Նոր նախաձեռնություն՝ թվային սեփականության վերականգման համար
2026 թվականի նոյեմբերի 15-ին TechCrunch պարբերականը հայտնել է, որ առցանց մշակութային հանդես Flaming Hydra-ն սկսել է Kickstarter դրամահավաքային արշավ «Փյունիկ նախագիծ» (The Phoenix Project) կոչվող նախաձեռնության համար: Ծրագրի նպատակն է մարտահրավեր նետել գործող էլեկտրոնային գրքերի լիցենզավորման մոդելներին և գրադարանների համար վերականգնել թվային բովանդակության իրական սեփականության ու վարձույթի հնարավորությունները: Նախագծի մասնակիցները սատարում են վաղ շրջանի համացանցի արժեքները շեշտող տպագիր ամսագրին, գրադարանային էլեկտրոնային գրքերի վարձույթի նոր ծառայությանը և գրադարանների համար նախատեսված տեղեկագրերի արխիվացման ծրագրին:
Flaming Hydra-ի գլխավոր խմբագիր Մարիա Բուստիլյոսը նշել է, որ այս ուղղությունները փոխկապակցված են տեղեկատվության ազատության պաշտպանության ընդհանուր նպատակով: Ըստ խմբագրի՝ նախաձեռնությունը ձգտում է կյանքի կոչել վաղ շրջանի համացանցի խոստումը՝ տեղեկատվությունը հասանելի դարձնելով հնարավորինս շատ մարդկանց՝ միաժամանակ պաշտպանելով հեղինակների և արվեստագետների վաստակելու իրավունքը: Դրամահավաքի թիրախը 30,000 դոլար է, իսկ արշավը նախատեսված է ավարտել 2026 թվականի նոյեմբերի 27-ին:
Մարտահրավեր լիցենզավորման ներկա համակարգին
«Փյունիկ նախագիծը» նպատակ ունի փոխելու ընթացիկ թվային բաշխման մոդելները, որոնք հիմնված են լիցենզային պայմանագրերի, այլ ոչ թե իրական սեփականության վրա: Հրատարակիչների ստանդարտ պայմաններով դպրոցներն ու գրադարանները հաճախ ստիպված են լինում մշտական գնման փոխարեն վճարել կրկնվող տարեկան վճարներ թվային հասանելիության համար: Բուստիլյոսը հիշատակել է 2020 թվականի մի դեպք, երբ դպրոցից պահանջվել էր տարեկան 27 դոլար մեկ աշակերտի հաշվով՝ «Աննա Ֆրանկի օրագիրը» գրքի հասանելիությունը պահպանելու համար: Բացի ընթացիկ ծախսերից, լիցենզավորված էլեկտրոնային գրքերը խոցելի են հրատարակիչների կողմից դրանց փոփոխման կամ հեռացման հարցում:
TechCrunch-ին տված հարցազրույցում Բուստիլյոսը նշել է. «Եթե դուք կախված եք մեկից, ով կարող է անջատել գիրքը, դուք այն չեք տնօրինում»: Այս խնդիրը լուծելու համար նախագիծը առաջարկում է Lenny for Libraries անունով բաց կոդով համակարգ, որը թույլ է տալիս գրադարաններին իրականում գնել և վարձույթով տրամադրել էլեկտրոնային գրքեր: Մեկնարկային փուլում նախագիծն առաջարկում է հինգ նոր էլեկտրոնային գիրք Flaming Hydra-ի հեղինակներից, այդ թվում՝ Թոմ Սկոկայի և Մարիա Բուստիլյոսի էսսեների հավաքածուները:
Թվային լրագրության հասանելիության ընդլայնում
Բացի գրքերի վարձույթից, նախաձեռնությունը ներառում է Phoenix Foundry Archive-ը, որն ուղղված է փակ (paywall) վճարովի լրագրության խնդրին: Բազմաթիվ բաժանորդագրային տեղեկագրեր այսօր անհասանելի են հանրային գրադարանների և թվային արխիվների համար: Այս արխիվը հնարավորություն կտա տեղեկագրեր հրատարակողներին՝ սկզբում Ghost հարթակից օգտվողներին, ինստիտուցիոնալ բաժանորդագրություններ առաջարկել գրադարաններին:
Համակարգի գործարկումից հետո ընտրված հրապարակումները ավտոմատ կերպով կփոխարկվեն EPUB ձևաչափի և կփոխանցվեն գրադարաններին՝ թվային շրջանառության համար: Դրամահավաքի միջոցով ֆինանսավորում ապահովելը թույլ է տալիս պահպանել խմբագրական անկախությունը: Ծրագրի վաղ փուլի ֆինանսական աջակիցների թվում են Բրյուսթեր Քեյլը, Փոլ Ֆորդը և Անանդ Ռագանաթանը:
Լայնածավալ նշանակությունը տեղեկատվական էկոհամակարգերի համար
Flaming Hydra-ի առաջմղած մոտեցումը թվային վարձույթի բարեփոխումը կապում է արհեստական բանականության կողմից ստեղծվող բովանդակության մարտահրավերների հետ: Բուստիլյոսը նշել է, որ հեղինակները նախկինում բախվել են առևտրային հարթակներում իրենց գրքերի չարտոնված ԱԲ-կլոնների տարածման խնդրին: Ստեղծելով փակ, մարդկանց կողմից կառավարվող հրատարակչական ուղիներ՝ նախագիծը ձգտում է ընթերցողներին ու հեղինակներին պաշտպանել ալգորիթմային միջամտություններից:
Թեև նախագիծը մեկնարկում է համեստ կատալոգով, Բուստիլյոսը հայտնել է գրադարանային կոնսորցիումների և հեղինակային խմբերի հետ ընթացող քննարկումների մասին: Վերջնական նպատակն է փոխել թվային արխիվացման և լիցենզավորման շուրջ ծավալվող երկխոսությունը՝ նոր հիմքեր ստեղծելով կորպորատիվ վերահսկողությունից դուրս գործող անկախ ցանցերի համար:

