Լարվածության նոր սրացում Պարսից ծոցում
ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև անցյալ շաբաթ ձեռք բերված փխրուն հրադադարը հայտնվել է փլուզման եզրին՝ Պարսից ծոցում փոխադարձ հարվածների շարքից հետո: Կիրակի օրը Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը (ԻՀՊԿ) բալիստիկ հրթիռներով և անօդաչու թռչող սարքերով հարձակումներ է իրականացրել Քուվեյթում գտնվող «Ալի Ալ Սալեմ» ավիաբազայի և Բահրեյնում ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի 5-րդ նավատորմի օբյեկտների ուղղությամբ:
Այս հարձակումները հաջորդել են ԱՄՆ Կենտրոնական հրամանատարության (CENTCOM) շաբաթ օրվա գործողությանը, որի ընթացքում ոչնչացվել են Հորմուզի նեղուցի մերձակայքում գտնվող Իրանի 10 ռազմական օբյեկտներ: ԱՄՆ-ի պաշտպանական գերատեսչությունը հայտարարել է, որ այդ հարվածները պատասխան էին իրանական ԱԹՍ-ի հարձակմանը, որը թիրախավորել էր պանամական դրոշի ներքո ընթացող Kiku նավթատարը:
Տարածաշրջանային անվտանգության հիմնախնդիրը
Հակամարտության առանցքում Հորմուզի նեղուցի նկատմամբ վերահսկողությունն է: Իրանի արտգործնախարար Աբաս Արաղչին կրկին ընդգծել է, որ նեղուցը պետք է մնա Թեհրանի բացառիկ վերահսկողության ներքո: Միացյալ Նահանգները և նրա դաշնակիցները, ընդհակառակը, ձգտում են ընդլայնել նավագնացության ուղիները՝ դա դիտարկելով որպես միջազգային իրավունքի մաս: Կատարի ՆԳՆ-ն հաստատել է, որ ռազմական գործողությունների հետևանքով իր քաղաքացիներից մեկը մահացել է՝ ստանալով բեկորային վնասվածքներ:
Վերլուծություն. Բանակցային փակուղի
Իրավիճակը վկայում է հունիսի 17-ին ստորագրված փոխըմբռնման հուշագրի (MoU) անկայունության մասին: Թեհրանի համար Հորմուզի նեղուցը սակարկման հիմնական լծակն է՝ պատժամիջոցների վերացման և ուրանի հարստացման շուրջ բանակցություններում: Իրանը փորձում է ստիպել միջազգային հանրությանը ճանաչել իր տարածաշրջանային գերակայությունը՝ պարտադրելով նավերին օգտվել միայն իր կողմից նշված երթուղիներից:
Նախագահ Դոնալդ Թրամփը նախազգուշացրել է, որ հրադադարի շարունակական խախտումները կարող են հանգեցնել դիվանագիտական ջանքերի լիակատար դադարեցմանը՝ հայտարարելով, որ ԱՄՆ-ն կարող է ստիպված լինել «ռազմական ճանապարհով ավարտել գործը»: Իրավիճակը բարդանում է նաև ԱՄՆ ներքաղաքական տարաձայնություններով, որտեղ որոշ օրենսդիրներ կասկածի տակ են դնում ռազմական գործողությունների օրինականությունը:
Քանի որ առաջիկա շաբաթվա ընթացքում նախատեսված են տեխնիկական բանակցություններ, կայուն լուծման հնարավորությունները նվազում են: Քուվեյթի և Բահրեյնի կողմից հնչեցված կոշտ դատապարտումները ցույց են տալիս, որ հակամարտությունը դուրս է եկել ԱՄՆ-Իրան երկկողմ հարաբերությունների շրջանակից և սպառնում է Ծոցի մյուս երկրների անվտանգությանը: