Երեք բանտարկյալներ մեղադրվում են մանկասպան Քայլ Բեվանի սպանության մեջ
Նոյեմբերի 5-ին Ուեյքֆիլդի բարձր անվտանգության բանտում նոր բռնության դեպք գրանցվեց, որը մեծ աղմուկ բարձրացրեց Մեծ Բրիտանիայի քրեական արդարադատության համակարգում։ Քայլ Բեվանը՝ 33-ամյա բանտարկյալ, ով դատապարտվել էր իր ընկերուհու երկուամյա դստեր՝ Լոլա Ջեյմսի սպանության համար, հայտնաբերվեց մահացած իր խցում։ Այժմ երեք այլ բանտարկյալներ՝ Մարկ Ֆելոուսը (45), Լի Նյուելը (56) և Դեյվիդ Թեյլորը (63), մեղադրվում են նրա սպանության մեջ։ Նրանց անունները հայտնվել են ազգային ուշադրության կենտրոնում, երբ հարցեր են առաջացել բանտերի անվտանգության, հաշվետվողականության և բանտային կյանքում տիրող մթնոլորտի վերաբերյալ։
Ո՞վ է Դեյվիդ Թեյլորը
Դեյվիդ Թեյլորը՝ 63 տարեկան, մինչ այս դեպքը լայն հանրությանը հայտնի չէր, սակայն հիմա նրա անունը հայտնվել է մի պատմության կենտրոնում, որը լի է ցավով ու հակասություններով։ Ֆելոուսի և Նյուելի հետ միասին, Թեյլորը մեղադրվում է Ուեյքֆիլդի ոստիկանության կողմից, և երեքն էլ ներկայանալու են Լիդսի Մագիստրատների դատարան։ Նրանց ենթադրյալ զոհը՝ Քայլ Բեվանը, հայտնի դարձավ 2023 թվականին Լոլա Ջեյմսի դաժան սպանության համար՝ Հավերֆորդվեստում։ Մանկան վնասվածքները այնքան ծանր էին, որ բժիշկները դրանք համեմատեցին ավտովթարի հետևանքների հետ։
Թեյլորի մասին մանրամասները քիչ են, սակայն նրա տարիքը և բանտում երկարատև գտնվելը վկայում են, որ նրա կյանքը մեծ մասամբ անցել է հաստատության պատերի ներսում։ Թեյլորի, Ֆելոուսի և Նյուելի դեմ առաջադրված մեղադրանքները բերում են հարցեր՝ ի՞նչն է դրդում բանտային բռնությանը, հատկապես նրանց նկատմամբ, ովքեր դատապարտված են ծանր հանցագործությունների համար։ Բանտային կյանքում կա՞ գրված կամ չգրված կանոնակարգ, թե ամեն ինչ որոշվում է «ուժեղի օրենքով»։
Քայլ Բեվանի մահը՝ ազգային ցնցում առաջացրած դեպք
Քայլ Բեվանի պատմությունը ողբերգության, բռնության և հանրային քննադատության օրինակ է։ 2020 թվականին Բեվանը տեղափոխվեց Սինեդ Ջեյմսի տուն՝ Լոլայի մայրը, ընդամենը մի քանի օր ֆեյսբուքում ծանոթանալուց հետո։ Մի քանի ամիս անց Լոլան արդեն մահացած էր։ Երեխան ստացել էր 101 տարբեր վնասվածք, այդ թվում՝ ծանր գլխուղեղի վնասվածք։ Բեվանը հերքեց մեղադրանքները՝ պնդելով, որ Լոլան աստիճաններից ընկել է, երբ շունը ցատկել է նրա վրա։ Սակայն դատական փորձաքննությունը ցույց տվեց, որ վնասվածքները նման են ավտովթարի հետևանքների, և դատարանը նրան ճանաչեց մեղավոր։
Սինեդ Ջեյմսը ևս դատապարտվեց վեց տարվա ազատազրկման՝ իր դստեր մահը կանխելու կամ թույլ տալու համար։ Դատավարության ընթացքում նա Բեվանին անվանեց «հրեշ», որը «պետք է փտի դժոխքում»՝ իր դստեր կյանքը խլելու համար։ Այդ խոսքերը լայնորեն տարածվեցին Մեծ Բրիտանիայում և զգացմունքային լիցք հաղորդեցին հետագա դեպքերին Ուեյքֆիլդի բանտում։
Բեվանի՝ մանկասպան լինելու հանգամանքը հավանաբար նրան թիրախ էր դարձրել բանտում, որտեղ այդպիսի հանցագործությունների համար դատապարտվածները հաճախ մեծ վտանգի են ենթարկվում։ Նրա մահվան հանգամանքները՝ մահացած իր խցում և երեք բանտարկյալներ մեղադրվելով, նորից բարձրացրել են բանտային անվտանգության հարցերը, հատկապես բարձրակարգ բանտերում։
Բռնություն և «վրիժառու» արդարադատություն բանտում
Քայլ Բեվանի սպանությունը Ուեյքֆիլդի բանտում եզակի դեպք չէ։ Մի քանի շաբաթ առաջ նույն բանտում դաժան սպանության զոհ դարձավ հայտնի երգիչ, մանկապղծության համար դատապարտված Իան Ուաթկինսը։ Ուաթկինսի մահը, ինչպես Բեվանի, կատարվել է բանտարկյալների մասնակցությամբ, ևս մեկ անգամ ընդգծելով վտանգները, որին ենթարկվում են հատկապես «անհանդուրժելի» հանցագործություններով դատապարտվածները։
