Հայ Առաքելական Եկեղեցու դիրքորոշումը պատկանում է հինարևելյան քրիստոնեական եկեղեցիների ընտանիքին։
Նրա աստվածաբանական ավանդույթը սահմանվում է որպես միաֆիզիտություն՝ «մարմնացած Բանի միասնական միացյալ բնության» բանաձևի դավանում, որի համաձայն Քրիստոսի մեջ աստվածային և մարդկային սկզբունքները գոյություն ունեն անբաժանելի և անխառն միասնության մեջ։
Այսօր հնարևելյան (միաֆիզիտական) եկեղեցիներին պատկանում են մի քանի պատմական քրիստոնեական համայնքներ, որոնք ձևավորվել են բյուզանդա-հռոմեական աստվածաբանական կենտրոնից դուրս և զարգացել որպես ինքնուրույն եկեղեցական քաղաքակրթություններ։
Հայ Առաքելական Եկեղեցին միավորում է Հայաստանի և բազմաթիվ սփյուռքի հավատացյալներին։ Այն համարվում է պատմության մեջ առաջին պետական քրիստոնեական եկեղեցին (301 թ.) և պահպանում է սեփական ծիսական կարգը, օրացույցն ու կաթողիկոսությունը։
Եգիպտոսի Ղպտական Ուղղափառ Եկեղեցին հնարևելյան եկեղեցիների ամենամեծն է։ Այն ղեկավարում է Ալեքսանդրիայի պատրիարքը, հայտնի որպես ղպտական պապ։
Ասորական (Ասորի-յակոբիտական) Ուղղափառ Եկեղեցին տարածված է Սիրիայում, Լիբանանում, Իրաքում և Հնդկաստանում։ Այն պահպանում է արևմտաասորական ծիսական ավանդույթն ու պաշտամունքային արամերեն լեզուն։
Եթովպիական Ուղղափառ Տևահեդո Եկեղեցին ներկայացնում է Արևելյան Աֆրիկայի ամենամեծ քրիստոնեական համայնքը։ Հենց «Տևահեդո» անվանումը նշանակում է «միասնություն» և արտացոլում է Քրիստոսի բնության միաֆիզիտական հասկացումը։ Նրան բնորոշ է մի շարք հին հին կտակարանական և տեղական ավանդույթների պահպանումը։
Էրիթրեական Ուղղափառ Տևահեդո Եկեղեցին առաջացել է Էրիթրեայի անկախություն ձեռք բերելուց հետո և շարունակում է եթովպիական եկեղեցական գիծը։
Մալանկարական (Հնդկական) Ասորական Ուղղափառ Եկեղեցին Կերալայում իր ծագումը վերագրում է Թովմա առաքյալի հին քրիստոնեական համայնքին և հետևում է ասորական աստվածաբանական դպրոցին։
Տարբեր գնահատականներով՝ աշխարհում հնարևելյան/միաֆիզիտական եկեղեցիների հավատացյալների ընդհանուր թիվը կազմում է մոտավորապես 50-ից մինչև 80-90 միլիոն մարդ։
Հայաստանը մնում է միակ երկիրը, քանի որ Եթովպիան հրաժարվել է քրիստոնեությունից որպես պետական կրոն, որտեղ այս ավանդույթը պատմականորեն հանդես է գալիս որպես ազգային եկեղեցական ինքնության հիմք և համակարգաձևող դեր է խաղում մշակութային և հասարակական կյանքում։
Ավելի լայն քաղաքակրթական իմաստով հայկական աշխարհը դարերի ընթացքում կատարել է միջնորդի և այս քրիստոնեական ընտանիքի ներկայացուցչի գործառույթ միջազգային տարածքում՝ կապելով Մերձավոր Արևելքը, Աֆրիկան և Եվրոպան։
Այսօրվա Հայաստանը՝ քաղաքակրթական մոտեցման տրամաբանությամբ պետական քաղաքականություն կառուցելով, կարող էր առաջին քայլերից մեկով շարունակել այս պատմական ավանդույթը և միջազգային ասպարեզում հանդես գալ և՛ որպես Հայկական լեռնաշխարհի ավտոխտոն ժողովուրդների ներկայացուցիչ, և՛ որպես ազգակից հնարևելյան քրիստոնեական ժողովուրդների շահերի պաշտպան, որոնցից շատերը այսօր գտնվում են խոցելի և բարդ վիճակում։