Դիվանագիտական շրջադարձ և անորոշություն
Անկարայում կայացած ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովը դարձավ անդրատլանտյան հարաբերությունների ամենալարված և անկանխատեսելի իրադարձություններից մեկը։ 48 ժամվա ընթացքում ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը դաշնակիցների հասցեին ուղղված կոշտ քննադատությունից անցում կատարեց դիվանագիտական «համերաշխության»՝ հայտարարելով դահլիճում տիրող «հրաշալի միասնության» մասին։
Գագաթնաժողովի մեկնարկը նշանավորվեց Թրամփի սկանդալային հայտարարությամբ այն մասին, որ Իրանի հետ հրադադարի համաձայնագիրը «ավարտված է»։ Այս որոշումը ոչ միայն ցնցեց համաշխարհային շուկաները, այլև ստիպեց եվրոպական երկրներին վերանայել իրենց անվտանգային ռազմավարությունը։ Ինչպես նշում են դիտորդները, Թրամփի կողմից Իսպանիայի և Դանիայի հասցեին հնչեցված մեղադրանքները՝ պաշտպանական ծախսերի անբավարարության վերաբերյալ, սկզբում լարվածության ֆոն ստեղծեցին։
Անվտանգային «խզվածքը»
Գերմանիայի Մարշալի հիմնադրամի փորձագետ Կլաուդիա Մեյջորը զգուշացնում է, որ ՆԱՏՕ-ի ներսում առկա է այսպես կոչված «զսպման խզվածք» (deterrence gap)։ Եվրոպական երկրները, որոնք ավանդաբար ապավինում էին ԱՄՆ-ի անվտանգային երաշխիքներին, այժմ կանգնած են լուրջ մարտահրավերների առաջ, քանի որ Վաշինգտոնը իր ռեսուրսները կենտրոնացնում է Իրանի հետ հակամարտության վրա։
Լիլի կաթոլիկ համալսարանի պրոֆեսոր Պիեռ Հարոշը շեշտում է, որ Եվրոպայի հիմնական խնդիրը պաշտպանական արդյունաբերության ինտեգրման պակասն է։ Չնայած Եվրահանձնաժողովի կողմից պաշտպանական ծախսերի ավելացմանը, ազգային արդյունաբերական շահերը հաճախ խոչընդոտում են միասնական ռազմավարության իրականացմանը։
Գագաթնաժողովի ավարտին Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին հասավ Patriot հրթիռային համակարգերի արտադրության շուրջ պայմանավորվածությունների, իսկ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ամրապնդեց իր դիրքերը որպես կարևոր միջնորդ։ Այնուամենայնիվ, հարցը մնում է բաց՝ արդյո՞ք Թրամփի և ՆԱՏՕ-ի միջև ձեռք բերված ժամանակավոր փոխըմբռնումը կկարողանա երկարաժամկետ կայունություն ապահովել, թե՞ գլոբալ անվտանգության ճարտարապետությունը կշարունակի մնալ փխրուն վիճակում։