Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) վերջին տվյալների համաձայն՝ արգանդի վզիկի քաղցկեղը շարունակում է մնալ հանրային առողջության լուրջ մարտահրավեր. 2024 թվականին աշխարհում գրանցվել է մոտ 604,000 նոր դեպք և շուրջ 280,000 մահվան ելք: Այնուամենայնիվ, հիվանդությունը հիմնականում կանխարգելելի է՝ Մարդու պապիլոմավիրուսի (ՄՊՎ) դեմ պատվաստման և պարբերական սքրինինգային հետազոտությունների միջոցով:
ԱՀԿ-ն առաջնորդվում է «90-70-90» գլոբալ ռազմավարությամբ, որի նպատակն է մինչև 2030 թվականը վերացնել արգանդի վզիկի քաղցկեղը որպես հանրային առողջապահական խնդիր: Այս ծրագիրը սահմանում է երեք առանցքային թիրախ. մինչև 15 տարեկան աղջիկների 90%-ի պատվաստում ՄՊՎ-ի դեմ, 35 և 45 տարեկան կանանց 70%-ի սքրինինգային հետազոտություն, և նախաքաղցկեղային կամ ինվազիվ քաղցկեղ ունեցող կանանց 90%-ին համապատասխան բուժման տրամադրում:
Արգանդի վզիկի քաղցկեղի գրեթե բոլոր դեպքերը պայմանավորված են բարձր ռիսկայնության ՄՊՎ-ի տևական վարակով: 9-14 տարեկան աղջիկների պատվաստումը կանխարգելման ամենաարդյունավետ միջոցն է: Չափահաս կանանց համար 30 տարեկանից սկսած 5-10 տարին մեկ անգամ բարձր արդյունավետությամբ սքրինինգային թեստեր անցնելը կենսական նշանակություն ունի նախաքաղցկեղային փոփոխությունները վաղ հայտնաբերելու համար: ԱՀԿ-ն նշում է, որ ՄԻԱՎ-ով ապրող կանայք ունեն հիվանդության զարգացման վեց անգամ ավելի բարձր ռիսկ, ուստի նրանց համար խորհուրդ է տրվում սքրինինգ անցնել 25 տարեկանից՝ 3-5 տարին մեկ:
Կազմակերպությունը զգուշացնում է, որ զգալի անհավասարությունները պահպանվում են, հատկապես ցածր և միջին եկամուտ ունեցող երկրներում, որտեղ պատվաստումների և ախտորոշիչ ծառայությունների հասանելիությունը սահմանափակ է: Վաղ հայտնաբերումը մնում է բուժման ամենահուսալի ուղին. այնպիսի ախտանշաններ, ինչպիսիք են դաշտանային ցիկլերի միջև անսովոր արյունահոսությունը կամ կոնքի շրջանում մշտական ցավերը, պետք է դառնան բժշկական անհապաղ հետազոտության հիմք:

