Մոսկվայում պայթեցվել է ուկրաինացի նախկին պաշտոնյայի ավտոմեքենան. երկու օրում երկրորդ հարձակումը
2026 թվականի նոյեմբերի 13-ին Մոսկվայի Չերտանովո շրջանում տեղի ունեցած պայթյունը լարվածություն է առաջացրել Ռուսաստանի ներքին անվտանգության համակարգում: Ուկրաինայի նախկին վարչապետ Միկոլա Ազարովի նախկին օգնական և մամուլի խոսնակ Սերգեյ Զավորոտնին ծանր վիրավորվել է այն բանից հետո, երբ նրա ավտոմեքենան պայթեցվել է: Ինչպես հաղորդում է NBC News-ը, Զավորոտնին հոսպիտալացվել է կրիտիկական վիճակում. նա կորցրել է ձախ ձեռքը, ստացել է ուղեղի ցնցում և կողոսկրերի բազմաթիվ կոտրվածքներ: Այս միջադեպը Ռուսաստանի տարածքում 48 ժամվա ընթացքում գրանցված երկրորդ նմանատիպ հարձակումն է, քանի որ նախորդ օրը Սանկտ Պետերբուրգում ևս մեկ պայթյունի հետևանքով սպանվել էր ռուս զինվորական:
Հետաքննություն և իրավիճակի համատեքստը
Ռուսաստանի քննչական կոմիտեն պաշտոնապես քրեական գործ է հարուցել և ձեռնամուխ եղել հետաքննության: Թեև պայթուցիկ սարքի տեղադրման և հարձակման կոնկրետ հանգամանքները դեռևս պարզվում են, դեպքերի այսպիսի արագ հաջորդականությունը վկայում է անվտանգային միջավայրի խոցելիության մասին: Մոսկվան ավանդաբար նման հարձակումները կապում է ուկրաինական հետախուզական գործողությունների հետ, մինչդեռ Կիևը պաշտոնապես չի մեկնաբանում այս հարձակումը: Միկոլա Ազարովը, ով 2014 թվականի Մայդանի հեղափոխությունից հետո ապաստանել է Ռուսաստանում, TASS գործակալությանը հայտնել է, որ Զավորոտնին ողջ է մնացել, սակայն ինքը հարձակման դրդապատճառների կամ հեղինակների մասին տեղեկություններ չունի:
Ռազմավարական նշանակությունը և դիվանագիտական ֆոնը
Պայթյունը տեղի է ունեցել տարածաշրջանային մեծ լարվածության ֆոնին, երբ ընթանում են խաղաղ բանակցությունների շուրջ ակտիվ դիվանագիտական գործընթացներ: DW-ի տվյալներով՝ այս իրադարձությունները համընկնում են ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի և Եվրամիության ներկայացուցիչների մասնակցությամբ բանակցային բարդ փուլի հետ: ԱՄՆ նախագահի խորհրդականներ Ջարեդ Քուշները և Սթիվ Ուիթքոֆը վերջերս այցելել են Մոսկվա՝ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ հանդիպելու համար, ինչից հետո մեկնել են Դուբլին՝ եվրոպացի առաջնորդներին տեղեկացնելու բանակցությունների ընթացքի մասին: ԵՄ արտաքին քաղաքականության պատասխանատու Կայա Կալլասը դժգոհություն է հայտնել բանակցային գործընթացից Եվրոպայի՝ փաստացի դուրս մնալու կապակցությամբ: Այս համատեքստում ռուսական քաղաքների կենտրոններում տեղի ունեցող դիվերսիաները ցույց են տալիս, որ հակամարտությունը դուրս է եկել ռազմաճակատի սահմաններից:
Թիրախավորված հարձակումների օրինաչափությունը
երկու օրվա ընթացքում երկու խոշոր պայթյունները վկայում են հակամարտության մարտավարության հնարավոր փոփոխության մասին: Թիրախավորելով անձանց, որոնք կապված են եղել ուկրաինական նախկին իշխանությունների հետ, հարձակվողները կարծես ազդարարում են, որ Ռուսաստանի հետ կապ ունեցող որևէ անձ չի կարող իրեն ապահով զգալ: Baza Telegram ալիքի հրապարակած կադրերը ցույց են տալիս սև ավտոմեքենայի ավերվածությունը, ինչը վկայում է մահացու հետևանքների համար նախատեսված սարքի կիրառման մասին: Այս հարձակումները ստիպում են Ռուսաստանի իշխանություններին ուժեղացնել ներքին հսկողությունը և հակահետախուզական միջոցառումները: Փորձագետները ուշադրությամբ հետևում են, թե արդյոք սա համակարգված արշավ է, թե առանձին դիվերսիոն գործողությունների շարք, որոնք նպատակ ունեն ապակայունացնել իրավիճակը Ռուսաստանի խորքերում: Անվտանգության ոլորտի վերլուծաբանները նշում են, որ նման միջադեպերը ավելացնում են հասարակական անհանգստությունը և ցույց տալիս ռուսական անվտանգության համակարգի խոցելիությունը՝ անգամ բարձրագույն մակարդակով քաղաքական գործընթացների ընթացքում:
Ներքին անվտանգության ապագան
Քննչական կոմիտեի աշխատանքները շարունակվում են, և ակնկալվում է, որ Ռուսաստանը կխստացնի հսկողությունը՝ հնարավոր դիվերսանտներին բացահայտելու համար: Սերգեյ Զավորոտնիի դեպքը հավանաբար կդառնա պաշտոնական հռետորաբանության կենտրոնում՝ օտարերկրյա հետախուզությունների գործունեության մասին պնդումներով: Մոսկվայի և Սանկտ Պետերբուրգի բնակիչների համար այս իրադարձությունները նշանակում են բարձր պատրաստվածության ռեժիմ: Ռազմաճակատային կռիվներից դեպի քաղաքային պայմաններում թիրախավորված սպանությունների անցումը հակամարտության մասշտաբների էական ընդլայնում է: Քանի դեռ հարձակումների համար պատասխանատվություն ստանձնողներ չկան, անորոշությունը շարունակում է սերմանել վախ և կասկածներ, ինչը դառնալու է ռուսական հասարակական քննարկումների առանցքային թեման առաջիկայում: