարի բարդ ճանապարհը

Եգիպտոսը և Քաթարը, որոնք ավանդաբար միջնորդում են հակամարտությունում, մեծացրել են իրենց դերը։ Եգիպտոսի նախագահ Աբդել Ֆաթահ Էլ Սիսին նշել է բանակցություններից ստացված «շատ խրախուսիչ» ուղերձների մասին, իսկ Քաթարի վարչապետ Շեյխ Մոհամմեդ Աբդուլռահման Ալ Թանին ևս միացել է Շարմ էլ-Շեյխում ընթացող բանակցություններին։ Քաթարի դիրքորոշումը հստակ է․ երկիրը պահանջում է միջազգային երաշխիքներ՝ ԱՄՆ-ի գլխավորությամբ, որպեսզի ցանկացած համաձայնություն հանգեցնի Իսրայելի դուրս գալուն Գազայից, մարդասիրական օգնության ավելացմանն ու պատերազմին վերջնական ավարտին։ Քաթարի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Մաջեդ ալ-Անսարին «ալ-Հադաթ» հեռուստաալիքին հայտնել է, որ այս երաշխիքները անբաժանելի են։

Իսրայելի կառավարությունում, սակայն, տարաձայնություններ կան։ Ածայր աջակողմյան անվտանգության նախարար Իթամար Բեն-Գվիրը կոչ է արել վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուին ձգտել «լիակատար հաղթանակի» Համասի նկատմամբ՝ առաջնություն տալով ռազմական նպատակներին՝ դիվանագիտական փոխզիջման փոխարեն։ Բեն-Գվիրի դիրքորոշումը, արտահայտված Երուսաղեմի Տաճարային լեռում նկարահանված տեսանյութում, ընդգծում է Իսրայելի անվտանգության և բանակցային խաղաղության հնարավորության միջև առկա լարվածությունը։ Նեթանյահուն, թեև չի մեկնաբանել բանակցությունների ընթացքը, իսրայելցիներին զգուշացրել է «ճակատագրական որոշումների օրերի» մասին՝ ընդգծելով պահի կարևորությունը։

Մարդկային գինն ու միջազգային արձագանքը․ հոկտեմբերի 7-ի երկու տարին

Բանակցությունների ֆոնն իրապես ծանր է։ Իսրայելի ռազմական գործողությունները Գազայում, պաղեստինյան աղբյուրների համաձայն, հանգեցրել են ավելի քան 67,000 զոհի և մեծ վնասների։ Հոկտեմբերի 7-ի 2023 թ․ Համասի հարձակման ցնցումները, որի արդյունքում սպանվել են մոտ 1,200 մարդ և գերեվարվել 251-ը, դեռևս հնչում են Իսրայելում։ Երկրի հարավում և Նովա երաժշտական փառատոնի տարածքում անցկացվող հիշատակի միջոցառումները ցույց են տալիս ողբերգության ծանր ազդեցությունը։

Պաղեստինցիների համար պատերազմը նշանակում է տեղահանություն, կորուստ և ամենօրյա պայքար գոյատևման համար։ Ալա Աբու Դարազը՝ Գազայի արևելքից, պատմել է NBC News-ին․ «Մեր երեխաները մնացել են փողոցներում՝ առանց վրան, առանց կացարանի, նույնիսկ առանց վերմակի… Ամառը հաղթահարեցինք, բայց ձմեռը անտանելի է»։ Նրա պատմությունը ընդգծում է այն մարդասիրական ճգնաժամը, որն հրադադարի ցանկացած համաձայնագրի անպայման պետք է լուծի՝ ոչ թե որպես երկրորդական խնդիր, այլ որպես անհետաձգելի առաջնահերթություն։

Միջազգային դժգոհությունն աճում է։ Իսրայելը ավելի մեծ մեկուսացման է ենթարկվում իր գործողությունների պատճառով, հատկապես այն բանից հետո, երբ Իսրայելի բանակը կանգնեցրել է Գազա ուղևորվող մարդասիրական նավատորմը, որի մեջ կային նաև ամերիկացի ակտիվիստներ։ «Freedom Flotilla Coalition»-ը հայտարարել է, որ ութ ԱՄՆ քաղաքացիներ «հավանաբար գերեվարվել են» իսրայելական ուժերի կողմից միջազգային ջրերում, ինչը միջազգային վրդովմունք է առաջացրել և ուշադրություն է գրավել հակամարտության բարդ կողմերի վրա։

ԱՄՆ պատվիրակության դերակատարումը․ Քուշները կկարողանա՞ արդյունք ապահովել

Նախագահ Թրամփը Վաշինգտոնում արտահայտել է հույս խաղաղության հնարավորության վերաբերյալ, սակայն իրականությունն ավելի դժվար է։ Քուշների մասնակցությունը կարևոր է․ որպես Մերձավոր Արևելքի նախկին նախաձեռնությունների՝ հատկապես «Աբրահամյան համաձայնագրերի» հեղինակ, նա ունի փորձ, բայց նաև՝ նախորդ վեճերի ստվեր։ Այս պահին մարտահրավերը միայն համաձայնագիր ձեռք բերելն չէ, այլ նրա կենսունակությունն ու արդարությունը ապահովելն է՝ Իսրայելի անվտանգության պահանջները և պաղեստինցիների արժանապատվության ու ինքնավարության ձգտումները հավասարակշռելով։

Լոնդոնում բնակվող լրագրող Ֆրեդի Քլեյթոնը նշում է, որ դիվանագիտական գործընթացն այժմ շատ նուրբ է՝ կողմերը զգուշավոր, բայց պատրաստ են բանակցել։ ԱՄՆ-ի և Քաթարի միջնորդների ներկայությունը կարող է նպաստել բաժանարար գծերը հաղթահարելուն, սակայն արդյունքը դեռ անորոշ է։ Գերիների և բանտարկյալների ազատումը, թեև խորհրդանշականորեն կարևոր, ընդամենը առաջին քայլն է բարդ գործընթացում, որը պետք է լուծի հակամարտության խորքային պատճառները։

Բանակցությունները շարունակվում են Եգիպտոսում, և Քուշների մասնակցությունն ու ցուցակների փոխանակումը ցույց են տալիս հնարավոր առաջընթացի նշաններ։ Սակայն առաջիկա դժվարությունները շատ են․ պատերազմի սպիները, քաղաքական տարաձայնությունները և մարդասիրական ճգնաժամը կարող են խոչընդոտել առաջընթացը։ Աշխարհը հետևում է՝ հույսով, բայց զգուշությամբ, քանի որ պատմության դասերը հուշում են, որ Մերձավոր Արևելքում խաղաղությունը երբեք հեշտ չի տրվում՝ այն միշտ նվաճվում է դժվարությամբ։