Թրամփը դեմ է արտահայտվում էսկալացիային՝ պաշտպանելով Իրանի դեմ մղվող պատերազմի մեկնարկը
2026 թվականի նոյեմբերի 9-ին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը կիրակի օրը եթեր հեռարձակված հարցազրույցում հայտարարել է, որ ներկայումս «որևէ պատճառ» չի տեսնում Իրանի հետ ընթացող պատերազմը սրելու համար։ CBS News-ի փոխանցմամբ՝ չնայած Միացյալ Նահանգների ղեկավարը պաշտպանել է հակամարտության սկզբնական որոշումը՝ այն որակելով որպես պատմականորեն ճիշտ քայլ չնայած տնտեսական հետևանքներին, վարչակազմն այժմ ազդարարում է էսկալացիայի դադարեցման մասին։ Թրամփի այս հայտարարությունը համընկել է Վաշինգտոնում ընթացող դիվանագիտական շփումների հետ. երկուշաբթի օրը նա հանդիպել է Կատարի վարչապետի հետ, որի երկիրը միջնորդում է ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև անուղղակի բանակցություններում՝ ուղղված համաձայնության ձեռքբերմանը։
Չնայած Սպիտակ տան կողմից հնչող հուսադրող ազդանշաններին, պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն կիրակի ուշ երեկոյան զսպել է սպասումները՝ հայտարարելով, որ դիվանագիտական բեկում դեռևս չկա։ Ռուբիոն նշել է, որ բանակցությունները մոտ չեն հաջողության, քանի որ իրանական կողմի պահանջները մնում են «անընդունելի»։ Տարածաշրջանային գործընկերները ևս թերահավատորեն են վերաբերվում դիվանագիտական գործընթացին։ Արաբական Միացյալ Էմիրությունների նախագահի դիվանագիտական խորհրդական դոկտոր Անվար Գարգաշը երկուշաբթի օրը Աբու Դաբիի ռազմավարական բանավեճի ժամանակ զգուշացրել է, որ հակամարտության վերջնական կարգավորումը դժվար թե տեղի ունենա «երկար ժամանակահատվածում»՝ որպես խոչընդոտ մատնանշելով Իրանի տնտեսական ծանր վիճակն ու միջազգային հանրության հետ առկա միջուկային վեճերը։
Ենթակառուցվածքների և նավագնացության թիրախավորումը
Դիվանագիտական փակուղին ուղեկցվում է Մերձավոր Արևելքում նոր ռազմական և ենթակառուցվածքային միջադեպերով։ CBS News-ի տեղեկություններով՝ երկուշաբթի օրը Հորմուզի նեղուցում հարձակման է ենթարկվել և բռնկվել առևտրային լցանավ։ Մեծ Բրիտանիայի ծովային առևտրային գործողությունների կենտրոնը (UKMTO) հայտնել է, որ միջադեպը տեղի է ունեցել Օմանի Խասաբ քաղաքից 8 ծովային մղոն հյուսիս, ինչի հետևանքով անձնակազմը ստիպված է եղել տարհանվել։ Միևնույն ժամանակ, իրանական պետական IRIB հեռուստաընկերությունը հաղորդել է, որ նախորդ 24 ժամվա ընթացքում Հորմուզի նեղուցում կանգնեցվել է չորս լցանավ։ Ե՛վ Վաշինգտոնը, և՛ Թեհրանը պատերազմի ընթացքում բազմիցս թիրախավորել են առևտրային նավերը ջրային ուղիների նկատմամբ սահմանափակումների պատճառով։
Տարածաշրջանի խոշորագույն նավթ արտադրողների ենթակառուցվածքները ևս հարձակման են ենթարկվել։ Սաուդյան Արաբիայի էներգետիկայի նախարարությունը երկուշաբթի հայտարարել է, որ Մեդինայի շրջանում «սահմանափակ հրդեհ» է բռնկվել Արևելք-Արևմուտք նավթամուղի հատվածում։ Գերատեսչությունը հավաստիացրել է, որ զոհեր կամ վիրավորներ չկան, և վթարը չի ազդել նավթամուղի գործունեության վրա։ Մինչ Սաուդյան Արաբիան սեպտեմբերյան նմանատիպ հարձակման համար մեղադրել էր Իրաքում գործող իրանամետ խմբավորումներին, երկուշաբթի օրվա միջադեպի կապակցությամբ կոնկրետ մեղադրանքներ չեն հնչել։
Կիբերհարձակումներ և դիվանագիտական արձագանք
Ֆիզիկական ենթակառուցվածքներից բացի, հակամարտությունն արտահայտվել է նաև Եվրոպայում իրականացված կիբերգործողություններով։ Փարիզի դատախազությունը երկուշաբթի օրը հայտարարել է, որ ֆրանսիական իրավապահները հոկտեմբեր ամսին առևտրային սառնարանային համակարգերի վրա կատարված համապետական կիբերհարձակումների հետևում տեսնում են Իրանի Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի կիբերստորաբաժանման հետքը։ Ըստ դատախազության՝ հարձակումը վնասել է Ֆրանսիայի խոշոր սուպերմարկետների ցանցերի 700 վայրեր՝ առաջացնելով սննդամթերքի փչացում և մոտ քսան հրդեհ։ Նմանատիպ միջադեպեր են գրանցվել նաև Բելգիայում, Լյուքսեմբուրգում և Շվեդիայում։
Միևնույն ժամանակ, Սիրիայի արտգործնախարար Ասաադ ալ-Շայբանին երկուշաբթի օրը կայացած մամուլի ասուլիսում հերքել է տեղեկություններն այն մասին, թե սիրիական զորքեր են ուղարկվել կամ պատրաստվում են ուղարկվել Եմեն՝ Սաուդյան Արաբիայի գլխավորած կոալիցիային աջակցելու համար։ Մինչ տարածաշրջանում շարունակվում են անուղղակի բանակցությունները, միջազգային դերակատարները փորձում են զսպել իրավիճակի հետագա սրումը: