Կիսահաղորդիչների վաճառքը և արհեստական բանականության պարադոքսը
ՍԵՈՒԼ (Ազատ TV) – Չորեքշաբթի օրը՝ 2026 թվականի հուլիսի 29-ին, Հարավային Կորեայի Kospi ֆոնդային ինդեքսը ենթարկվել է կտրուկ անկման՝ առևտրային նստաշրջանի ընթացքում ավելի քան 8% անկումից հետո փակվելով 6% կորստով՝ 5,663.24 կետի մակարդակում։ Ինչպես հաղորդում է Associated Press լրատվական գործակալությունը, այս դրամատիկ անկումը հիմնականում պայմանավորված էր կիսահաղորդիչների խոշոր արտադրողների բաժնետոմսերի զանգվածային վաճառքով, քանի որ գլոբալ ներդրողները գնալով ավելի շատ են կասկածի տակ դնում արհեստական բանականության (ԱԲ) ենթակառուցվածքների վրա կատարվող հսկայական կորպորատիվ ծախսերի առևտրային կենսունակությունն ու կարճաժամկետ եկամտաբերությունը։
Սեուլում անկումը գլխավորում էր բարձր թողունակությամբ հիշողության չիպերի առաջատար մատակարար հանդիսացող SK Hynix ընկերությունը, որի բաժնետոմսերը նվազել են 9.4%-ով։ Այս կտրուկ անկումը տեղի ունեցավ այն բանից հետո, երբ ընկերությունը հայտարարեց գործառնական շահույթի գրեթե վեցապատիկ աճի մասին՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ։ Այնուամենայնիվ, քանի որ վերջնական ցուցանիշները զիջում էին վերլուծաբանների կանխատեսումներին, ներդրողներն արձագանքեցին ագրեսիվ վաճառքներով՝ ընդգծելով, թե որքան զգայուն է շուկան բարձր տեխնոլոգիական ընկերությունների ցանկացած թերացման նկատմամբ։ Տեխնոլոգիական մեկ այլ հսկայի՝ Samsung Electronics-ի բաժնետոմսերը նույն նստաշրջանում նվազել են 4.8%-ով՝ արտացոլելով Հարավային Կորեայի առաջատար արտահանման ոլորտի ընդհանուր նահանջը։
Շուկայի վերլուծաբանները նշում են, որ կիսահաղորդիչների ոլորտը մտել է չափազանց զգայուն փուլ։ Վերջին երկու տարիների ընթացքում SK Hynix-ի, Samsung-ի և ամերիկյան Micron Technology-ի նման ընկերությունների գնահատումները կտրուկ աճել են ԱԲ սարքավորումների նկատմամբ պայթյունավտանգ պահանջարկի ֆոնին։ Սակայն ինստիտուցիոնալ ներդրողների աճող մասը պահանջում է իրական եկամուտների ապացույցներ ԱԲ ծրագրային ապահովման և սպառողական արտադրանքներից՝ արդարացնելու համար կապիտալ ծախսերի այս մակարդակը։ Այս կասկածներն էլ ավելի են խորացել Չինաստանում ավելի էժան և առաջադեմ ԱԲ մոդելների մշակման առաջընթացի մասին տեղեկություններով, ինչը կարող է հանգեցնել շուկայի արժեզրկմանը և նվազեցնել հարավկորեական ու ամերիկյան արտադրողների բարձր մարժաները։
Տարածաշրջանային ազդեցությունը և Կյուսյուի երկրաշարժի գործոնը
Ռիսկերից խուսափելու այս ալիքն արագորեն տարածվեց հարևան ասիական ֆինանսական շուկաներում, թեև արդյունքները տարբեր էին։ Տոկիոյում Nikkei 225 ինդեքսը կորցրեց իր վաղաժամ աճը և փակվեց 1.5% անկումով՝ հասնելով 61,434.19 կետի։ Հիմնական հարվածը ստացան Ճապոնիայի կիսահաղորդիչների մատակարարման շղթայի ընկերությունները. չիպերի արտադրության սարքավորումների հսկա Tokyo Electron-ը նվազեց 10.6%-ով, իսկ չիպերի փորձարկման մասնագիտացված Lasertec Corp.-ը՝ 8.3%-ով։