Դեյվիդ Թեյլորի և մյուս մեղադրյալների համար՝ եթե մեղադրանքը հաստատվի, նրանց արարքը արտացոլում է մռայլ իրականություն. բանտում որոշ դեպքերում բանտարկյալները փորձում են «իրենք» իրականացնել արդարադատություն։ Սա վկայում է համակարգային խնդիրների մասին՝ երբ վերականգնողական նպատակները երկրորդական են դառնում վրեժի և բռնության համեմատ։
Պաշտոնական մարմինները մանրամասներ չեն հայտնում։ Բանտային ծառայության ներկայացուցիչը հաստատել է Բեվանի մահը, սակայն նշել է, որ հետաքննության ընթացքում այլ մեկնաբանություններ չեն արվի։ Հանրությունը կանգնած է իրականության առաջ՝ բանտերը, որոնք պետք է ապահովեն և վերականգնեն, կարող են դառնալ բռնության և վրեժի աղբյուր։
Դատական գործընթացներ և սպասվող զարգացումներ
Մարկ Ֆելոուսը, Լի Նյուելը և Դեյվիդ Թեյլորը ներկայանալու են դատարան, որտեղ հետաքննությունը կպարզի մոտիվացիան, գործի հանգամանքները և մեղավորության աստիճանը։ Թեյլորի համար, ով 63 տարեկան է, այս գործը կարող է նշանակել բանտում մնացած կյանքի ավարտը։
Հասարակական կարծիքը տարբեր է։ Ոմանք Բեվանի սպանությունը տեսնում են որպես «վրիժառու» արդարադատություն, իբրև ի պատասխան նրա կատարած ծանր հանցագործության։ Մյուսները պնդում են, որ պետությունը պարտավոր է ապահովել բոլոր բանտարկյալների անվտանգությունը՝ անկախ նրանց անցյալից։ Այս հակասությունը՝ բարոյական ցասում և իրավական սկզբունքներ, մշտապես առկա է, սակայն ամեն նման դեպք նորից վեր են հանում այդ հարցերը։
Նախաքննության ավարտը և դատական գործընթացները նոր էջ են բացելու այս ողբերգական պատմության մեջ՝ ինչպես զոհի, այնպես էլ մեղադրյալների ընտանիքների համար։
Ընդհանուր հետևանքներ՝ բանտերի անվտանգություն և բարեփոխումներ
Բեվանի և Ուաթկինսի մահերը Ուեյքֆիլդի բանտում նորից քննարկման առարկա են դարձրել բանտային անվտանգությունը, հատկապես մանկապղծության և մանկասպանության համար դատապարտվածների համար։ Արդյո՞ք ներկա պաշտպանության միջոցները բավարար են։ Ինչպե՞ս կարելի է ապահովել անվտանգությունը՝ հաշվի առնելով գերբեռնվածությունը, աշխատակազմի պակասը և հոգեբանական ծանր իրավիճակները։
Բանտային բարեփոխումների կողմնակիցները պնդում են, որ այս դեպքերը վկայում են համակարգային բացթողումների մասին, որոնք վտանգի են ենթարկում թե՛ բանտարկյալներին, թե՛ աշխատակիցներին։ Քննադատները նշում են, որ անհրաժեշտ է ավելի խորքային մոտեցում՝ բանտային բռնության պատճառները հասկանալու և կանխելու համար։
Վերջիվերջո, Դեյվիդ Թեյլորի մասնակցությունը Բեվանի սպանության գործում հիշեցնում է, որ արդարադատությունն ու անվտանգությունը բանտում երաշխավորված չեն։ Մինչ հետաքննությունը շարունակվում է, Մեծ Բրիտանիան կանգնած է դժվար հարցերի առաջ՝ ինչպես պաշտպանել խոցելիներին, պատասխանատվության ենթարկել մեղավորներին և կանխել նման ողբերգություններ։
Դեյվիդ Թեյլորի ներգրավվածությունը Ուեյքֆիլդի սպանության գործով վկայում է Մեծ Բրիտանիայի բանտային համակարգի խորքային խնդիրների մասին։ Հասարակության ցասումը ծանր հանցագործությունների նկատմամբ հասկանալի է, սակայն դատական գործընթացն ու բանտարկյալների անվտանգությունը պետք է լինեն առաջնային։ Այս գործը ստիպում է նորից վերանայել՝ արդյո՞ք արդարադատությունը պաշտպանված է այն միջավայրում, որտեղ օրենքն ու կարգը հաճախ խախտվում են։

