Թեև հանդիպման պաշտոնական մանրամասները խիստ գաղտնի են պահվում, Զելենսկին բանակցությունները որակել է որպես «դրական և արդյունավետ»՝ շնորհակալություն հայտնելով Միացյալ Նահանգներին ցուցաբերած շարունակական աջակցության համար։ Այս գագաթնաժողովը տեղի ունեցավ չափազանց կարևոր պահի. Կիևը փորձում է ամրապնդել իր հակաօդային պաշտպանությունը ռուսական հեռահար հարվածներից պաշտպանվելու համար, մինչդեռ Թրամփի վարչակազմը շարունակում է վերանայել Վաշինգտոնի անվտանգային պարտավորությունները։ Միևնույն ժամանակ, ԱՄՆ Սենատը նախորդ գիշեր առաջ մղեց Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցների լայնածավալ օրինագիծը՝ ազդարարելով օրենսդրական ճնշման և գործադիր դիվանագիտության երկկողմանի մոտեցման մասին։
Օվալաձև աշխատասենյակի գագաթնաժողովը. Patriot համակարգերի արտադրությունն ու խաղաղության նախաձեռնությունները
Զելենսկու այցի հիմնական ռազմական նպատակը Patriot հակահրթիռների ներքին կամ եվրոպական տեղայնացված արտադրության արտոնագրային համաձայնագրերի ձեռքբերումն էր։ Կիևի համար այս գերժամանակակից ՀՕՊ համակարգերի արտադրության տեղայնացումը երկարաժամկետ ազգային գոյատևման հարց է։ Ռուսական անդադար հրթիռային և անօդաչու թռչող սարքերի հարվածները լրջորեն սպառել են Ուկրաինայի հակաօդային պաշտպանության պաշարները՝ կենսական դարձնելով հրթիռների տեղական մատակարարման շղթայի ստեղծումը։
Կենտրոնանալով ոչ թե զենքի ուղղակի փոխանցման, այլ արտոնագրման վրա՝ Զելենսկու առաջարկը լիովին համապատասխանում է Թրամփի երկրորդ վարչակազմի գործառնական մոտեցումներին։ Պաշտոնը ստանձնելուց ի վեր նախագահ Թրամփը դադարեցրել է ԱՄՆ բյուջեից ֆինանսավորվող ուղղակի զենքի մատակարարումները Կիևին։ Դրա փոխարեն վարչակազմն առաջ է մղում գնումների անցումային մոդել, որը թույլ է տալիս եվրոպական երկրներին զենք գնել Ուկրաինայի համար։ Patriot համակարգերի համատեղ արտադրության արտոնագիրը թույլ կտա եվրոպական կոնսորցիումներին կամ ուկրաինական ձեռնարկություններին արտադրել այս կարևորագույն պաշտպանական միջոցները՝ շրջանցելով ԱՄՆ ներքաղաքական խոչընդոտները։
Բացի անհապաղ պաշտպանական գնումներից, երկու առաջնորդները քննարկել են նաև Ռուսաստանի հետ խաղաղության բանակցությունների վերսկսման կոնկրետ պարամետրերը։ Թեև ԱՄՆ-ի գլխավորած դիվանագիտական ջանքերը դեռևս սառեցված են, Սպիտակ տան այս հանդիպումը ցույց է տալիս, որ թե՛ Վաշինգտոնը, թե՛ Կիևը ակտիվորեն նախապատրաստվում են հնարավոր դիվանագիտական զարգացումներին։ Խաղաղության ձևաչափերի քննարկումը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ հակամարտության մարդկային և նյութական կորուստները շարունակում են աճել. ռազմական վերլուծաբանների համաձայն՝ Ռուսաստանն իր դանդաղ առաջխաղացման ընթացքում ամսական կորցնում է շուրջ 30,000 սպանված և վիրավոր զինվոր։
ԱՄՆ քաղաքականության փոփոխությունը. զենքի գնման եվրոպական մոդելը
