Հայաստանը ՄԱԿ-ի Երրորդ կոմիտեում բարձրացրել է Բաքվում պահվող 19 անձանց հարցը
ՄԱԿ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցիչ Պարույր Հովհաննիսյանը ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի Երրորդ կոմիտեի ընդհանուր քննարկումների ժամանակ պաշտոնապես բարձրացրել է Ադրբեջանում պահվող 19 հայերի հարցը՝ այն որակելով որպես հրատապ հումանիտար խնդիր, հայտնում է ՄԱԿ-ում Հայաստանի մշտական առաքելությունը: Հովհաննիսյանը ելույթ է ունեցել Գլխավոր ասամբլեայի 81-րդ նստաշրջանի շրջանակում՝ շեշտելով, որ խաղաղության հաստատման ջանքերին զուգահեռ անհրաժեշտ է լուծել մի շարք հրատապ հումանիտար խնդիրներ:
ՄԱԿ-ի Երրորդ կոմիտեն զբաղվում է մարդու իրավունքների, սոցիալական և հումանիտար հարցերով: Հովհաննիսյանի խոսքով՝ այս խնդիրների, այդ թվում՝ 19 անձանց ազատ արձակման, անհետ կորածների ճակատագրի պարզաբանման և բռնի անհետացման դեպքերի հասցեագրումը կնպաստի տարածաշրջանում վստահության և հաշտեցման ամրապնդմանը: Նա նաև վերահաստատել է Հայաստանի աջակցությունը ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգի ամրապնդմանը:
Դատավարությունների ժամանակացույցը և իրավական վիճակը
Բաքվի Ղարադաղի շրջանի ումբակի քրեակատարողական հիմնարկում պահվող 19 հայերից 16-ը դատապարտվել են Բաքվի զինվորական դատարանի կողմից անցկացված դատավարությունների արդյունքում: Նրանց թվում են Լեռնային Ղարաբաղի (Արցախի) 8 նախկին պետական և ռազմական գործիչներ, որոնք ձերբակալվել էին 2023 թվականի սեպտեմբերին՝ ավելի քան 120,000 էթնիկ հայերի բռնի տեղահանման ժամանակ:
2026 թվականի փետրվարի 5-ին Բաքվի զինվորական դատարանը ցմահ ազատազրկման է դատապարտել Արցախի նախկին նախագահ Արայիկ Հարությունյանին, նախկին արտգործնախարար Դավիթ Բաբայանին, ԱԺ նախկին նախագահ Դավիթ Իշխանյանին, Պաշտպանության բանակի նախկին հրամանատար Լևոն Մնացականյանին և հրամանատարի նախկին տեղակալ Դավիթ Մանուկյանին: Արցախի նախկին նախագահներ Արկադի Ղուկասյանը և Բակո Սահակյանը դատապարտվել են 20-րդ տարով, իսկ նախկին պետնախարար Ռուբեն Վարդանյանը առանձին դատավարությամբ՝ 20 տարվա ազատազրկման: Amnesty International-ը այս դատավարությունները որակել է որպես արդարադատության ծաղր:
Բանտային հայտարարություններ և միջազգային հասանելիության բացակայություն
Հովհաննիսյանի հայտարարությունը հնչել է Ումբակիի բանտից ստացված վերջին տեղեկությունների ֆոնին: Հոկտեմբերի 1-ին նախկին նախարար Դավիթ Բաբայանը հրապարակել էր աուդիոուղերձ՝ նշելով, որ վերաքննիչ դատարանի որոշումը գրեթե ամբողջությամբ կրկնօրինակել է առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը: Սեպտեմբերի 16-ին էլ Ռուբեն Վարդանյանը հրապարակային դիմում էր հղել Ադրբեջանի մարդու իրավունքների հանձնակատար Սաբինա Ալիևային՝ մատնանշելով ներպետական օրենսդրության խախտումները:
Փաստաբան Սիրանուշ Սահակյանի տվյալներով՝ կալանավորները գտնվում են մեկուսացման մեջ, իսկ անկախ մուտքը նրանց մոտ բացակայում է Ադրբեջանի կողմից Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի առաքելության դուրսմղումից հետո: