Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները և Իրանը երկրորդ գիշերն անընդմեջ պահպանել են ռազմական լռությունը՝ դադարեցնելով ուղիղ հարվածները, որպեսզի հնարավորություն տան Թեհրանում Օմանի միջնորդությամբ ընթացող դիվանագիտական բանակցություններին։ Ինչպես հայտնում է CBS News պարբերականը՝ հղում անելով տարածաշրջանային սեփական աղբյուրներին, այս մարտավարական դադարը հաջորդել է ամերիկյան ուժերի կողմից իրանական թիրախների ուղղությամբ իրականացված 13 անընդմեջ գիշերային հարվածներին, որոնք Մերձավոր Արևելքը կանգնեցրել էին լայնամասշտաբ պատերազմի շեմին։ Թեև այս դադարը որոշակիորեն կայունացրել է էներգակիրների համաշխարհային շուկան, Վաշինգտոնում պաշտպանական գերատեսչությունների ներկայացուցիչները և քաղաքական գործիչները հուշում են, որ հարվածների կասեցումը կարող է պայմանավորված լինել ոչ միայն դիվանագիտական առաջընթացով, այլև ԱՄՆ սպառազինության բարձր տեխնոլոգիական պաշարների լուրջ սպառմամբ։
Մարտավարական դադար երկշաբաթյա ռմբակոծություններից հետո
ԱՄՆ Զինված ուժերի Կենտրոնական հրամանատարության (CENTCOM) կողմից ուրբաթ և շաբաթ գիշերներին օդային արշավի կասեցումը ՄԱԿ-ում ԱՄՆ դեսպան Մայք Ուոլթսը բնութագրել է որպես գիտակցված քայլ՝ «դիվանագիտությանը որոշակի տարածություն տալու համար»։ CBS News-ի Face the Nation հաղորդման ժամանակ Ուոլթսն ընդգծել է, որ թեև նախագահ Դոնալդ Թրամփը հնարավորություն է ընձեռում Օմանի միջնորդներին համաձայնության հասնելու համար, լրացուցիչ ռազմական միջոցները շարունակում են տեղակայվել Պարսից ծոցում։ «Իրանական վարչակարգը պետք է հավատա նախագահին, երբ նա ասում է, որ ուժերը պատրաստ են և սպառազինված»,- զգուշացրել է Ուոլթսը՝ հերքելով այն լուրերը, թե դադարը պարտադրված է լոգիստիկ խնդիրներով։
Ի պատասխան ամերիկյան կողմի քայլի՝ Թեհրանն արագորեն վերանայել է իր ռազմական կեցվածքը։ Իրանի բանակի պաշտոնական ներկայացուցիչ Մոհամմադ Աքրամինիան կիրակի օրը հայտարարել է, որ Իրանը կասեցրել է պատասխան հարվածները տարածաշրջանում ԱՄՆ դաշնակիցների դեմ։ Աքրամինիան պարզաբանել է, որ քանի որ Իրանի ռազմական ռազմավարությունը հիմնականում կրում է պատասխան և պաշտպանական բնույթ, ամերիկյան հարվածների դադարեցումը բնականաբար հանգեցրել է նաև իրանական կողմի գործողությունների կասեցմանը։ Այդուհանդերձ, նա նախազգուշացրել է, որ ԱՄՆ-ի կողմից ռմբակոծությունների ցանկացած վերսկսում անմիջապես կընդլայնի հակամարտության աշխարհագրությունը։
Օմանյան միջնորդությունը և պայքարը Հորմուզի նեղուցի համար
Ընթացիկ դիվանագիտական ջանքերի կենտրոնում Օմանն է, որը պատմականորեն հանդես է եկել որպես հուսալի միջնորդ Վաշինգտոնի և Թեհրանի միջև։ Օմանի պաշտոնական ներկայացուցիչները ուրբաթ օրը ժամանել են Թեհրան՝ բանակցելու Հորմուզի նեղուցի վերաբացման պայմանների շուրջ, որն Իրանը փաստացի շրջափակման մեջ է պահում փետրվարի վերջից։ Տարածաշրջանային երկու աղբյուրներ հաստատել են, որ բանակցություններում արձանագրվել է «կառուցողական» առաջընթաց, թեև վերջնական համաձայնագրի հասնելու համար դեռ լրացուցիչ ժամանակ է պահանջվում։
Նեղուցի իրավական և գործառնական կարգավիճակը շարունակում է մնալ խիստ վիճահարույց։ Իրանի ԱԳՆ խոսնակ Էսմաիլ Բաղային հայտարարել է, որ ջրային ուղու կարգավիճակը մնում է անփոփոխ՝ պնդելով, որ Թեհրանի ժամանակավոր պայմանավորվածությունները թույլ են տալիս իրենց կառավարել ծովային տարանցումը։ Իրանը կտրուկ դեմ է արտահայտվել ԱՄՆ-ի և Օմանի ջանքերին՝ ստեղծելու այլընտրանքային երթուղիներ, որոնք շրջանցում են Իրանի տարածքային ջրերը։ Միևնույն ժամանակ, ԱՄՆ զինվորականները շարունակում են իրականացնել սեփական ծովային շրջափակումը՝ հայտնելով, որ վերջերս վերահասցեագրել են 12 առևտրային նավ, վնասազերծել երկուսը և խուզարկել ևս երկուսը։ Իսկ Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի (ԻՀՊԿ) ռազմածովային ուժերը շարունակում են խիստ վերահսկողությունը՝ հայտնելով, որ նախազգուշական կրակոցներով հետ են շրջել 6 նավ, որոնք փորձել են անցնել չարտոնված երթուղիներով։
Զինամթերքի սպառումը և 67 միլիարդ դոլարի բյուջետային պայքարը