Վաշինգտոնի կողմից օգնության տրամադրման մոդելի փոփոխությունը ստիպել է Կիևին վերանայել իր դիվանագիտական մարտավարությունը։ Թրամփի ներկայիս քաղաքականության համաձայն՝ ԱՄՆ նախագահի ուղղակի հատկացումների ավանդական համակարգը փոխարինվել է շուկայական, եվրոպական ֆինանսավորմամբ գործող անվտանգային կառուցվածքով։ Այս մոդելը պահանջում է, որ եվրոպական դաշնակիցները կրեն ուկրաինական բանակի համար ամերիկյան արտադրության զենքի գնման ֆինանսական բեռը։
Թեև այս քաղաքականությունը սկզբում տարաձայնություններ էր առաջացրել, Զելենսկին հարմարվել է իրավիճակին՝ ուղղակի կապեր հաստատելով եվրոպական և բրիտանական հիմնական գործընկերների հետ։ Վաշինգտոնի հանդիպումից ընդամենը մեկ օր առաջ Զելենսկին Պորտսմութում հանդիպել էր Միացյալ Թագավորության նորանշանակ վարչապետ Անդի Բըրնհեմի հետ։ Բըրնհեմը վերահաստատել էր Լոնդոնի անվերապահ աջակցությունը Ուկրաինային՝ նշելով, որ Մեծ Բրիտանիան «կանգնած է Կիևի թիկունքին»։ Այս եվրոպական դիվանագիտական ուղղությունը կենսական նշանակություն ունի ֆինանսավորում ապահովելու համար, որն անհրաժեշտ է հենց Patriot համակարգերի արտոնագրման համաձայնագրերն իրագործելու համար։
Բացի այդ, Զելենսկին Վաշինգտոնում մասնակցել է սենատոր Լինդսի Գրեմի հուղարկավորությանը, ով երկար տարիներ Ուկրաինայի ինքնիշխանության ջատագովն էր հանդիսանում։ Հարգանքի տուրք մատուցելով Գրեմին՝ Զելենսկին փորձում է պահպանել երկկուսակցական կապերը խիստ բևեռացված Վաշինգտոնում, նույնիսկ երբ Սենատը ինքնուրույն ցուցադրում է իր վճռականությունը՝ առաջ մղելով Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցների նոր փաթեթը։
Ներքաղաքական ճգնաժամ. Ֆեդորովի պաշտոնանկությունն ու պայքարը Ուկրաինայի ապագայի համար
Մինչ Զելենսկին շարունակում է փայլուն դիվանագիտական հանդիպումներ ունենալ միջազգային ասպարեզում, նրա վերադարձը Կիև ստվերվում է լրջագույն ներքաղաքական ճգնաժամով։ Տևական դիմակայություն է սկսվել նախագահական աշխատակազմի, քաղաքացիական հասարակության և չափազանց հանրաճանաչ նախկին թվային տրանսֆորմացիայի նախարար Միխայիլ Ֆեդորովի միջև, ով 2026 թվականի հունվարին կարճ ժամանակով նշանակվել էր պաշտպանության նախարար։
Պաշտպանության նախարարի պաշտոնում իր կարճատև գործունեության ընթացքում 35-ամյա Ֆեդորովն արժանացել էր լայն հանրության հարգանքին որպես ժամանակակից, տեխնոլոգիական ոլորտին տիրապետող բարեփոխիչ։ Նա ակտիվորեն պայքարում էր խորհրդային ժամանակաշրջանի բյուրոկրատական բարքերի և պետական գնումների համակարգում արմատացած կոռուպցիայի դեմ, բարձրացրել էր զինվորների աշխատավարձերը և ներդրել տվյալների վրա հիմնված բարձր տեխնոլոգիական պատերազմի մեթոդներ։ Հատկանշական է, որ Ֆեդորովն անձամբ բանակցել էր Իլոն Մասկի հետ՝ ռուսական ուժերի համար Starlink-ի հասանելիությունն անջատելու շուրջ, ինչն անմիջապես առավելություն էր տվել ճակատում։ Նա նաև աջակցում էր Ուկրաինայի ԱԹՍ-ների ստորաբաժանումների ընդլայնմանը, որոնք վերջերս հաջողությամբ ոչնչացրել էին ռուսական ՀՕՊ մի շարք համակարգեր։
