Բանակցությունները Անթալիայում. փակուղի և ապամոնտաժում
2026 թվականի նոյեմբերի 21-ին՝ շաբաթ օրը, Անթալիայում ընթացող ՄԱԿ-ի կլիմայական COP31 գագաթնաժողովի բանակցությունները երկարաձգվել են լրացուցիչ ժամանակով՝ փորձելով վերջնական համաձայնության գալ գլոբալ տաքացման դեմ պայքարի շուրջ։ Մինչ դիվանագետները շարունակում են փակ դռների հետևում բանակցությունները, համաժողովի վայրում սկսվել է տեխնիկական ապամոնտաժումը։ Աշխատանքային խմբերը սկսել են փաթեթավորել սարքավորումներն ու ազատել տաղավարները, որոնք ընդամենը օրեր առաջ հազարավոր մասնակիցների էին հյուրընկալում։ Այս գործընթացը դարձել է դիվանագիտական լճացման խորհրդանիշ, քանի որ վերջնական համաձայնագրի նախագիծը, ըստ քննադատների, չի պարունակում հանածո վառելիքի օգտագործումը սահմանափակելու մասին հստակ դրույթներ։
Associated Press-ի փոխանցմամբ՝ համաժողովը, որը նպատակ ուներ հիմքեր ստեղծել կլիմայական փոփոխությունների հետևանքները մեղմելու համար, այժմ գնահատվում է որպես ՄԱԿ-ի կլիմայական համաժողովների երեք տասնամյակների պատմության մեջ ամենահիասթափեցնողներից մեկը։ 100 քաղաքացիական հասարակական կազմակերպություններ նամակ են հղել համանախագահներ Թուրքիային և Ավստրալիային՝ զգուշացնելով, որ գագաթնաժողովը կարող է դառնալ կլիմայական բանակցությունների ամենացածր կետը։
Հանածո վառելիքի խնդիրը
Քննադատության հիմքում այն փաստն է, որ փաստաթղթում բացակայում է հանածո վառելիքի հիշատակումը։ Կլիմայագետները պնդում են, որ 2015 թվականի Փարիզյան համաձայնագրի 1,5 աստիճան Ցելսիուսի նպատակին հասնելու համար անհրաժեշտ է հրատապ և կտրուկ կերպով կրճատել ածխի, նավթի և գազի օգտագործումը։ Այնուամենայնիվ, բանակցությունները արդյունավետ չեն եղել։ Climate Action Tracker-ը զգուշացրել է, որ ջերմոցային գազերի արտանետումների կրճատման գործընթացը կանգ է առել վերջին հինգ տարիների ընթացքում, մինչդեռ 2026 թվականի ծայրահեղ շոգերը Եվրոպայում և աղետալի ջրհեղեղները Նեպալում ցույց են տալիս իրավիճակի լրջությունը։
Համաժողովի մասնակիցների տրամադրությունները մռայլ են։ Մտահոգ գիտնականների միության անդամ Ռեյչել Քլիթուսը նշել է, որ բանակցությունները գտնվում են «մռայլ երկարաձգման» մեջ, և որևէ էական առաջընթաց չի նկատվում։ Տաղավարների դատարկվելը և անվտանգության աշխատակիցների հեռանալը ընդգծում են դիվանագիտական գործընթացի սնանկությունը՝ համեմատած կլիմայական ճգնաժամի անհետաձգելիության հետ։
Խոցելի երկրների պահանջները
Կլիմայական փոփոխությունների նկատմամբ ամենախոցելի երկրների, հատկապես փոքր կղզի պետությունների համար, այս բանակցությունների արդյունքը կենսական նշանակություն ունի։ Տուվալուի շրջակա միջավայրի նախարար Մաինա Տալիան շաբաթ օրը կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ ընդգծել է, որ քաղաքացիական հասարակության և զարգացող երկրների շրջանում աճում է անվստահությունն ու հիասթափությունը։ Զարգացող պետությունները պահանջում են հարուստ երկրներից ավելի մեծ ֆինանսական աջակցություն՝ աղետների հետևանքները հաղթահարելու համար։
Ուրբաթ օրը տեղի ունեցած միջադեպը՝ երբ բողոքի ակցիա իրականացնող անձը ընդհատեց Թուրքիայի շրջակա միջավայրի նախարար Մուրատ Քուրումի ելույթը, ցույց տվեց իրավիճակի լարվածությունը։ Չնայած անվտանգության աշխատակիցները դուրս հրավիրեցին բողոքողին, նրա կոչերը՝ կանգնեցնել հանածո վառելիքի օգտագործումը, արձագանք գտան շատերի մոտ։ Հաջորդ գագաթնաժողովը նախատեսված է 2027 թվականին Եթովպիայի մայրաքաղաք Ադիս Աբեբայում, սակայն մինչ այդ COP31-ի մասնակիցները դեռևս չեն կարողանում համաձայնության գալ հիմնարար հարցերի շուրջ։

