Մեծ Բրիտանիայի բնապահպանական պետական մարմինը՝ Natural England-ը, 35,000 ֆունտ ստերլինգ արժողությամբ մրցույթ է հայտարարել Սեֆթոնի ափամերձ գոտում գտնվող Էյնսդեյլի ավազաթմբերի ազգային բնական արգելոցում (Ainsdale Sand Dunes NNR) էկոհամակարգերի վերականգնման համար։ Ինչպես հաղորդում է «The Southport Lead» պարբերականը՝ հղում անելով պաշտոնական մրցութային փաստաթղթերին, ծրագրի նպատակն է փրկել Մեծ Բրիտանիայի ամենահազվագյուտ ամֆիբիաներից մեկը՝ նատերջեկ դոդոշը (Natterjack toad):
Ծրագիրը նախատեսում է էքսկավատորների միջոցով իրականացնել հողային աշխատանքներ մինչև ութ առանձին տեղամասերում՝ մաքրելով խիտ բուսականությունը և ստեղծելով ավազոտ, տաք ու ծանծաղ լճակներ, որոնք կենսական նշանակություն ունեն այս տեսակի բազմացման համար։ Հինգ ամիս տևողությամբ աշխատանքները նախատեսված է սկսել 2027 թվականի հոկտեմբերին։
Ակտիվ միջամտություն ընդդեմ ափամերձ գոտու պասիվ պահպանության
Էյնսդեյլում իրականացվող այս նախագիծն ընդգծում է Natural England-ի որդեգրած երկակի մոտեցումը։ Հարևան Սոութփորթի լողափում կազմակերպությունը դեմ է արհեստական միջամտություններին՝ պնդելով, որ բնությունը պետք է ընթանա իր բնական հունով։ Սակայն Էյնսդեյլի ավազաթմբերում ակտիվ մեխանիկական միջամտությունը համարվում է անհրաժեշտություն, քանի որ առանց դրա բնական կենսամիջավայրը արագորեն ոչնչանում է։
Առանց ծանր տեխնիկայի կիրառման՝ սողացող ուռենին (Creeping willow), թփուտները և օրգանական հողաշերտը արագորեն ծածկում են բաց ավազուտները։ Այս գործընթացը չորացնում է ավազաթմբերի միջև առկա ծանծաղությունները, ինչի հետևանքով նատերջեկ դոդոշները զրկվում են ձվադրման համար անհրաժեշտ ջրային ավազաններից։ Էքսկավատորների կիրառումը թույլ կտա արհեստականորեն վերականգնել ավազուտների նախնական վիճակը շուրջ 8,000 քառակուսի մետր տարածքի վրա։
Ծրագրի ծավալը և կապալառուների ներգրավման պայմանները
Մրցույթը հատուկ ուղղված է փոքր և միջին ձեռնարկություններին (SME), ինչպես նաև կամավորական և հասարակական կազմակերպություններին (VCSE)։ Հաղթող ճանաչված կազմակերպությունը պետք է ծանր տեխնիկա տեղադրի արգելոցի ութ հատվածներում՝ հեռացնելով արմատային համակարգերը, խոտածածկը և թփուտները մինչև բուն ավազային շերտը։
Աշխատանքների ժամանակացույցը՝ 2027 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2028 թվականի մարտ, ընտրված է հատուկ նպատակով։ Այդ ընթացքում նատերջեկ դոդոշները գտնվում են ձմեռային քնի մեջ՝ թաքնված ավազի խորքերում գտնվող բներում, ինչը բացառում է ծանր տեխնիկայի կողմից նրանց կենսագործունեությանը վնաս հասցնելու ռիսկը։
Նատերջեկ դոդոշի էկոլոգիական առանձնահատկությունները
Նատերջեկ դոդոշը (Epidalea calamita) հասնում է առավելագույնը 8 սանտիմետր երկարության և առանձնանում է մեջքի երկայնքով անցնող վառ դեղին գծով։ Այն Մեծ Բրիտանիայի ամենախոցելի ամֆիբիաներից է, որի պոպուլյացիան պահպանվել է միայն մի քանի ափամերձ ավազուտներում, իսկ Սեֆթոնի ափամերձ գոտին համարվում է նրանց հիմնական ապաստաններից մեկը։
Ի տարբերություն սովորական դոդոշների, որոնք նախընտրում են խորը լճակներ, նատերջեկ դոդոշներին անհրաժեշտ են արևկող, ծանծաղ ջրավազաններ։ Գարնանային արևի տակ ջրի արագ տաքացումը արագացնում է շերեփուկների զարգացումը՝ թույլ տալով նրանց հասունանալ նախքան լճակների չորանալը։ Բացի այդ, ծանծաղ ջրերը պաշտպանում են նրանց գիշատիչ ձկներից և այլ մրցակից տեսակներից։
Տարածաշրջանային և ազգային էկոլոգիական նշանակությունը
Natural England-ի փաստաթղթերում նշվում է, որ թեև 35,000 ֆունտ ստերլինգ արժողությամբ ծրագիրն իրականացվում է տեղական մակարդակով, այն ունի ռազմավարական նշանակություն Մեծ Բրիտանիայի ողջ տարածքում այս տեսակի պահպանման համար։ Ավազաթմբային ջրավազանների որակի բարելավումը մեծացնում է պոպուլյացիայի դիմադրողականությունը կլիմայական փոփոխությունների և երաշտի նկատմամբ։
Այս աշխատանքները կօգնեն Էյնսդեյլի արգելոցին հասնել պետականորեն սահմանված «բարենպաստ էկոլոգիական վիճակի» աստիճանին՝ ապահովելով հազվագյուտ տեսակի երկարաժամկետ գոյատևումը Հյուսիս-Ուելսի և Անգլիայի հյուսիս-արևմտյան ափամերձ գոտիներում։