Սակայն Ֆեդորովի բարեփոխումների օրակարգը բախվեց ավանդական զինվորական վերնախավի, մասնավորապես՝ 61-ամյա գլխավոր հրամանատար Օլեքսանդր Սիրսկու դիմադրությանը, ով հայտնի է իր կենտրոնացված և ավանդական կառավարման ոճով։ Կառավարության վիճահարույց վերակազմավորման արդյունքում Զելենսկին ազատեց Ֆեդորովին՝ սկզբում պաշտոնում թողնելով Սիրսկուն։ Այս որոշումը հանրային մեծ դժգոհություն առաջացրեց. հարցումների համաձայն՝ ուկրաինացիների 72%-ը դեմ էր Ֆեդորովի պաշտոնանկությանը։
Հանրային ճնշման և նախագահականի մոտ գտնվող Իվան Ֆրանկոյի հրապարակում ամենօրյա բողոքի ցույցերի ազդեցության տակ Զելենսկին ստիպված եղավ փոխել որոշումը՝ պաշտոնից ազատելով Սիրսկուն և նշանակելով ավելի երիտասարդ գլխավոր հրամանատար։ Այնուամենայնիվ, քաղաքական ճգնաժամը դեռևս լուծված չէ։ Զելենսկին Ֆեդորովին առաջարկել է նախարարական այլ պաշտոններ, որոնք վերջինս հրապարակայնորեն մերժել է՝ հայտարարելով, որ պատերազմի ընթացքը որոշում են միայն երեք պաշտոններ՝ նախագահը, պաշտպանության նախարարը և գլխավոր հրամանատարը։ Կիևում ցուցարարներն այժմ պահանջում են ոչ թե պարզապես կադրային փոփոխություններ, այլ ավելի լայն ինստիտուցիոնալ բարեփոխումներ՝ վանկարկելով «բարեփոխումներ, ոչ թե սխեմաներ» և «իշխանությունը ժողովուրդն է»։
Ռազմական իրողությունները և ռազմավարական անցումը ճակատային գծում
Այս ներքաղաքական բախումները տեղի են ունենում ռազմաճակատում չափազանց կարևոր պահին։ Թեև ռուսական ուժերը շարունակում են դանդաղ առաջխաղացումն արևելքում, Ուկրաինան իր ռազմավարական շեշտադրումը ցամաքային մաշողական մարտերից տեղափոխել է օդային և տեխնոլոգիական պատերազմի տիրույթ։ Ուկրաինական ԱԹՍ-ների ստորաբաժանումները, օգտագործելով սեփական արտադրության տեխնոլոգիաները, հաջողությամբ թուլացրել են Ռուսաստանի ՀՕՊ հնարավորությունները՝ Ռուսաստանի հսկայական աշխարհագրական տարածքը վերածելով նրա թույլ կողմի։
Փորձագետները նշում են, որ Կիևում ընթացող քաղաքական պայքարն արտացոլում է Ուկրաինայի հետպատերազմյան ինքնության շուրջ էկզիստենցիալ բանավեճը։ Մի կողմից կանգնած է երիտասարդ, արևմտամետ և առաջադեմ քաղաքացիական սերունդը՝ ի դեմս Ֆեդորովի կողմնակիցների, ովքեր պահանջում են թափանցիկ, ինստիտուցիոնալ կառավարում։ Մյուս կողմից խորհրդային մտածելակերպով հին գվարդիան է, որը սովոր է ոչ պաշտոնական կապերին և կենտրոնացված վերահսկողությանը։
Հեռանալով Վաշինգտոնից՝ Զելենսկին կանգնած է ներքին ժողովրդավարական պահանջների և երկարատև պատերազմի անվտանգային խիստ պահանջների միջև հավասարակշռություն գտնելու բարդ խնդրի առաջ։ Ֆեդորովի շուրջ ստեղծված ճգնաժամի հանգուցալուծումը ոչ միայն կձևավորի Ուկրաինայի ներքին կառավարումը, այլև կազդի արևմտյան գործընկերների վստահության վրա, երբ նրանք բանակցում են Patriot համակարգերի արտոնագրման նման բարդ ռազմական գործարքների շուրջ։