Էմմա Սթոունը եւ «Բուգոնիա»․ գիտաֆանտաստիկ հումորի նոր սահմաններ
Հոլիվուդի ժամանակակից դերասանուհիներից քչերն են այնպես համարձակ եւ փոփոխվող, ինչպես Էմմա Սթոունը։ Նրա վերջին համագործակցությունը Յորգոս Լանտիմոսի հետ՝ «Բուգոնիա» ֆիլմը, վկայում է ստեղծագործական աճի եւ անծանոթի մեջ նետվելու պատրաստակամության մասին։ Լանտիմոսի տարօրինակ աշխարհում վերջը միշտ մոտ է, իսկ Սթոունի մարմնավորած Միշելը՝ սառը, կորպորատիվ տնօրենը, վախի ու հումորի առանցքն է։
Միշելը պարզապես դաժան ղեկավար չէ։ Թեդին՝ մեղվապահ դավադրապաշտը, համոզված է, որ նա օտար մոլորակային է, ով պատրաստվում է ոչնչացնել Երկիրը՝ թաքնվելով բիզնես տերմինների ու խորհրդի նիստերի հետեւում։ Թեդին, ում մարմնավորում է Ջեսի Պլեմոնսը, հավատում է, որ աշխարհի ճակատագիրը կախված է իրենից։ Ֆիլմի գլխավոր հարցը՝ արդյոք Թեդին պարզապես խելագարվա՞ծ է, թե՞ միակն է, որ տեսնում է ճշմարտությունը։
Սթոունի եւ Լանտիմոսի համագործակցությունը պայթյունավտանգ է։ Նրանց առաջին համատեղ աշխատանքը՝ «Ֆավորիտը», որտեղ Սթոունը մարմնավորեց խորամանկ Աբիգեյլ Հիլին, հանդիսատեսին բացահայտեց նրա բազմաշերտ կերպարը։ Այդ դերակատարումը՝ համարձակ, սուր ու տարբերվող, նորություն էր նրանց համար, ովքեր նրան գիտեին ավելի ապահով կերպարներից։ Հետագա նախագծերում Սթոունը գնալով ավելի խորը ու տարօրինակ դաշտեր է մտել։ «Խեղճ արարածներ»-ում Բելլա Բաքսթերի դերը նրան երկրորդ Օսկարն է բերել՝ որպես կնոջ, որ վերածնվել է մանկան ուղեղով։
Փոփոխություն, խոցելիություն եւ փոփոխվելու ուժը
«Բուգոնիա»-ի համար Սթոունն ավելի հեռուն գնաց։ Նկարահանումների ժամանակ նա կտրեց մազերը՝ տեսախցիկի առաջ, ինչը եւ՛ սթրեսային, եւ՛ ազատագրող էր։ Հարցազրույցում նա խոստովանել է, որ մտահոգված էր այդ քայլից, սակայն հիշելով մոր՝ քաղցկեղի դեմ պայքարը, վերաբերվել է դրան ավելի պարզ։ «Ես կտրում եմ մազերս, որովհետեւ անում եմ այն, ինչ սիրում եմ, եւ մայրս կողքիս է։ Ի՞նչ նվեր։ Դա պարզապես մազ է», – ասել է Սթոունը։ Այս քայլը դարձավ խորհրդանշական՝ ազատության ու ներկայում ապրելու մասին։
Սթոունի պատրաստակամությունը ֆիզիկապես փոխվելու համար, շատ ավելին է, քան արտաքին փոփոխություն։ Դա նաեւ հոգեկան ճանապարհ է՝ առանց պաշտպանական շերտերի, պատմությանն ամբողջությամբ նվիրվելու մասին։ Այս վերաբերմունքը համահունչ է թե՛ հանդիսատեսին, թե՛ գործընկեր դերասաններին։ Ջեսի Պլեմոնսը, ով հայտնի է իր խորը խաղով, «Բուգոնիա»-ում նույնպես ստեղծում է Սթոունի հետ լարված եւ սեւ հումորով հագեցած դրվագներ։
Դավադրություններ, պարանոյա եւ սատիրայի սուր եզրեր
Կադրումից դուրս Սթոունն ու Պլեմոնսը խոսում են նաեւ դավադրության տեսությունների մասին։ Նյու Յորքի պրեմիերային Սթոունը կատակել է Պլեմոնսի սիրելի տեսության մասին՝ «Թռչունները իրական չեն»։ Տեսության աբսուրդը՝ բոլոր աղավնիները կառավարական դրոններ պատկերացնելը, ֆիլմի տրամադրությանը համահունչ է՝ միախառնելով իրական վախերը ու ծիծաղելի հումորը։ «Ես հավատում եմ, որ թռչունները իրական են», – ծիծաղել է Սթոունը, – «բայց հետաքրքիր է մտածել, որ այս բոլոր աղավնիները դրոններ են» (Variety)։
Ֆիլմում դավադրությունը, կեղծ լուրերը ու պարանոյան հիմք են ստեղծում։ Թեդիի պայքարը Միշելի դեմ՝ իր զարմիկ Դոնի ներգրավմամբ եւ նույնիսկ քիմիական կաստրացիայի առաջարկով, ցույց է տալիս ժամանակակից վախերը իշխանության, ճշմարտության եւ կասկածի սահմանների մասին։ Լարվածությունը հասնում է գագաթնակետին Միշելի շքեղ տան վրա հարձակման տեսարանում, որտեղ Սթոունի սառը կերպարը գերիշխում է՝ նույնիսկ երբ նրան բռնի կերպով մազերը կտրում են եւ պահում են փայլաթիթեղով պատված նկուղում։
