Համաշխարհային բորսայական շուկաները բախվել են անկայունության հզոր ալիքի, քանի որ արհեստական բանականության (ԱԲ) ոլորտի բումը ենթարկվում է իր ամենալուրջ սթրես-թեստին: Ըստ Fundstrat Global Advisors-ի տվյալների՝ վերջին անկումը, որի հետևանքով Nasdaq-ը մեկ շաբաթում նվազել է 2,9%-ով, իսկ S&P 500-ը՝ 1,6%-ով, պայմանավորված է ինչպես տեխնիկական լծակների (leverage), այնպես էլ տեխնոլոգիական հսկաների հսկայական ծախսերի արդյունավետության նկատմամբ աճող կասկածներով:
Fundstrat-ի համահիմնադիր Թոմ Լին ներկայիս իրավիճակը բնորոշում է որպես «առողջ» շտկում, այլ ոչ թե համակարգային փլուզում: Այնուամենայնիվ, ապալծակավորման (deleveraging) գործընթացի մասշտաբները պատմական են: Մարժինալ պարտքը տարեկան կտրվածքով աճել է 54%-ով, ինչը վերջին 60 տարվա ընթացքում վեցերորդ ամենամեծ աճն է: Նախկինում, երբ պարտքն աճել էր նման տեմպերով, շուկաները մշտապես անցել են կոնսոլիդացման փուլով, քանի որ ներդրողները ստիպված են եղել վերանայել իրենց դիրքերը:
Հարավկորեական կատալիզատորը և «կոճակային իրացվելիությունը»
Վերջին տեխնիկական անկման էպիկենտրոնը Հարավային Կորեան էր, որտեղ Samsung-ի և SK Hynix-ի բաժնետոմսերի շուրջ ստեղծված մոլուցքը վերածվեց իրացվելիության թակարդի: Երբ այս բաժնետոմսերը սկսեցին նահանջել ռեկորդային բարձունքներից, մոտ 1,2 միլիոն բրոքերային հաշիվներ (երկրի բոլոր հաշիվների մոտ 10%-ը) ստացան մարժինալ պահանջներ (margin calls): Սա հանգեցրեց բաժնետոմսերի հարկադիր վաճառքի, ինչի արդյունքում Kospi ինդեքսը գագաթնակետից նվազեց 27%-ով՝ հայտնվելով «արջային» շուկայի տիրույթում:
Թոմ Լին նշում է, որ զրոյական օրվա օպցիոնների (0DTE) և լծակավորված ETF-ների միջոցով հասանելի «կոճակային իրացվելիությունը» հիմնովին փոխել է շուկայի մեխանիկան: Այս գործիքները թույլ են տալիս արագ մուտք գործել գործարքների մեջ, սակայն ապահովում են նույնքան կտրուկ ելք, երբ շուկայական տրամադրությունները փոխվում են: Կորեական ալիքը զգացվեց ողջ աշխարհում, հատկապես այն բանից հետո, երբ SK Hynix-ը հայտարարեց ԱԲ հիշողության սարքերի բիզնեսի դանդաղեցման մասին:
Պարտատոմսերի շուկայի նախազգուշացումները
Մինչ բաժնետոմսերի ներդրողները սպասում են վերականգնման, պարտատոմսերի շուկան ավելի լուրջ ազդանշաններ է տալիս: Հիպերսքեյլերները (խոշոր տեխնոլոգիական ընկերությունները, որոնք կառուցում են ԱԲ ենթակառուցվածքներ) թողարկում են ռեկորդային քանակությամբ պարտք՝ տվյալների կենտրոնները ֆինանսավորելու համար: Սակայն ինստիտուցիոնալ պահանջարկը նվազում է: Apollo Global-ի գլխավոր տնտեսագետ Թորստեն Սլոկը նշել է, որ այս ընկերությունների պարտատոմսերի «ծածկույթի գործակիցը» (ներդրողների պատվերները մեկ դոլարի դիմաց) 2026-ի սկզբի 5x-ից հուլիսին իջել է 2x-ից ցածր:
Սա նշանակում է, որ ներդրողներն այլևս հակված չեն կլանել ԱԲ-ի հետ կապված պարտքը ներկայիս պայմաններով: Արդյունքում, տեխնոլոգիական հսկաները ստիպված կլինեն բարձրացնել եկամտաբերությունը՝ ներդրողներին ներգրավելու համար, ինչը կհանգեցնի նրանց փոխառության ծախսերի աճին: Այս ամենը տեղի է ունենում ԱՄՆ պետական պարտքի աճի ֆոնին, որտեղ դաշնային դեֆիցիտը կանխատեսվում է $2 տրիլիոն այս ֆինանսական տարում:
Չնայած տատանումներին, Թոմ Լին պնդում է, որ ԱԲ-ի թրեյդը դեռ չի ավարտվել: Նա կարծում է, որ խոշորագույն տեխնոլոգիական ընկերությունները («Mag 7») շարունակում են մնալ շուկայի հենասյունը: Առաջիկա եկամուտների հաշվետվությունների շրջանը կլինի վճռորոշ. եթե ընկերությունները ցույց տան, որ ԱԲ ծախսերը վերածվում են իրական շահույթի, շուկան կարող է արագ վերականգնվել: