1982 թվականի այս լուսանկարում Պաբլո Էմիլիո Էսկոբար Գավիրիան ամենևին նման չէ այն հետախուզվող նարկոբարոնին ու ահաբեկչին, որը տարիներ անց արյան մեջ պիտի խեղդեր ողջ Կոլումբիան։ Կադրում նա ներկայանում է որպես բարյացակամ, ժպտադեմ համայնքային բարերար՝ շրջապատված Մեդելյինի աղքատ լանջային թաղամասերի բնակիչներով։ Նրա կողքին հավաքված են տեղացիներ, հիացած հայացքով պատանիներ և համայնքային ակտիվիստներ, ովքեր տոնում են նորակառույց, արհեստական լուսավորությամբ ֆուտբոլի դաշտի բացումը։ Լուսանկարը պատմական կարևոր սահմանագիծ է՝ այն վավերագրում է պահը, երբ անօրինական կոկաինային հարստությունը վերածվում էր հանրային պոպուլիզմի՝ պետական իշխանության դեմ բացահայտ պատերազմից ընդամենը ամիսներ առաջ։
Ինչ է երևում կադրում
Կոմպոզիցիայի առանցքում Էսկոբարն է, որը հավաքվածների հետ շփվում է ընդգծված անմիջականությամբ։ Նա հագնված է 1980-ականների սկզբի ձգտող քաղաքական գործչին բնորոշ համեստ վերնաշապիկով, բնորոշ թավ բեղերով և խնամված մազերով՝ առանց որևէ ավելորդ շքեղության։ Կադրում չկան տեսանելի զենքեր կամ ծանր զինված թիկնապահներ։ Նրան շրջապատում է հասարակ աշխատավորական խավը՝ կանայք՝ գրկած երեխաներով, և երիտասարդներ, որոնք ոգևորությամբ նայում են նոր հարթեցված մարզահրապարակին։
Ֆոնում երևում են բուն ենթակառուցվածքները՝ ֆուտբոլային դարպասները և բարձր մետաղական սյուները, որոնց վրա տեղադրված են էլեկտրական լուսարձակներ։ Մեդելյինի լքված կոմունաներում դա այն տարիներին բացառիկ շքեղություն էր։ Լուսանկարի լույսը ընդգծում է աղքատության մեջ ապրող մարդկանց դեմքերը, ովքեր հույսով նայում են մի մարդու, որը նրանց էլեկտրականություն և սպորտ բերեց այն ժամանակ, երբ պետությունն ու քաղաքային իշխանությունները պարզապես անտեսում էին նրանց։ Սա բացառիկ վավերագրում է, թե ինչպես էր բարեգործական տոնակատարությունը քողարկում հանցավոր կայսրության իրական դեմքը։
Պատմությունը կադրի հետևում
1982 թվականին Պաբլո Էսկոբարը գտնվում էր իր հանրային ազդեցության գագաթնակետին։ Լինելով Մեդելյինի կարտելի առաջնորդը՝ նա ամսական տասնյակ տոննաներով կոկաին էր տեղափոխում Միացյալ Նահանգներ՝ դառնալով մոլորակի ամենահարուստ մարդկանցից մեկը։ Սակայն ստվերում մնալու փոխարեն նա ձգտում էր սոցիալական ճանաչման և քաղաքական իշխանության։ Նա սկսեց լայնածավալ պոպուլիստական արշավ՝ «Մեդելյինն առանց ետնախորշերի» (Medellín sin tugurios) ծրագրի շրջանակում՝ կառուցելով հարյուրավոր բնակարաններ աղբավայրում ապրող ընտանիքների համար և հիմնելով տասնյակ ֆուտբոլի դաշտեր։
Այս լուսանկարը ներկայացնում է այդպիսի մարզադաշտերից մեկի բացման արարողությունը։ Մեդելյինի վտանգավոր բլուրներում, որտեղ մթնշաղից հետո տիրում էր լիակատար խավար և փողոցային հանցավորություն, լուսավորված դաշտերը հեղափոխական փոփոխություն էին։ Դրանք թույլ էին տալիս երեկոյան խաղեր անցկացնել, միավորել ընտանիքներին և Էսկոբարին օժտել «Ռոբին Հուդի» համբավով։ Այս ժողովրդականության ալիքի վրա նույն 1982 թվականին Էսկոբարն ընտրվեց Կոլումբիայի Ներկայացուցիչների պալատի փոխանդամ՝ ստանալով պատգամավորական անձեռնմխելիություն։
