Օգոստոսին գնաճային ճնշումները շարունակում են աճել
ԱՄՆ-ում գնաճը օգոստոսին պահպանել է աճի տեմպերը. սպառողական գների ինդեքսը նախորդ տարվա համեմատ աճել է 3,4%-ով, հայտնում է Աշխատանքի դեպարտամենտը։ Թեև տարեկան ցուցանիշը մնացել է հուլիսյան մակարդակին, ամսական կտրվածքով ծախսերն աճել են 0,4%-ով, ինչը չորս անգամ գերազանցում է նախորդ ամսվա 0,1% աճը։ Այս արագացումը ընդգծում է ամերիկացի սպառողների առջև ծառացած մատչելիության լուրջ մարտահրավերները, հատկապես միջանկյալ ընտրություններին ընդառաջ, որոնք մնացել են ընդամենը յոթ շաբաթ։
Գնաճի աճը մեծապես պայմանավորված է էներգակիրների գների տատանումներով և աշխարհաքաղաքական անկայունությամբ։ Բենզինի գներն օգոստոսին հուլիսի համեմատ աճել են 3,9%-ով, ինչը 27%-ով գերազանցում է մեկ տարվա վաղեմության ցուցանիշը։ Սեպտեմբերի 11-ի դրությամբ բենզինի մեկ գալոնի միջին արժեքը կազմել է 4,30 դոլար, ինչը 7%-ով ավել է նախորդ ամսվա համեմատ։ Բացի էներգակիրներից, աճել են նաև ծառայությունների գները. հյուրանոցային համարների արժեքը բարձրացել է 2,4%-ով, մեքենաների վերանորոգման ծախսերը՝ 1,1%-ով, իսկ ավիատոմսերն աճել են 2,7%-ով՝ նախորդ տարվա համեմատ գրանցելով ավելի քան 23% աճ։
Դիզելային վառելիքի ճգնաժամը և տնտեսական հետևանքները
Ամերիկյան ավտոմոբիլային ասոցիացիայի (AAA) տվյալներով՝ դիզելային վառելիքի գները վերջին 12 ամիսների ընթացքում գրեթե կրկնապատկվել են՝ հասնելով ռեկորդային 6,51 դոլարի՝ մեկ գալոնի դիմաց։ Ի տարբերություն բենզինի, դիզելային վառելիքը կենսական նշանակություն ունի գյուղատնտեսության, բեռնափոխադրումների և արտադրության համար, ինչը այն դարձնում է ավելի քիչ էլաստիկ՝ գների փոփոխության նկատմամբ։ Ֆերմերները և բեռնափոխադրողները չեն կարող դադարեցնել աշխատանքը, ուստի ծախսերի բեռը փոխանցվում է սպառողներին՝ մթերքի և բեռնափոխադրումների գնաճի տեսքով։
Դիզելային վառելիքի թանկացումը պայմանավորված է նաև քիմիական գործընթացներով։ Կոլումբիայի համալսարանի պրոֆեսոր Ռոբերտ Ֆարաուտոյի խոսքով՝ դիզելային վառելիքը ստացվում է ավելի ծանր նավթից, ինչը պահանջում է «մուրճի» մեթոդի նմանվող ինտենսիվ վերամշակում՝ ծծմբի, նիկելի և վանադիումի հեռացման համար։ Այս գործընթացը նվազեցնում է մեկ բարել նավթից ստացվող դիզելային վառելիքի ծավալը։ Բացի այդ, Ուկրաինայի և Իրանի շուրջ ընթացող հակամարտությունները լրջորեն խաթարել են մատակարարման շղթաները, մասնավորապես՝ Ռուսաստանի նավթավերամշակման գործարանների վնասումը և Հորմուզի նեղուցով նավթի հոսքի սահմանափակումը։
Դրամավարկային քաղաքականության մարտահրավերները
Գների այս աճը մեծացնում է Դաշնային պահուստային համակարգի (ԴՊՀ) վրա ճնշումը՝ տոկոսադրույքները բարձրացնելու ուղղությամբ։ Ֆինանսական շուկաներում սեպտեմբերի 15-16-ի նիստին տոկոսադրույքի բարձրացման հավանականությունը գնահատվում է 80%։ ԴՊՀ նախագահ Քևին Ուորշը նշել է, որ գնաճի մեղմման հստակ ապացույցների բացակայությունը կդժվարացնի տոկոսադրույքների անփոփոխ պահպանումը։ Թրամփի վարչակազմը առաջարկել է 5000 դոլարի վճարումներ ամերիկացիներին և իրականացնում է պետական պարտատոմսերի հետգնումներ՝ տնտեսությունը խթանելու համար, սակայն տնտեսագետները զգուշացնում են, որ նման քայլերը կարող են հակառակ ազդեցությունն ունենալ՝ էլ ավելի սրելով գնաճը։
Սպառողների համար տնտեսական ճնշումը զգալի է. շատ ընտանիքներ ստիպված են կրճատել ծախսերը հիմնական կարիքների համար։ Տնտեսական վերլուծաբանները նշում են, որ օգոստոսի տվյալները հույս չեն ներշնչում, որ գնաճը կհասնի 2% թիրախին։ Միջին Արևելքում լարվածության չդադարելու պարագայում, էներգակիրների գների աճը կարող է դառնալ երկարատև երևույթ՝ ստիպելով ԴՊՀ-ին ընտրություն կատարել տնտեսական աճի դանդաղման ռիսկի և գնաճի արմատավորման միջև։