Լանտիմոսը ստեղծում է խեղդող, անհանգիստ տեսարաններ, որտեղ հոգեբանական պայքարը նույնքան ուժեղ է, որքան ֆիզիկականը։ Միշելը մնում է հանգիստ, հաշվարկված եւ միշտ մեկ քայլ առաջ՝ խոստանալով վատ հետեւանքներ, եթե իրեն չազատեն։ Չի հստակեցվում՝ արդյոք նա իրականում մոլորակային է, թե պարզապես դաժան ղեկավար։
Նորաձեւությունը որպես պատմություն․ Սթոունի հարգանքը «Մեծ սպասումներ»-ի կերպարին
Կինեմատոգրաֆիայից դուրս Սթոունը շարունակում է զարմացնել համարձակ ոճային ընտրություններով։ Հոկտեմբերի 22-ին նա փայլեց Նյու Յորքի փողոցներում՝ վերստեղծելով Գվինեթ Փելթրոյի լեգենդար կերպարը 1998-ի «Մեծ սպասումներ» ֆիլմից։ Նա կրեց Donna Karan-ի արխիվային հավաքածուի երկարաթեւ վերնաշապիկը եւ համապատասխան մաքսի կիսաշրջազգեստը՝ հարգանքի տուրք մատուցելով կինո նորաձեւության պատմությանը։
Փելթրոն ինքը խոսել է այդ կերպարի ազդեցության մասին՝ նշելով, որ ֆիլմի բոլոր հագուստները կանաչ էին, ինչը լրացնում էր կերպարը եւ կինոյի տրամադրությունը։ Սթոունի քայլը պարզապես նոստալգիա չէ․ դա շարունակականության հայտարարություն է՝ կապելով ժամանակակից Հոլիվուդը 90-ականների էլեգանտ եւ մինիմալիստական ոճի հետ։ Նրա ընտրած Manolo Blahnik Susa կոշիկները լրացնում էին կերպարը, ընդգծելով Սթոունի հեղինակային եւ հարգալից վերաբերմունքը կինո նորաձեւության հանդեպ (People)։
Սթոունի վերջին կարճ սանրվածքը, որն առաջացել է «Բուգոնիա»-ի դերի պատճառով, եւս մեկ շերտ է նրա փոփոխվող հանրային կերպարին։ Նա չի վախենում փոխվել, մարտահրավեր նետել սպասումներին եւ նորաձեւությունը օգտագործել որպես պատմության միջոց։ Սթոունի համար յուրաքանչյուր հայտնվելը, յուրաքանչյուր դերակատարումը եւ յուրաքանչյուր ոճային ընտրությունը դառնում են համարձակության, փոփոխության եւ վերափոխման ուրախության մաս։
Էմմա Սթոունի տեղը ժամանակակից կինոյում
Ոլորտում, որտեղ հաճախ գերիշխում է տիպային ընտրությունը եւ անվտանգ քայլերը, Էմմա Սթոունը առանձնանում է՝ պատրաստակամ լինելով ընդունել անհարմարությունը եւ անորոշությունը։ Նրա աշխատանքը Լանտիմոսի հետ, անկեղծությունը եւ նորաձեւության հարգանքները վկայում են կարիերայի մասին, որը կառուցված է հետաքրքրասիրության եւ ռիսկի վրա։ Անկախ նրանից՝ նա պայքարում է գոյության հարցերի հետ նկուղում, թե Նյու Յորքի մայթը դարձնում է պոդիում, Սթոունի ընտրությունները հանդիսատեսին նորովի մտածելու հնարավորություն են տալիս՝ ի՞նչ է նշանակում լինել հոլիվուդյան աստղ։
«Բուգոնիա»-ի ազգային պրեմիերայի նախաշեմին Սթոունի խաղը պատրաստ է բորբոքել քննարկումներ իշխանության, ինքնության եւ ճշմարտության մասին։ Նրա ճանապարհը՝ «Ֆավորիտ»-ի խոհանոցից մինչ Միշելի կորպորատիվ կայսրությունը, հիշեցնում է, որ մեծ դերասանական խաղը, իր էությամբ, փոփոխության մասին է։ Եվ երբեմն ամենաուժեղ հայտարարությունը պարզապես ներկայանալն է՝ փոփոխվելու պատրաստակամությամբ։
Էմմա Սթոունի կարիերան՝ նշանավորվելով համարձակ դերերով եւ անկեղծ խոցելիությամբ, վերաիմաստավորում է ժամանակակից դերասանի կերպարը։ Նրա համագործակցությունները, անձնական ընտրություններն ու հանրային կերպարը ցույց են տալիս, որ իսկական նորարարությունը գալիս է անորոշությունը ընդունելուց՝ թե՛ էկրանին, թե՛ կյանքում։