Այս ուշագրավ լուսանկարը պատկերում է փոփ երաժշտության պատմության ամենազավեշտալի դրվագներից մեկը․ «Բիթլզ» խմբի անդամները կուլիսներում կրում են արդյունաբերական սմոգից պաշտպանող շնչառական դիմակներ։ Այս կադրը միավորում է համաշխարհային երաժշտական փառքը և արդյունաբերական դարաշրջանի քաղաքային աղտոտվածության մռայլ իրականությունը։ Համերգային խելահեղ մթնոլորտից մի պահ կտրված՝ լեգենդար քառյակը անտարբեր և լուրջ դեմքերով կեցվածք է ընդունել մառախլապատ Մանչեսթերում բրիտանական մամուլի կողմից տրամադրված պաշտպանական պարագաներով։ Լուսանկարը պատասխանում է այն հարցին, թե ինչպես էին արձագանքում երկրի ամենահայտնի երաժիշտները, երբ առօրյա բնապահպանական վտանգները խառնվում էին խիստ հագեցած համերգային գրաֆիկին։
Ի՞նչ է երեւում լուսանկարում
Կադրում խմբի անդամները կրում են հատուկ ֆիլտրող դիմակներ, որոնք նրանց էին փոխանցել լրատվամիջոցների ներկայացուցիչները backstage-ում ստեղծված խառնաշփոթի ժամանակ։ Սպիտակ, կոպիտ պատրաստված դիմակները կտրուկ հակադրվում են նրանց նրբագեղ բեմական կոստյումներին՝ հասարակ առողջապահական պարագան վերածելով ինքնատիպ իրրոպի։ Համաձայն արխիվային տվյալների՝ Ջորջ Հարիսոնը հումորով է մոտեցել անվտանգության կանոններին՝ շարունակելով ծխել վառվող ծխախոտը դիմակի միջով, ինչն ընդգծում է երաժիշտների անհոգ և անհնազանդ վերաբերմունքը։ Կոմպոզիցիան սեղմ է և հապճեպ, ինչը բնորոշ էր այն շտապողականությանը, որով աշխատում էին լուսանկարիչները խմբի խիստ հսկվող բրիտանական այցելությունների ժամանակ։
Իրադարձությունը կադրի հետեւում
Լուսանկարն արվել է 1965 թվականի դեկտեմբերի 7-ին, երեքշաբթի օրը, Մանչեսթերի ABC Ardwick թատրոնում։ Այդ օրը ավելի վաղ «Բիթլզը» և նրանց վարորդ Ալֆ Բիկնելը Լիվերպուլից ճանապարհ էին ընկել դեպի Մանչեսթեր՝ պարզ և արեւոտ եղանակին։ Սակայն Մանչեսթերի մատույցներում նրանք բախվել են խիտ, անսպասելի մառախուղի պատին, որն առաջացել էր ածխի վառարանների և գործարանային ծխի հետեւանքով։ 35 մղոնանոց ճանապարհը վերածվել է չորսժամյա տանջալից ուղեւորության։ Խումբը թատրոն է հասել նախատեսված ժամից ուշ՝ ուղիղ տասներկու րոպե անց այն պահից, երբ նրանք պետք է բարձրանային բեմ։ Արդյունքում հաղորդավար Ջերի Սթիվենսը ստիպված է եղել երկարաձգել նախագծի մասնակիցների ելույթները և կատակներով զսպել անհանգստացած հանդիսատեսին։
Լուսանկարի հեղինակն ու ծագումնաբանությունը
Լուսանկարը պահպանվել է տարածաշրջանային պարբերականների, մասնավորապես Manchester Evening News-ի և Daily Express-ի արխիվների շնորհիվ։ Թատրոնում հերթապահող լուսանկարիչներն օգտագործել են ճանապարհային արկածը՝ երաժիշտներին բաժանելով հակասմոգային նորույթ դիմակներ՝ խորհրդանշելու քաղաքի տխրահռչակ օդի աղտոտվածության խնդիրը։ Տասնամյակների ընթացքում լուսանկարը օրաթերթային լրագրությունից վերածվել է տեղական պատմական հուշարձանի՝ վերջնականապես տեղ գտնելով հետպատերազմյան շրջանի Մանչեսթերին նվիրված հրատարակություններում։
Պատմական համատեքստը
1950-ականներին և 1960-ականների սկզբին Մանչեսթերը պարբերաբար տառապում էր ծանր արդյունաբերության, երկաթուղային ծխի և տնային վառարանների հետեւանքով առաջացած սմոգից։ Չնայած 1956 թվականի «Մաքուր օդի մասին» օրենքին, դրա լիարժեք ազդեցությունը զգացվել է միայն տարիներ անց։ 1965 թվականը «Բիթլզի» համար դարձավ շրջադարձային՝ վերջին ավանդական բրիտանական շրջայցի տարին։ Այս լուսանկարը փոքրիկ, բայց խոսուն դրվագ է այդ հսկայական պատմության մեջ՝ ցույց տալով, թե ինչպես բրիտանական կամակոր եղանակն ու արդյունաբերական անցյալը կարող էին մի պահ կանգնեցնել նույնիսկ աշխարհի ամենահայտնի երաժիշտներին։
Ինչու է այն կարեւոր այսօր
Տասնամյակներ անց այս պատկերը չի կորցնում արդիականությունը, քանի որ այն հեռու է «բիթլմանիային» բնորոշ փայլից ու հարթությունից։ Փոխարենը մենք տեսնում ենք չորս երիտասարդների, որոնք բախվում են հասարակ բրիտանացիների առօրյա բնապահպանական մարտահրավերներին։ Այն մնում է Մանչեսթերի պատմության սիրելի դրվագներից մեկը՝ հումորով հիշեցնելով այն օրվա մասին, երբ եղանակը փորձեց խոչընդոտել մոլորակի գլխավոր խմբին։