Նորվեգական Նոբելյան կոմիտեն հոկտեմբերի 9-ին հայտարարեց մրցանակաբաշխության արդյունքները՝ Պիլիին մեծարելով միջազգային քրեական արդարադատության և պատերազմական հանցագործությունների, մարդկության դեմ ուղղված հանցագործությունների ու ցեղասպանության հետապնդման գործում նրա ունեցած բացառիկ դերակատարման համար։ Կոմիտեի նախագահ Յորգեն Վատնե Ֆրիդնեսը հայտարարել է, որ մրցանակը շնորհվում է մի ժամանակահատվածում, երբ միջազգային իրավունքի համակարգը հսկայական ճնշման տակ է, իսկ դրա ինստիտուտները ենթարկվում են համակարգված քաղաքական հարձակումների։
Հանրային կատակը և Սպիտակ տան արձականքը
Մրցանակի հանձնման լուրից հետո Նավի Պիլին մասնակցել է Նյուրնբերգյան դատարանում կազմակերպված ակադեմիական և իրավական համաժողովին, որտեղ հանդես է եկել ծաղրական հայտարարությամբ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հասցեին։ Թրամփը երկար ժամանակ հավակնում էր ստանալ այս մրցանակը և չէր թաքցնում իր դժգոհությունը դրանից զրկվելու կապով։ Amnesty International-ի գլխավոր քարտուղար Ագնես Կալամարի տարածած տեսանյութում երեւում է, թե ինչպես է Պիլին մտել դահլիճ և հյուրերի ծափողջույնների ներքո կատակել․ «Եթե մի փոքր ավելի շատ ծափահարեք, ես կարող եմ այս մրցանակը կիսել Թրամփի հետ», ինչպես փոխանցում է Independent պարբերականը։
Վաշինգտոնի արձագանքը չափազանց կոշտ էր։ Նախագահ Թրամփը Truth Social սոցիալական ցանցում տարածել է իր նախկին իմփիչմենթի փաստաբան Դեյվիդ Շյոնի գրառումը, որտեղ Պիլին անվանվել է «Ամերիկայի և Իսրայելի անթաքույց ատող», իսկ Նոբելյան կոմիտեն մեղադրվել է հեղինակությունը կորցնելու մեջ։ Շյոնի հայտարարությունը հավելել է, թե իբր Պիլին արդարացրել է ահաբեկիչներին, ինչը համապատասխանում է Սպիտակ տան ընդհանուր մոտեցմանը միջազգային իրավապահ մարմինների նկատմամբ։
Լարվածության սրում և պատժամիջոցներ ՄՔԴ-ի դեմ
Մրցանակի հայտարարությունից ժամեր անց Թրամփի վարչակազմը լայնածավալ տնտեսական պատժամիջոցներ սահմանեց Միջազգային քրեական դատարանի (ՄՔԴ) դեմ։ Պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն հայտարարեց, որ Միացյալ Նահանգներն արգելելու է ֆինանսական գործարքները դատարանի հետ՝ կտրելով նրա միջոցներն ու կաթվածահար անելով նրա գործունեությունը։ Ռուբիոն ընդգծել է, որ Վաշինգտոնը երբեք թույլ չի տա, որ ՄՔԴ-ն հետապնդի ամերիկացի զինծառայողներին կամ դաշնակից պետությունների պաշտոնյաներին, ինչն անխուսափելիորեն խորացնելու է ճեղքվածքը Սպիտակ տան և եվրոպական դաշնակիցների միջև։
Սահմանված պատժամիջոցներն ուղղված են նաև այն ընկերությունների դեմ, որոնք ծառայություններ են մատուցում Հաագայում գտնվող դատարանին։ Հիմնադրվելով 2002 թվականին՝ ՄՔԴ-ն այսօր միավորում է 125 անդամ պետություն, այդ թվում՝ ԵՄ բոլոր երկրները և ՆԱՏՕ-ի անդամները՝ բացառությամբ Միացյալ Նահանգների և Թուրքիայի։ Եվրոպական մայրաքաղաքները շարունակում են վճռականորեն սատարել դատարանին՝ ամերիկյան պատժամիջոցները որակելով որպես ուղղակի հարված միջազգային իրավակարգին։
Իրավական ժառանգությունը և ինստիտուտների ճակատագիրը
Նավի Պիլիի մասնագիտական ուղին անցել է ամենաբարձր իրավական պաշտոններով։ Ծնված լինելով Հարավաֆրիկյան Հանրապետության Դուրբան քաղաքում՝ նա ապարտեիդի տարիներին պաշտպանել է մարդու իրավունքների ակտիվիստներին, ապա ղեկավարել Ռուանդայի հարցերով միջազգային քրեական տրիբունալը և ծառայել որպես ՄՔԴ վերաքննիչ պալատի դատավոր։
Նորվեգական Նոբելյան կոմիտեն ընդգծել է, որ Պիլիին այս մրցանակը շնորհելը միջազգային իրավական համակարգի պաշտպանության կարևոր ուղերձ է այն ժամանակ, երբ կոշտ ուժային քաղաքականությունը սպառնում է բազմակողմանի համագործակցությանը։ Մինչ Վաշինգտոնն ու Եվրոպան քննարկում են այս զարգացումները, միջազգային արդարադատության ապագան հայտնվել է լուրջ փորձության առջև։