ՄԱԴԻՍՈՆ — Օգոստոսի 11-ին Վիսկոնսինում տեղի են ունենում Դեմոկրատական կուսակցության նահանգապետի թեկնածուի նախնական ընտրությունները (փրայմերիզ)։ Այս ընտրությունները պետք է որոշեն, թե ով է փոխարինելու երկու ժամկետ պաշտոնավարած նահանգապետ Թոնի Էվերսին։ Միչիգանի ԱՄՆ Սենատի լարված փրայմերիզում առաջադեմ թեկնածու Աբդուլ Էլ-Սայեդի հաղթանակից ընդամենը մեկ շաբաթ անց, Վիսկոնսինի քվեարկությունը դարձել է կուսակցության ներսում ձախ-առաջադեմ և չափավոր-ինստիտուցիոնալ թևերի միջև հիմնական պայքարի հարթակը՝ 2026 թվականի նոյեմբերին սպասվող համապետական ընտրություններից առաջ։
Պայքարի կենտրոնում են նահանգային ներկայացուցիչ, դեմոկրատական սոցիալիստ Ֆրանչեսկա Հոնգը և Միլուոքի շրջանի ղեկավար Դեյվիդ Քրոուլին, ում աջակցում է գործող նահանգապետ Թոնի Էվերսը։ Վիսկոնսինը համարվում է ԱՄՆ-ի ամենահավասարակշռված «տատանվող» նահանգներից մեկը, ուստի այս նախնական ընտրությունների արդյունքը ոչ միայն կսահմանի կուսակցության քաղաքական ուղեգիծը, այլև ցույց կտա նրա պատրաստվածությունը՝ նոյեմբերին Հանրապետական կուսակցության թեկնածու, ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի անդամ Թոմ Թիֆանիի դեմ պայքարում։
Թեկնածուների կազմը և նախընտրական լարվածությունը
Դեմոկրատական փրայմերիզի վերջնագիծը ուղեկցվել է քաղաքական սկանդալներով և թեկնածուների ինքնաբացարկներով։ Սկզբնական յոթ թեկնածուներից ակտիվ պայքարում մնացել են չորսը՝ Ֆրանչեսկա Հոնգը, Դեյվիդ Քրոուլին, նահանգային սենատոր Քելդա Ռոյսը և Ջոել Բրենանը, ով նախկինում գլխավորել է նահանգապետ Էվերսի վարչակազմի դեպարտամենտը։
Չնայած պայքարից դուրս գալուն, քվեաթերթիկներում պահպանվել են բոլոր յոթ սկզբնական թեկնածուների անունները, քանի որ նրանք բաց են թողել անունները հանելու օրենսդրական ժամկետները։ Փոխնահանգապետ Սարա Ռոդրիգեսը դուրս է եկել պայքարից հուլիսի 17-ին՝ ֆինանսական հաշվետվությունների հետ կապված խնդիրների պատճառով։ Նախկին փոխնահանգապետ Մանդելա Բարնսը կասեցրել է իր քարոզարշավը հուլիսի 30-ին՝ Milwaukee Journal Sentinel-ի հրապարակումից հետո, որտեղ նշվում էր կանանց նկատմամբ անպատշաճ վարքագծի վերաբերյալ քննության մասին։ Բարնսի թիմը հերքել է մեղադրանքները։ Հուլիսի 29-ին Դեյն շրջանի դատավոր Դեյվիդ Կոնուեյը վճռել է, որ նահանգի օրենսդրությունը թույլ չի տալիս ընտրողներին փոխել արդեն ուղարկված կամ քվեարկված քվեաթերթիկները։
Գաղափարական տարբերություններ և հանրապետականների միջամտությունը
Հոնգի և Քրոուլիի միջև մրցակցությունն ընդգծում է Վիսկոնսինի դեմոկրատների ներսում առկա տարաձայնությունները։ Հոնգը, ով ներկայացնում է Մադիսոնի կենտրոնական շրջանը, հենվում է ձախակողմյան շարժումների և աշխատավորական միությունների վրա։ Նա ենթարկվել է հանրապետականների, այդ թվում՝ նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփի սուր քննադատությանը։
Մյուս կողմից, Դեյվիդ Քրոուլին, ով վերադարձել է պայքար հուլիսի 18-ին, ստացել է նահանգապետ Թոնի Էվերսի անմիջական աջակցությունը։ Էվերսը և Քրոուլին քարոզարշավի վերջին օրերին միասին շրջել են նահանգում՝ ներկայացնելով Քրոուլիին որպես չափավոր ղեկավարի, ով կարող է պահպանել դեմոկրատական ընտրազանգվածի միասնությունը։
Միևնույն ժամանակ, Հանրապետական նահանգապետերի ասոցիացիան (Right Direction Wisconsin PAC) ծախսել է շուրջ 3,6 միլիոն դոլար՝ գովազդային արշավների վրա, որոնք ընդգծում են Հոնգի ձախակողմյան հայացքները։ Դեմոկրատական կուսակցության ղեկավարությունը պնդում է, որ հանրապետականները դիտավորյալ աջակցում են Հոնգին փրայմերիզում՝ համարելով նրան ավելի խոցելի թեկնածու նոյեմբերին կայանալիք ընդհանուր ընտրություններում։
Ֆինանսական անհամաչափություն և նոյեմբերյան հեռանկարներ
Հաղթող դեմոկրատ թեկնածուն ընդհանուր ընտրություններում բախվելու է լուրջ ֆինանսական մարտահրավերի։ Հանրապետական թեկնածու Թոմ Թիֆանին, ում աջակցում են Դոնալդ Թրամփը և նախկին նահանգապետ Թոմի Թոմփսոնը, հուլիսի 27-ի դրությամբ հավաքագրել է 13,3 միլիոն դոլար, որից 5 միլիոնը կանխիկ առկա է նրա նախընտրական հաշիվներում։ Դեմոկրատ թեկնածուներից Հոնգն ու Քրոուլին հավաքել են ընդամենը 1-ական միլիոն դոլար և ունեն 500,000 դոլարից պակաս միջոցներ։
Նահանգապետի ընտրություններից զատ, օգոստոսի 11-ի քվեարկությունը կարևոր է նաև Վիսկոնսինի օրենսդիր մարմնի վերահսկողության համար։ 2023 թվականին նահանգի Գերագույն դատարանի կողմից ընտրատարածքների նոր քարտեզների հաստատումից հետո դեմոկրատները իրական հնարավորություն ունեն մեծամասնություն կազմելու նահանգային Սենատում և Ասամբլեայում։