Տղամարդիկ ավելի հաճախ են մահանում «կոտրված սրտի համախտանիշից»

Ինչ է «կոտրված սրտի համախտանիշը»

«Կոտրված սրտի համախտանիշը», որը հայտնի է նաև որպես Takotsubo կարդիոմիոպաթիա, ժամանակավոր սրտի հիվանդություն է, որը առաջանում է ուժեղ ֆիզիկական կամ էմոցիոնալ սթրեսի հետևանքով։ Այն բնութագրվում է սրտամկանի հանկարծակի թուլացմամբ, ինչը հանգեցնում է սրտի կաթվածի նման ախտանիշների, ինչպիսիք են կրծքավանդակի ցավը և շնչառության դժվարությունը։ Այնուամենայնիվ, ի տարբերություն սրտի կաթվածի, այն չի առաջանում զարկերակների խցանումից, այլ սթրեսի հորմոնների հանկարծակի բարձրացումից, որը ժամանակավորապես խանգարում է սրտի աշխատանքին։

Հիվանդությունը հիմնականում ազդում է կանանց վրա, հատկապես մենոպաուզայից հետո, սակայն վերջին հետազոտությունները ցույց են տվել, որ տղամարդիկ ավելի հաճախ են մահանում այս հիվանդությունից։ Չնայած այն հիմնականում բուժելի է, այն կարող է հանգեցնել ծանր բարդությունների, ներառյալ սրտային անբավարարություն, կաթված և նույնիսկ մահ։

Հետազոտության հիմնական արդյունքները

Հետազոտությունը, որը հրապարակվել է Journal of the American Heart Association-ում, վերլուծել է 2016-2020 թվականներին ԱՄՆ-ում գրեթե 200,000 մեծահասակների տվյալները, որոնք հոսպիտալացվել են «կոտրված սրտի համախտանիշով»։ Հետազոտությունը բացահայտել է մահացության ցուցանիշների զգալի տարբերություններ տղամարդկանց և կանանց միջև.

• Տղամարդկանց մահացության ցուցանիշը կազմել է 11.2%, ինչը ավելի քան կրկնակի է կանանց ցուցանիշից՝ 5.5%։
• Հիվանդությունը հիմնականում ազդել է 61 տարեկանից բարձր անձանց վրա, որոնց մոտ մահացության ցուցանիշը ամենաբարձրն է եղել։
• Տղամարդիկ ավելի քիչ են հակված այս համախտանիշին, սակայն, երբ հիվանդանում են, նրանց արդյունքները ավելի վատ են լինում։

Հետազոտությունը նաև բացահայտել է ռասայական տարբերություններ. մահացության ամենաբարձր ցուցանիշը գրանցվել է սպիտակամորթների մոտ (0.16%), այնուհետև՝ բնիկ ամերիկացիների (0.13%) և սևամորթների (0.07%) մոտ։

Պատճառները և ռիսկի գործոնները

Հետազոտությունը բացահայտել է մի քանի գործոններ, որոնք նպաստում են տղամարդկանց մահացության բարձր ցուցանիշներին.

• Սթրես և հորմոնալ փոփոխություններ: Ֆիզիկական սթրեսը, ինչպիսին է վիրահատությունը կամ հիվանդությունը, ավելի տարածված է տղամարդկանց մոտ, մինչդեռ էմոցիոնալ սթրեսը՝ կանանց մոտ։
• Սրտանոթային ռիսկեր: Տղամարդիկ, ովքեր ունեն այս համախտանիշը, հաճախ ունենում են ուղեկցող սրտանոթային հիվանդություններ, ինչպիսիք են հիպերտոնիան կամ հիպերլիպիդեմիան։
• Կյանքի ոճի գործոններ: Ալկոհոլի օգտագործումը և ծխելը նույնպես նպաստող գործոններ են։

Բացի այդ, հետազոտությունը նշել է, որ ավելի բարձր եկամուտ ունեցող հիվանդներն ու Medicare ստացողները ավելի հաճախ են տուժում, ինչը ցույց է տալիս սոցիալ-տնտեսական գործոնների դերը։

Բարդություններ և մահացություն

«Կոտրված սրտի համախտանիշը» կարող է հանգեցնել մի քանի ծանր բարդությունների, ներառյալ.

• Սրտային անբավարարություն (35.9%)
• Ատրիալ ֆիբրիլյացիա (20.7%)
• Կարդիոգեն շոկ (6.6%)
• Կաթված (5.3%)
• Սրտի կանգ (3.4%)

Չնայած բժշկական խնամքի առաջընթացին, հիվանդության մահացության ցուցանիշը տարիների ընթացքում էականորեն չի բարելավվել։ Հետազոտողները շեշտում են ավելի լավ ախտորոշման և թերապևտիկ մոտեցումների անհրաժեշտությունը՝ մահացությունը նվազեցնելու և հիվանդների արդյունքները բարելավելու համար։

Կանխարգելման և բուժման առաջարկություններ

Մահացության նվազեցման համար հետազոտողները և բժիշկները խորհուրդ են տալիս հետևյալը.

• Վաղ ախտորոշում: Բժիշկները պետք է մանրակրկիտ ուսումնասիրեն կորոնար անգիոգրամները՝ «կոտրված սրտի համախտանիշը» սրտի կաթվածից տարբերելու համար։
• Հսկողություն և բուժում: Սրտի զգալի թուլացում ունեցող հիվանդները պետք է ուշադիր հսկվեն բարդությունների համար։ Վաղ հակամակարդիչ դեղամիջոցների օգտագործումը կարող է կանխել կաթվածը։
• Ռիսկի գործոնների վերացում: Կյանքի ոճի փոփոխությունները, ինչպիսիք են ծխելը դադարեցնելը և ալկոհոլի օգտագործման նվազեցումը, կարող են նվազեցնել ծանր արդյունքների ռիսկը։
• Հետագա հետազոտություններ: Անհրաժեշտ են ավելի շատ ուսումնասիրություններ՝ սեռական և ռասայական տարբերությունների պատճառները հասկանալու և նպատակային բուժումներ մշակելու համար։

Հետազոտության գլխավոր հեղինակ, Արիզոնայի համալսարանի Sarver Heart Center-ի սրտաբան դոկտոր Մոհամադ Մովահեդը շեշտում է Takotsubo կարդիոմիոպաթիայի բուժման վերաբերյալ հետագա հետազոտությունների անհրաժեշտությունը։ Նա կարևորում է բարձր ռիսկի խմբի հիվանդների նույնականացումը և ժամանակին միջամտությունների իրականացումը՝ գոյատևման ցուցանիշները բարելավելու համար։

Աղբյուրներ՝ Journal of the American Heart Association, NBC News, Mayo Clinic, Cleveland Clinic