ՎԱՇԻՆԳՏՈՆ (Azat TV) – ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հինգշաբթի՝ 2026 թվականի նոյեմբերի 5-ին, հայտարարել է, որ Ուկրաինայում պատերազմն ավարտելուն ուղղված «շատ մեծ» համաձայնագիր է նախապատրաստվում, որը կարող է ներառել ամբողջ Եվրոպան։ Ինչպես հաղորդում է DW-ն, այս հայտարարությունը հնչել է Օվալաձև կաբինետում Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հատուկ բանագնաց Կիրիլ Դմիտրիևի հետ կայացած չծրագրված հանդիպումից հետո։ Չնայած Թրամփը հրաժարվել է հրապարակել փակ հանդիպման մանրամասները, նա վստահություն է հայտնել, որ կնքվելիք գործարքը լայնածավալ կլինի։
«Ես չեմ կարող ձեզ ասել, թե ինչ ենք քննարկել։ Բայց պարզապես ասում եմ, որ դա լինելու է համաձայնագիր, մեծ համաձայնագիր»,- լրագրողներին ասել է Թրամփը՝ ըստ NewsCord-ի զեկույցի։ ԱՄՆ նախագահը հավելել է, որ դիվանագիտական այս գործընթացը դուրս է գալու երկկողմ հարաբերությունների շրջանակից և հնարավոր է ներառի եվրոպական անվտանգության համակարգը ամբողջությամբ։ Ավելին, նա ընդգծել է, որ ակնկալում է, թե բոլոր ներգրավված կողմերը հիացած կլինեն վերջնական արդյունքով, թեև առանցքային կետերի շուրջ մանրամասներ դեռևս չեն հայտնվել։
Օլեշկիի հրադադարը և Սպիտակ տան հումանիտար միջոցառումը
Մինչ Դմիտրիևի հետ հանդիպումը, Սպիտակ տանը տեղի էր ունեցել պատմական դիվանագիտական հավաք՝ կազմակերպված ԱՄՆ առաջին տիկին Մելանիա Թրամփի կողմից։ Միջոցառմանը մասնակցել են Ռուսաստանի և Ուկրաինայի պատվիրակությունները՝ նշելու ուկրաինական Օլեշկի քաղաքում հումանիտար վեցօրյա հրադադարի միջնորդության հաջողությունը։ Հոկտեմբերի 27-ից նոյեմբերի 1-ը գործած ժամանակավոր զինադադարը հնարավորություն էր տվել տարհանել մոտ 800 խաղաղ բնակիչների և ապահովել անհրաժեշտ սննդի ու դեղորայքի մատակարարումը պատերազմից տուժած գոտի։
Արարողության ժամանակ Մելանիա Թրամփը ռուսական և ուկրաինական ներկայացուցիչներին է հանձնել երկրների առաջնորդներին ուղղված անձնական նամակներ՝ կոչ անելով տեղական հրադադարն օգտագործել որպես ավելի լայն խաղաղության հիմք։ Ռուսաստանցի բանագնաց Կիրիլ Դմիտրիևը հրապարակայնորեն շնորհակալություն է հայտնել առաջին տիկնոջը՝ նշելով, որ Վլադիմիր Պուտինը անձամբ էր ցուցումներ տվել հումանիտար գործողությանն աջակցելու համար, և նրան է նվիրել 11-ամյա աղջկա նկարած կտավը։
Ուկրաինական կողմից միջոցառմանը մասնակցել են իշխող կուսակցության խորհրդարանական խմբակցության ղեկավար Դավիթ Արախամիան և Ուկրաինայի մարդու իրավունքների հանձնակատար Դմիտրի Լուբինեցը, ինչպես նաև Ռուսաստանի մարդու իրավունքների հանձնակատար Յանա Լանտրատովան։ Արախամիան բարձր է գնահատել առաջին տիկնոջ ջանքերը և հորդորել շարունակել դիվանագիտական նախաձեռնությունները՝ հետագա դեսկալացիայի հասնելու համար։ Ուկրաինական ներկայացուցիչները նրան են հանձնել երկրի պետական բարձրագույն պարգևներից մեկը՝ Իշխանուհի Օլգայի Առաջին աստիճանի շքանշանը։
Անվտանգության երաշխիքներ և հետագա քայլեր
Չնայած Թրամփը հաստատել է, որ անձամբ չի հանդիպել ուկրաինական պատվիրակության հետ, վարչակազմի պաշտոնյաները հայտարարել են զուգահեռ դիվանագիտական շարունակական ջանքերի մասին։ Նախագահական խորհրդական և ԱՄՆ բանագնաց Ջարեդ Քուշները հայտնել է, որ Միացյալ Նահանգները, ՆԱՏՕ-ն և եվրոպական գործընկերները «արդյունավետ և բովանդակալից քննարկումներ» են անցկացրել անվտանգության երաշխիքների և տարածաշրջանային կայունության շուրջ։
«Մեր նպատակն է գործնական, փոխադարձաբար համաձայնեցված մեխանիզմների միջոցով անդրադառնալ բոլոր կողմերի անվտանգության մտահոգություններին, որոնք կնվազեցնեն հետագա հակամարտության ռիսկը»,- նշել է Քուշները։ Առաջիկայում կողմերը նախատեսում են բանակցությունները շարունակել Աբու Դաբիում, որտեղ Կիևի և Մոսկվայի ներկայացուցիչները պետք է հանդիպեն հաջորդ շաբաթ։ Դրան պետք է հաջորդեն նաև նոյեմբերի 17-ին նախատեսված Ուկրաինայի կոնտակտային խմբի հանդիպումները՝ Մեծ Բրիտանիայի և Գերմանիայի հսկողության ներքո։
Չնայած Վաշինգտոնից և Սպիտակ տնից հնչող լավատեսական գնահատականներին, միջազգային դիտորդներն ու քաղաքական վերլուծաբանները նշում են, որ հակամարտության կարգավորման ճանապարհին դեռևս լուրջ խոչընդոտներ կան։ Այդ խոչընդոտները հատկապես վերաբերում են տարածքային վերահսկողությանը, երկարաժամկետ անվտանգության ճարտարապետությանը և հնարավոր պայմանագրերի կիրարկման մեխանիզմներին, մինչդեռ ռազմաճակատի երկայնքով երկու կողմերի հարվածներն ու անօդաչու թռչող սարքերի գործողությունները շարունակվում են։