Հետաքննության ընթացքը և քաղաքական խաղադրույքները
ՎԱՇԻՆԳՏՈՆ — ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի էթիկայի երկկուսակցական հանձնաժողովը երեքշաբթի օրը՝ 2026 թվականի օգոստոսի 4-ին, պաշտոնապես հայտարարեց Օհայոյից ընտրված հանրապետական կոնգրեսական Մաքս Միլլերի նկատմամբ հետաքննություն սկսելու մասին։ Հետաքննությունը, որը նախաձեռնվել է հենց Միլլերի խնդրանքով՝ իր անունը մաքրելու նպատակով, առնչվում է ընտանեկան բռնության, ֆիզիկական ճնշումների և անօրինական թմրամիջոցների օգտագործման ծանր մեղադրանքներին։ Այս զարգացումը անձնական բնույթի խնամակալության վեճը արագորեն վերածել է ինստիտուցիոնալ և ընտրական խոշոր ճգնաժամի Հանրապետական կուսակցության համար, որն այժմ փորձում է պահպանել իր չափազանց փոքր մեծամասնությունը Ներկայացուցիչների պալատում։
Համաձայն կոնգրեսի հանձնաժողովի պաշտոնական հայտարարության՝ քննվում է այն հարցը, թե արդյոք կոնգրեսական Միլլերը թույլ է տվել պաշտոնական վարքագծի կանոնագրքի կամ այլ կիրառելի ստանդարտների խախտումներ։ Իրադարձությունների ժամանակագրությունը չափազանց զգայուն է․ Օհայոյի նահանգային ընտրական օրենսդրության համաձայն՝ կուսակցական հանձնաժողովները մինչև 2026 թվականի օգոստոսի 10-ը պետք է պաշտոնապես վավերացնեն ցանկացած փոխարինող թեկնածուի անուն, եթե թեկնածուն ինքնաբացարկ հայտնի կամ որակազրկվի։ Քանի որ Միլլերը առաջադրվել է վերընտրվելու Օհայոյի 7-րդ ընտրատարածքում, կուսակցությունը հայտնվել է ժամանակային սուղ պայմաններում նրա քաղաքական ապագան որոշելու հարցում։
Մեղադրանքների բնույթը և դատական գործընթացները
Ինստիտուցիոնալ այս ճգնաժամի հիմքում ընկած են Միլլերի նախկին կնոջ՝ Էմիլի Մորենոյի կողմից ներկայացված ծանր մեղադրանքները։ Վերջինս Օհայոյից գործող հանրապետական սենատոր Բերնի Մորենոյի դուստրն է։ Զույգը, որն ամուսնալուծվել է 2025 թվականին, տևական ժամանակ է, ինչ դատական վեճի մեջ է իրենց երկու տարեկան դստեր խնամակալության հարցով։ Դատական հայցերում ներկայացված մանրամասները սահմռկեցուցիչ պատկեր են հաղորդում ենթադրյալ բռնությունների մասին։ Էմիլի Մորենոն մեղադրում է Միլլերին իր գլխին լիցքավորված զենք պահելու, վրան եռման ջուր լցնելու և իրենց մանկահասակ դստերը ֆիզիկական բռնության ենթարկելու մեջ, ինչի հետևանքով կոտրվել է երեխայի անրակը։
Կոնգրեսական Միլլերը կտրականապես հերքում է բոլոր մեղադրանքները։ Նա հրապարակայնորեն հայտարարել է, որ իր նախկին կինն ունի «հոգեկան առողջության լուրջ խնդիրներ», և որպես իր անմեղության ապացույց մատնանշել է այն փաստը, որ ինքը դեռևս շարունակում է համատեղ խնամակալություն իրականացնել դստեր նկատմամբ։ Տեսաուղերձում Միլլերը վիճարկել է մեղադրանքները և նշել, որ ինքն է պահանջել կոնգրեսական հետաքննությունը։ «Ես բացարձակապես թաքցնելու ոչինչ չունեմ»,- գրել է Միլլերը X սոցիալական ցանցում՝ հավելելով, որ կտրամադրի բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերը հանձնաժողովին։
Այնուամենայնիվ, Միլլերի դեմ ներկայացված մեղադրանքներն ավելի են ծանրացել մեկ այլ աղբյուրի հայտարարություններով։ Սպիտակ տան նախկին մամուլի քարտուղար Ստեֆանի Գրիշեմը, ով հանդիպում էր Միլլերի հետ Դոնալդ Թրամփի առաջին նախագահության տարիներին, երբ երկուսն էլ աշխատում էին որպես Սպիտակ տան ավագ խորհրդականներ, նախկինում իր հուշերում գրել էր ֆիզիկական բռնություն կիրառող անանուն պաշտոնյայի հետ իր հարաբերությունների մասին։ Գրիշեմը հետագայում պաշտոնապես հաստատել է, որ խոսքը հենց Մաքս Միլլերի մասին է, ինչն էլ ավելի է մեծացրել կոնգրեսականի նկատմամբ հանրային ճնշումը։
Ընտանեկան վեճից դեպի քաղաքական ճգնաժամ
Ամիսներ շարունակ սենատոր Բերնի Մորենոն հիմնականում լռություն էր պահպանում դատական գործընթացի վերաբերյալ՝ իր դստեր խնդրանքով, որպեսզի իրավական գործընթացն ընթանա առանց արտաքին միջամտության։ Սակայն այդ լռությունը խախտվեց կիրակի օրը՝ 2026 թվականի օգոստոսի 2-ին, Քլիվլենդի արվարձանային ոստիկանական բաժանմունքներից մեկում տեղի ունեցած միջադեպից հետո։ Սենատոր Մորենոն մեկնել էր այնտեղ, որտեղ Միլլերը երեխային հանձնում էր մորը՝ հերթական խնամակալության փոխանցման շրջանակներում։ Ըստ սենատորի՝ այդ պահին ձայնագրված տեսանյութն իրեն ստիպել է անհապաղ հանրային քայլեր ձեռնարկել։
Օգոստոսի 2-ին սենատոր Մորենոն X հարթակում հանդես եկավ կոշտ հայտարարությամբ՝ պահանջելով Միլլերի հրաժարականը։ «Եթե կան բարոյականության տարրական չափանիշներ, որոնք անհրաժեշտ են պետական պաշտոն զբաղեցնելու համար, ապա Մաքս Միլլերը չի համապատասխանում դրանցից ոչ մեկին։ Նա չպետք է պաշտոնավարի Ներկայացուցիչների պալատում»,- գրել է նա։ Ավելի ուշ, Կապիտոլիումում լրագրողների հետ զրույցում Մորենոն նշել է, որ կատարվածն «աներևակայելի դաժան է», և հավելել, որ իրեն ընդհանրապես չեն հետաքրքրում քաղաքական հետևանքները, քանի որ առաջնայինն իր դստեր և թոռան անվտանգությունն է։
Գործող հանրապետական սենատորի հրապարակային հարձակումը նույն նահանգը ներկայացնող իր գործընկերոջ վրա խարխլել է կուսակցական միասնությունը։ Թեև Ներկայացուցիչների պալատի շատ հանրապետականներ դեռևս խուսափում են Միլլերին դատապարտելուց, սենատոր Մորենոյի հայտարարությունը լուրջ շարժում է առաջացրել։ Կանզասից սենատոր Ռոջեր Մարշալը և Արևմտյան Վիրջինիայից սենատոր Շելի Մուր Կապիտոն արդեն միացել են Միլլերի անհապաղ հրաժարականի և թեկնածության չեղարկման պահանջներին։
Կուսակցության ղեկավարության երկընտրանքը և «Փլեթների» նախադեպը
Հանրապետական կուսակցության ղեկավարությունը հայտնվել է բարդ ռազմավարական դրության մեջ։ Ներկայումս հանրապետականները Ներկայացուցիչների պալատում ունեն չնչին առավելություն՝ 218 տեղ՝ դեմոկրատների 214-ի դիմաց (ևս 3 տեղ թափուր է)։ Քանի որ դեմոկրատներին անհրաժեշտ է ընդամենը մի քանի տեղ խլել մեծամասնություն ստանալու համար, Օհայոյի 7-րդ ընտրատարածքի նման մրցակցային շրջանում ցանկացած տատանում կարող է ունենալ համազգային նշանակություն։ Ներկայացուցիչների պալատի խոսնակ Մայք Ջոնսոնը կոչ է արել զգուշություն ցուցաբերել՝ ընդգծելով, որ Միլլերի դեմ մեղադրանքները դեռևս ապացուցված չեն։ «Այստեղ հիմնական բառը «մեղադրանքն» է»,- ասել է Ջոնսոնը Կապիտոլիումում կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ։ «Մենք ունենք ընթացակարգեր, և Էթիկայի հանձնաժողովն զբաղվում է այդ հարցերով»։
Նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփը, ով մայիսին սատարել էր Միլլերին, նույնպես զգուշավոր դիրքորոշում է որդեգրել։ Axios-ի փոխանցմամբ՝ առանձնազրույցի ժամանակ Թրամփն ասել է Միլլերին․ «Մաքսի՛, սա բարդ պայքար է լինելու»։ Հանրայնորեն Թրամփը հրաժարվել է պատասխանել այն հարցին, թե արդյոք Միլլերը պետք է լքի ընտրապայքարը՝ նշելով, որ միշտ կարծել է, թե Միլլերը «լավ մարդ է», և կատարվածն անվանել է ընտանիքների ներքին ցավալի խնդիր։ Միլլերն իր հերթին հայտարարել է, որ չի պատրաստվում նահանջել․ «Ես երբեք թույլ չեմ տա, որ իմ աղջիկը տեսնի իր հորը հանձնվելիս։ Ես շարունակելու եմ պայքարը մինչև վերջ»։
Միլլերին պաշտպանելու հանրապետականների ձգտումը քննադատների կողմից որակվել է որպես քաղաքական երկդիմություն։ Լրագրողները հիշեցնում են, որ ընդամենը ամիսներ առաջ հանրապետականները կատաղի հարձակումներ էին գործում դեմոկրատների վրա՝ Մեն նահանգից սենատի թեկնածու Գրեմ Փլեթներին սատարելու համար, ով մեղադրվում էր սեռական ոտնձգությունների մեջ և ի վերջո ստիպված եղավ լքել ընտրապայքարը։ Այն ժամանակ Հանրապետական ազգային կոմիտեի նախագահ Ջո Գրուտերսը հայտարարել էր, որ դեմոկրատները «ամբողջովին արատավորվել են» Փլեթների հետ կապերի պատճառով։ Քննադատների պնդմամբ՝ եթե հանրապետականները նույն չափանիշները չկիրառեն Միլլերի նկատմամբ, դա կփաստի, որ բարոյականության մասին նրանց նախկին հայտարարությունները զուտ քաղաքական շահարկումներ էին։ Էթիկայի հանձնաժողովի հետաքննությունը կդառնա այն հիմնական գործիքը, որը կորոշի Միլլերի հետագա ճակատագիրը մինչև ընտրությունները։