Համաշխարհային մասշտաբի տեխնիկական խափանում
Կիրակի՝ 2026 թվականի հուլիսի 19-ին, Meta ընկերության հիմնական հարթակներում՝ Facebook-ում, Instagram-ում և WhatsApp-ում, գրանցվել է լուրջ գլոբալ խափանում։ Արևելյան ժամանակով (ET) ժամը 03:25-ից սկսած՝ ԱՄՆ-ի, Եվրոպայի, Հնդկաստանի և Մեքսիկայի հազարավոր օգտատերեր հայտնել են իրենց հաշիվներին մուտք գործելու, լրահոսը թարմացնելու կամ բովանդակություն հրապարակելու անհնարինության մասին։ Downdetector ծառայության տվյալներով՝ խնդիրը տարածված բնույթ է կրել՝ վկայելով համակարգային լայնածավալ անսարքության մասին։
Facebook-ի օգտատերերը տեսել են «Ձեր հաշիվը ներկայումս անհասանելի է տեխնիկական խնդրի պատճառով» հաղորդագրությունը։ Instagram-ում խնդիրները դրսևորվել են դատարկ լրահոսի, հավելվածի հանկարծակի փակման և բովանդակության թարմացման անհնարինության տեսքով։ Թեև Facebook-ի դեպքում խնդիրները հիմնականում վերաբերել են համակարգչային և բջջային վեբ մուտքին, Instagram-ի օգտատերերը հիմնականում նշել են հավելվածի աշխատանքի, ներառյալ՝ Stories-ի և անձնական հաղորդագրությունների (Direct) հետ կապված դժվարությունները։
Հնարավոր պատճառները և ենթակառուցվածքային ռիսկերը
Թեև Meta-ն պաշտոնական հայտարարություն չի տարածել խափանման հստակ պատճառների վերաբերյալ, ոլորտի փորձագետները ենթադրում են, որ այն կարող է կապված լինել ընկերության ցանցային ենթակառուցվածքների թարմացման հետ։ Թվային դիզայնի մասնագետները նշել են, որ որոշ տարածաշրջաններ ավելի վաղ ծանուցվել էին պլանային աշխատանքների մասին, ինչը թույլ է տալիս ենթադրել, որ թարմացման գործընթացում առաջացած ծրագրային սխալը կամ կոնֆիգուրացիայի անսարքությունը կարող էր հանգեցնել համակարգի անկայունության։ Սա հիշեցնում է 2021 թվականի հոկտեմբերի խոշոր խափանումը, որը պայմանավորված էր տվյալների կենտրոնների միջև կապի խզմամբ։
Այս միջադեպը ընդգծում է Meta-ի հսկայական ենթակառուցվածքի խոցելիությունը։ Քանի որ ընկերությունը շարունակում է ինտեգրել իր տարբեր հարթակները, փոքր տեխնիկական սխալները կարող են ունենալ կասկադային ազդեցություն՝ միաժամանակ ազդելով միլիոնավոր օգտատերերի վրա։ Մուտքի ընդհատումների բնույթը՝ երբ որոշ օգտատերեր կարողանում էին օգտվել բջջային հավելվածից, մինչդեռ դեսքթոփ տարբերակը արգելափակված էր, վկայում է այն մասին, որ խնդիրը տեղայնացված է եղել սերվերային կոնկրետ հանգույցներում։
Վերականգնում և հետևանքներ
Առավոտյան ժամերին Downdetector-ի տվյալները ցույց են տվել, որ բողոքների հոսքը նվազում է, և շատ օգտատերեր հայտնել են, որ մուտքը վերականգնվել է։ Meta-ի արձագանքը սահմանափակ է եղել՝ առանց խափանման պատճառների հրապարակային բացատրության։ Հարթակների աշխատանքի կայունացմանը զուգահեռ՝ այս միջադեպը հիշեցում է դառնում թվային ենթակառուցվածքներից կախվածության և դրանց խափանման դեպքում սոցիալական ու տնտեսական հնարավոր հետևանքների մասին։