Չնայած պաշտոնական հայտարարություններին, թե ռազմական դադարը զուտ դիվանագիտական բնույթ է կրում, Վաշինգտոնում աճում է անհանգստությունը «Epic Fury» (Էպիկական ցասում) գործողության երկարաժամկետ կայունության վերաբերյալ։ Տեղեկություններ են շրջանառվում այն մասին, որ ամերիկյան բանակը սպառում է բարձր ճշգրտության զինամթերքը, հատկապես Patriot համակարգերի հրթիռները, ավելի արագ տեմպերով, քան արտադրական հզորությունները թույլ են տալիս համալրել դրանք։ Փետրվարի 28-ին սկսված համատեղ ամերիկա-իսրայելական արշավի ընթացքում ավելի քան 400 ամերիկացի զինծառայողներ տարհանվել են տարածաշրջանից բուժման նպատակով, թեև պաշտոնյաները նշում են, որ դեպքերի մեծ մասը մարտական բնույթ չի կրել։
Այս լոգիստիկ լարվածությունը հանգեցրել է թեժ ներքաղաքական բանավեճերի։ ԱՄՆ պաշտպանության նախարար Փիթ Հեգսեթը Կոնգրեսից պահանջել է արտահերթ 67 միլիարդ դոլար՝ զորքերի ֆինանսավորման և զինամթերքի պաշարների արագ վերականգնման համար։ Այս պահանջը հանդիպել է առաջադեմ կոնգրեսականների կոշտ դիմադրությանը։ Սենատոր Բեռնի Սանդերսը կիրակի օրը դատապարտել է ռազմական արշավը՝ այն անվանելով «հակասահմանադրական» և «ապօրինի»։ Նա պնդել է, որ վարչակազմը պետք է առաջնահերթություն տա ուղղակի բանակցություններին, իսկ պահանջվող միլիարդները պետք է ուղղվեն ներքին խնդիրների լուծմանը, օրինակ՝ աշխատավոր դասակարգի համար բնակարանաշինությանը և առողջապահությանը, այլ ոչ թե մի հակամարտության ֆինանսավորմանը, որն արդեն իսկ հարվածել է երկրի տնտեսությանը։
Կասպից ծովի բախումները և գլոբալ էսկալացիայի ռիսկերը
Հակամարտության աշխարհաքաղաքական կշիռն էլ ավելի է մեծացել ռազմական գործողությունների՝ դեպի Կասպից ծով անսպասելի ընդլայնմամբ։ Ուկրաինայի նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկին հաստատել է, որ ուկրաինական ուժերը հեռահար անօդաչու թռչող սարքերով հաջողված հարվածներ են հասցրել Կասպից ծովում գտնվող իրանական բեռնատար նավերին, որոնք կասկածվում են Ռուսաստան ռազմական բեռներ տեղափոխելու մեջ։ Հարվածի հետևանքով իրանական առևտրային նավերից մեկում պայթյուն է տեղի ունեցել, ինչի հետևանքով զոհվել է մեկ նավաստի, կան վիրավորներ։
Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբաս Արաղչին հանդես է եկել կոշտ նախազգուշացմամբ՝ դատապարտելով հարձակումը որպես ՄԱԿ-ի կանոնադրության կոպիտ խախտում։ Արաղչին մեղադրել է Ուկրաինային «Իսրայելի թելադրանքով» գործելու մեջ՝ նպատակ ունենալով Եվրոպային ներքաշել մերձավորարևելյան պատերազմի մեջ։ Թեև Թեհրանը շարունակում է հերքել իր ուղղակի մասնակցությունը ռուս-ուկրաինական հակամարտությանը, Կասպից ծովի միջադեպը ցույց է տալիս, թե որքան սերտորեն են փոխկապակցված Արևելյան Եվրոպայի և Մերձավոր Արևելքի զարգացումները, որոնք սպառում են նույն սահմանափակ ռազմական ռեսուրսները։
Տարածաշրջանային դաշինքների վերադասավորումները Ծոցում
Քանի որ հակամարտությունը թևակոխում է իր հինգերորդ ամիսը, տարածաշրջանային տերությունները փորձում են ապահովել իրենց սեփական անվտանգային շահերը՝ անկախ Վաշինգտոնից։ Քուվեյթը պաշտոնապես ռազմավարական պաշտպանական համաձայնագիր է ստորագրել Պակիստանի հետ։ Այս պակտը հաջորդում է անցյալ տարի Պակիստանի, Սաուդյան Արաբիայի և Քուվեյթի միջև ձևավորված եռակողմ անվտանգային համագործակցությանը, ինչը վկայում է Ծոցի արաբական երկրների՝ ԱՄՆ-ից ունեցած ավանդական կախվածությունը դիվերսիֆիկացնելու ձգտման մասին։
Այս տեղաշարժերը տեղի են ունենում Թրամփի վարչակազմի և Սաուդյան Արաբիայի միջև կնքված քաղաքացիական միջուկային համաձայնագրի ֆոնին, որը մտահոգություններ է առաջացրել Ծոցում ուժերի հավասարակշռության վերաբերյալ։ Պակիստանը, որը պահպանում է աշխատանքային հարաբերությունները ինչպես Իրանի, այնպես էլ արաբական միապետությունների հետ, աստիճանաբար վերածվում է տարածաշրջանային կարևոր միջնորդի և անվտանգության երաշխավորի։ Դեռևս անորոշ է, թե արդյոք Օմանի միջնորդությամբ ձեռք բերված այս դադարը կվերածվի տևական զինադադարի, սակայն պատերազմի աշխարհաքաղաքական հետևանքներն արդեն իսկ զգացվում են Պարսից ծոցի սահմաններից շատ հեռու։