Լուսանկարիչը և ծագումը
Այս ժամանակաշրջանի առանցքային պատկերները ստեղծվել են Էդգար Խիմենեսի կողմից, ում բոլորը գիտեին «Էլ Չինո» մականունով։ Խիմենեսը և Էսկոբարը դեռ 1960-ականներին եղել էին դասընկերներ Մեդելյինի Լիսեո Անտիոկենյո դպրոցում։ Տասնհինգ տարի չտեսնվելուց հետո նրանք կրկին հանդիպեցին 1980 թվականին՝ Էսկոբարի շքեղ Հասիենդա Նապոլես ագարակում։ Ճանաչելով հին ընկերոջը՝ Էսկոբարը հեռացրեց մյուս բոլոր լուսանկարիչներին և Խիմենեսին դարձրեց իր միակ վստահելի անձնական վավերագրողը։
Խիմենեսն ուղեկցում էր նրան ամենուր՝ քաղաքական հանրահավաքներից և մամուլի ասուլիսներից մինչև ընտանեկան միջոցառումներ և թաղամասային բացումներ։ Շատ կադրեր տպագրվում էին Medellín Cívico թերթում, որը խմբագրում էր Էսկոբարի քեռին՝ նպատակ ունենալով ամրապնդել նրա բարեգործի իմիջը։ Չնայած Խիմենեսի արխիվի հազարավոր նեգատիվներ տարիների ընթացքում այրվեցին կամ ոչնչացան, պահպանված ժապավենները դարձան անգնահատելի պատմական ապացույց այն մասին, թե ինչպես էր ձևավորվում նարկոկարտելի հանրային քարոզչությունը։
Պատմական ենթատեքստ․ ֆուտբոլը և հանցավոր իշխանությունը
Ֆուտբոլային ենթակառուցվածքներում կատարված ներդրումները պարզապես զգացմունքային քայլ չէին։ Ֆուտբոլը Կոլումբիայի ազգային կիրքն էր, և կառուցելով դաշտեր, որտեղ մարզվում էին տեղական տաղանդները, Էսկոբարը խորը արմատներ էր գցում հասարակության ամենախոցելի շերտերում։ Ավելին, այդ մարզադաշտերը դարձան նրա հանցավոր բանակի հիմնական հավաքագրման կետերը։
Այն պատանիները, ովքեր երեկոներն անցկացնում էին Էսկոբարի կառուցած դաշտերում, հետագայում համալրում էին նրա վարձու մարդասպանների՝ սիկարիոների շարքերը։ Նրանք պատրաստ էին կյանքը տալ իրենց «Էլ Պատրոնի» համար, ով իրենց տվել էր մարզադաշտ, հարգանք և զենք։ Երբ պետությունը սկսեց հետապնդել Էսկոբարին, հենց այս թաղամասերի բնակիչներն էին նրա համար ստեղծում կենդանի վահան և թաքստոցներ։
Ինչու է այն կարևոր այսօր
1982 թվականի այս լուսանկարում պատկերված հովվերգությունը երկար չտևեց։ Կոնգրեսում հայտնվելուց կարճ ժամանակ անց արդարադատության նախարար Ռոդրիգո Լարա Բոնիլյան և El Espectador թերթի խմբագիր Գիլյերմո Կանոն հրապարակեցին 1976 թվականի ոստիկանական արխիվային փաստաթուղթը, որը վկայում էր թմրավաճառության համար Էսկոբարի ձերբակալության մասին։ Քաղաքական դիմակը պատռվեց։ 1984 թվականին Էսկոբարի հրամանով սպանվեց Լարա Բոնիլյան, ինչը սկիզբ դրեց ավտոմեքենաների պայթյունների, ինքնաթիռի կործանման և հազարավոր անմեղ մարդկանց մահվան տասնամյակին։
Այս լուսանկարը շարունակում է մնալ նարկո-պոպուլիզմի ամենաազդեցիկ վկայություններից մեկը։ Այն բացահայտում է այն մեխանիզմը, որով կրիմինալ փողերը կարող են օգտագործել պետության բացթողումներն ու մարդկային աղքատությունը՝ ստեղծելով կույր նվիրվածություն անգամ ամենադաժան բռնության հանդեպ։