Մեծ Բրիտանիայում ներքին անվտանգության լուրջ ճգնաժամ է հասունանում։ Երկրի ներքին գործերի նախարար Շաբանա Մահմուդը ուղղակի և անզիջում նախազգուշացում է հղել աջ ծայրահեղական ակտիվիստ Դանիել Թոմասին (հայտնի է որպես «Դենի Տոմո») և նրա նորաստեղծ «Հայրենասերների հարթակ» (Patriot Platform) խմբավորմանը։ Այս դիմակայությունն ընդգծում է բրիտանական կառավարության առջև ծառացած բարդ քաղաքական մարտահրավերը՝ ինչպե՞ս տարանջատել տեղի բնակիչների օբյեկտիվ անհանգստությունները աջ արմատական խմբավորումների կողմից իրականացվող կազմակերպված սադրանքներից։
Ինչպես հաղորդում է հեղինակավոր The Guardian պարբերականը, ՆԳ նախարարը Թոմասին անվանել է «աջ ծայրահեղական և բացահայտ ռասիստ»՝ խոստանալով, որ նրա կողմնակիցները կբախվեն «օրենքի ողջ խստությանը», եթե փորձեն անօրինական գործողություններ իրականացնել ապաստարանների, մասնավորապես՝ Օքսֆորդշիրի Փիդինգթոն գյուղի մոտակայքում գտնվող ճամբարի շուրջ։
Փիդինգթոնի լարվածությունը և ծայրահեղականների մարտավարությունը
Իրավիճակը Փիդինգթոնում սրվեց այն բանից հետո, երբ Թոմասը հայտարարեց, որ իր հազարավոր դիմակավորված կողմնակիցները պատրաստ են օրերով շրջափակել գյուղը՝ թույլ չտալու համար արական սեռի ապաստան հայցողների մուտքը Արդարադատության նախարարությանը պատկանող նախկին զինվորական ճամբար։ Տեղական համայնքը նախապես անցկացրել էր խորհրդանշական հանրաքվե՝ դեմ արտահայտվելով ճամբարի ստեղծմանը, ինչին աջակցել էին նաև Պահպանողական, Լիբերալ-դեմոկրատական և «Բարեփոխումների» (Reform UK) կուսակցությունների տեղական ներկայացուցիչները։
Բիրմինգհեմում ունեցած իր ելույթում Շաբանա Մահմուդը հստակ սահմանագիծ քաշեց խաղաղ բողոքի և ծայրահեղական սադրանքների միջև։ «Ես հասկանում եմ տեղի բնակիչների անհանգստությունը համայնքում սպասվող փոփոխությունների վերաբերյալ։ Բայց կարևոր է տարբերել այդ անհանգստությունը, որի շուրջ ողջամիտ մարդիկ կարող են երկխոսել, Դենի Տոմոյի նման բացահայտ ռասիստների գործողություններից, որոնք գալիս են համայնքներ, սեփականացնում խնդիրն ու օգտագործում այն մեր հասարակությունը պառակտելու համար»,- նշել է նախարարը։
Քվեարկությունից անմիջապես հետո Թոմասն այցելել է Փիդինգթոն՝ այս անգամ առանց դիմակի, կոստյումով՝ փորձելով տեղի բնակիչների հետ հանդիպման միջոցով սեփական շարժմանը «քաղաքակիրթ» տեսք հաղորդել։ Տեղական համայնքային խորհրդի անդամ Ջո Մարշալը հաստատել է, որ այցը կրել է մասնավոր բնույթ, և որոշ բնակիչներ նույնիսկ թեյ են հյուրասիրել ակտիվիստին, ինչը ցույց է տալիս, թե որքան հեշտությամբ են ծայրահեղականները կարողանում ներթափանցել տեղական խնդիրների մեջ։
Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում «Հայրենասերների հարթակը»
«Հայրենասերների հարթակը» սովորական համացանցային խմբակ չէ, այլ արագ կայացող կառույց։ Ինչպես պարզել է InfoMigrants պարբերականի հետաքննությունը, խումբը ստեղծվել է 2026 թվականի հունիսին՝ միավորելով Անգլիայի հարավ-արևելքի մի շարք ազգայնական խմբավորումներ (Քենթի, Հարավային Լոնդոնի և Հյուսիս-Արևմուտքի հայրենասերներ)։ Ընդամենը երեք ամսում կառույցը հայտարարել է 45,000 առցանց գրանցված անդամների մասին։
Ի տարբերություն նախկին անկազմակերպ բախումների, այս խմբավորումն աչքի է ընկնում խիստ կարգապահությամբ և կիսառազմականացված կառուցվածքով։ Նրանք կրում են միանման սև հագուստ, դիմակներ և գործում են համակարգված։ Սեպտեմբերի սկզբին նրանք արդեն փորձել են արգելափակել միգրանտների մուտքը Դովր և Պորտսմութ նավահանգստային քաղաքներում։
Անժեի համալսարանի քաղաքագիտության դասախոս Լետիցիա Լանգլուան նախազգուշացնում է, որ սա վտանգավոր էվոլյուցիա է. «Մենք անցել ենք օտարերկրացիներին պարզապես վախեցնելու սահմանը։ Այս խմբավորումը որդեգրում է բռնության մարտավարություն, իսկ նրանց արտաքին տեսքը հիշեցնում է կիսառազմականացված ջոկատներ, որոնք փորձում են իրենց ձեռքը վերցնել արդարադատությունը»։
Անդրատլանտյան ազդեցությունը և քաղաքական դաշտը
Խմբավորման գաղափարախոսությունը մեծապես սնվում է ամերիկյան MAGA (Make America Great Again) շարժման քրիստոնեական-ազգայնական բառապաշարից։ Դանիել Թոմասն իրեն ներկայացնում է որպես «հավատքի պահապան» և միգրանտներին անվանում «զինվորական տարիքի տղամարդիկ», որոնք ներխուժում են Արևմուտք։ Փորձագետները նշում են նաև սոցիալական ցանցերի, մասնավորապես՝ Իլոն Մասկի X հարթակի դերը, որը պարբերաբար տարածում և տեսանելի է դարձնում բրիտանական աջ արմատականների հրապարակումները՝ խոսելով «անխուսափելի քաղաքացիական պատերազմի» մասին։
Այս իրավիճակը բարդ դրության մեջ է դնում Նայջել Ֆարաժի «Բարեփոխումների» կուսակցությանը։ Թեև Ֆարաժը դատապարտել է փողոցային բռնությունները, նա միաժամանակ շարունակում է շահարկել թեման՝ պնդելով, որ միայն իր կուսակցությունն է ունակ «ետ շրջել միգրանտների նավերը»։ Սա ստեղծում է մի իրավիճակ, երբ փողոցային ծայրահեղականները հանրային քննարկումները մղում են դեպի աջ, իսկ պոպուլիստ քաղաքական գործիչները լեգիտիմացնում են նրանց հիմնական թեզերը։
Իրավական և մարտավարական հեռանկարները
Բրիտանական կառավարության հաջողությունը կախված կլինի ոչ միայն ոստիկանական կոշտ միջոցներից, այլև ապաստանի դիմումների արագ քննությունից, ինչը թույլ կտա խուսափել գյուղական համայնքներում նման խոշոր ճամբարների ստեղծումից։ 2026 թվականի աշնանային զարգացումները ցույց կտան, թե որքանով է պետությունը պատրաստ դիմակայելու այս նոր տիպի կազմակերպված ներքին սպառնալիքներին։