AI-շուկայի «փուչիկի» անատոմիան
Bridgewater Associates-ի հիմնադիր Ռեյ Դալիոն լուրջ նախազգուշացում է հնչեցրել արհեստական բանականության (AI) շուկայի վերաբերյալ։ Համեմատելով ներկայիս աճը 1929 և 2000 թվականների սպեկուլյատիվ փուչիկների հետ՝ Դալիոն պնդում է, որ շուկան մտնում է մի փուլ, որը բնորոշվում է անկայուն գնահատումներով և թղթային հարստության վրա վտանգավոր հենվելով՝ իրական իրացվելիության փոխարեն։
Դալիոյի մտահոգության հիմքում այն է, ինչ նա անվանում է փուչիկի «երրորդ հեծյալը»՝ սպեկուլյատիվ թողարկումների աճը։ «Գրեթե չկա ավելի հեշտ բան, քան բաժնետոմսեր թողարկելը», – նշել է Դալիոն։ Նա բացատրում է, որ ընկերությունները կարող են կապիտալ հավաքել, ստանալ բարձր գնահատականներ և ստեղծել «թղթային միլիարդատերեր»՝ առանց իրական դրամական հոսքերի կամ կայուն եկամուտների։ Այս դինամիկան փորձարկվում է իրական ժամանակում, երբ Anthropic-ը և OpenAI-ը շարժվում են դեպի մասշտաբային հրապարակային տեղաբաշխումներ՝ նպատակ ունենալով հասնել 1 տրիլիոն դոլարի գնահատման։
Ենթակառուցվածքային ծախսերի մոլուցքը
AI ոլորտ հոսող ներդրումների ծավալն աննախադեպ է։ Goldman Sachs-ի վերլուծաբանների տվյալներով՝ 2026 թվականին AI-ի համաշխարհային կապիտալ ծախսերը կկազմեն 1,019 տրիլիոն դոլար, որից 581 միլիարդը՝ ԱՄՆ-ում։ Այս ծախսերը կարող են ԱՄՆ-ի և համաշխարհային ՀՆԱ-ն բարձրացնել մոտ 3%-ով։ Այնուամենայնիվ, այս կապիտալը բախվում է պարտքային շուկաների թերահավատությանը։
Morgan Stanley-ի վերլուծաբանները մտահոգություն են հայտնել այդ ծախսերը ֆինանսավորելու համար թողարկված պարտքերի որակի վերաբերյալ։ Պարտքային գործիքների եկամտաբերությունը 5-10 բազիսային կետով ավելի բարձր է, քան ներդրումային կարգի այլ պարտատոմսերինը, ինչը արտացոլում է ներդրողների մտահոգությունը շրջանաձև ֆինանսավորման և դրամական հոսքերի կայունության վերաբերյալ։
Հարստությունն ու փողը. հիմնարար թյուրիմացություն
Դալիոն շեշտում է մի կարևոր տարբերություն, որը ներդրողները հաճախ անտեսում են. «Հարստությունը փող չէ»։ Նա զգուշացնում է, որ շատերը «հարստանում են» թղթի վրա, բայց չունեն իրացվելիություն՝ այդ արժեքն իրացնելու համար՝ առանց սառող շուկայում վաճառքի դիմելու։ Մինչ Palantir-ի նման ընկերությունները ցույց են տալիս հզոր եկամուտներ, Դալիոյի պատմական հայացքը հուշում է, որ տոկոսադրույքների բարձրացման և բաժնետոմսերի արագ թողարկման համադրությունը ստեղծում է շուկայական ուղղման դասական միջավայր։