Ճապոնական շուկան ստիպված էր նաև հաշվի առնել երեքշաբթի օրը հարավային Կյուսյու տարածաշրջանում տեղի ունեցած հզոր երկրաշարժի անմիջական տնտեսական հետևանքները։ Կյուսյուն կարևոր հանգույց է Ճապոնիայի ավտոմոբիլային և կիսահաղորդիչների արտադրության համար, և նախորդ երկրաշարժերի հիշողությունները, որոնք տևական արդյունաբերական խափանումներ էին առաջացրել, լրջորեն ճնշեցին շուկայի տրամադրությունները։ Nippon Paper ընկերության բաժնետոմսերը, որն աղետի գոտում ունի լրջորեն վնասված գործարան, նվազել են 2.1%-ով, քանի որ ներդրողները գնահատում էին գործառնությունների վերականգնման հնարավոր ժամկետները։
Տարածաշրջանի այլ վայրերում Թայվանի Taiex ինդեքսը նվազել է 3.8%-ով։ Ի հակադրություն դրան, չինական և Հոնկոնգի շուկաները կարողացան խուսափել տարածաշրջանային անկումից։ Շանհայի Shanghai Composite ինդեքսը վերականգնեց առավոտյան կորուստները և փակվեց 0.4% աճով՝ 3,830.02 կետի մակարդակում, իսկ Հոնկոնգի Hang Seng-ն աճեց 1.8%-ով՝ հասնելով 25,762.80 կետի։ Վերլուծաբանները սա բացատրում են ներքին քաղաքական աջակցությամբ և կապիտալի տեղափոխմամբ դեպի ավելի էժան պաշտպանական ակտիվներ։ Միևնույն ժամանակ, Ավստրալիայի S&P/ASX 200 ինդեքսն աճել է 1%-ով՝ հասնելով 9,038.60-ի՝ կապված գնաճի չափավոր տեմպերի մասին կառավարության տվյալների հետ, ինչը թուլացրեց կենտրոնական բանկի կողմից տոկոսադրույքների բարձրացման ճնշումը։
Աշխարհաքաղաքական անկայունություն. նավթի գների աճ Մերձավոր Արևելքում լարվածության ֆոնին
Բաժնետոմսերի շուկայի անկմանը զուգահեռ, նավթի համաշխարհային գները չորեքշաբթի օրը կտրուկ աճեցին՝ ընդհատելով ժամանակավոր կայունացումը։ Աշխարհաքաղաքական գործոնը վերադարձավ էներգետիկ շուկաներ այն բանից հետո, երբ Մերձավոր Արևելքում մարտերի եռօրյա դադարը խախտվեց նոր ռազմական բախումներով։ Հորդանանի զինվորականները հաստատել են, որ չորեքշաբթի վաղ առավոտյան իրենց հակաօդային պաշտպանության համակարգերը որսացել են Իրանից արձակված հինգ հրթիռ։ Այս էսկալացիան հաջորդեց ԱՄՆ զինվորականների հայտարարությանը, որ հաջողությամբ վնասազերծել են տարածաշրջանում տեղակայված ամերիկյան ուժերի ուղղությամբ արձակված իրանական հրթիռային հարվածները։
Ռազմական գործողությունների վերսկսումը վերակենդանացրել է մտահոգությունները տարածաշրջանային ավելի լայն հակամարտության վերաբերյալ, որը կարող է ուղղակիորեն սպառնալ նավագնացության միջանցքներին, հատկապես Հորմուզի նեղուցին։ Այս ռազմավարական ջրային ուղին, որը միացնում է Պարսից ծոցը Օմանի ծոցին, ծառայում է որպես տարանցիկ ճանապարհ համաշխարհային նավթի առևտրի մոտ 20%-ի համար։ Ի պատասխան անվտանգության ռիսկերի՝ Brent տեսակի նավթի գինն աճել է 3.1%-ով՝ հասնելով 84.58 դոլարի՝ մեկ բարելի դիմաց։ Նմանապես, ամերիկյան թեթև նավթի (WTI) գինն աճել է 3.6%-ով՝ կազմելով 82.14 դոլար։
Էներգակիրների բարձր գները ուղղակի մարտահրավեր են գլոբալ կենտրոնական բանկերի համար, որոնք ձգտում են գնաճը վերադարձնել թիրախային մակարդակներին։ Էներգետիկ ծախսերի շարունակական աճը կարող է բարձր պահել գնաճը՝ դրանով իսկ սահմանափակելով դրամավարկային կարգավորողների հնարավորությունը՝ նվազեցնելու տոկոսադրույքները, ինչն իր հերթին մեծացնում է կապիտալի արժեքը տեխնոլոգիական և արտադրական ոլորտների համար։