Մեթ Բիրդ․ կանանց ֆուտբոլի նվիրյալ առաջամարտիկի հիշատակը

Մեթ Բիրդի անսպասելի մահը ցնցեց ֆուտբոլային հանրույթը

Երբ շաբաթ երեկոյան հայտնի դարձավ, որ Լիվերպուլ Վիմենսի նախկին գլխավոր մարզիչ Մեթ Բիրդը՝ 47 տարեկան հասակում, հանկարծամահ է եղել, ֆուտբոլային աշխարհն ընկավ ցնցման մեջ։ Բիրդը պարզապես մարզիչ չէր․ նա դաստիարակ էր, կառուցող, և, ինչպես վկայում են իրեն ճանաչողները, «լավագույններից» մեկը։

Առավել ցավալի էր նորությունը հենց Լիվերպուլում, որտեղ ակումբը հայտարարեց կանանց պրեմիեր լիգայի՝ Aston Villa-ի դեմ խաղի հետաձգման մասին։ Լիվերպուլի պաշտոնական հայտարարությունը կարճ, բայց անկեղծ էր․ «Լիվերպուլ Ֆուտբոլային Ակումբը խորապես ցնցված ու տխուր է նախկին Լիվերպուլ Վիմենսի գլխավոր մարզիչ Մեթ Բիրդի հանկարծակի մահվան կապակցությամբ։ Ակումբի ողջ անձնակազմը սրտանց ցավակցում է Մեթի ընտանիքին ու ընկերներին այս դժվարին պահին» (The Guardian)։

Կանանց Պրեմիեր լիգայի բոլոր խաղերում հայտարարվեց մեկ րոպե լռություն՝ հարգելու այն մարդու հիշատակը, որի ազդեցությունն անցել էր խաղադաշտի սահմանները։

Մարզչի ձեռագիրը՝ կանանց ֆուտբոլի զարգացման մեջ

Մեթ Բիրդի մարզչական կարիերան գրեթե ամբողջությամբ համընկնում է Անգլիայում կանանց ֆուտբոլի նորագույն պատմության հետ։ Սկսելով Millwall Lionesses-ից՝ Բիրդը իր ճանապարհը շարունակեց Chelsea Women-ում (2009-2012), որտեղ նա հիմք դրեց հաջողությունների՝ թիմին հասցնելով առաջին FA Cup-ի եզրափակիչ։ Սակայն նրա անունն առավելապես կապվում է Լիվերպուլ Վիմենսի հետ։

2012-ին ստանձնելով Լիվերպուլի գլխավոր մարզչի պաշտոնը՝ Բիրդը կարճ ժամանակում ստեղծեց մրցունակ թիմ։ Նրա մոտեցումն ու հոգատարությունը պարգևատրվեցին անընդմեջ երկու անգամ՝ 2013 և 2014 թվականներին նվաճած կանանց լիգայի չեմպիոնական տիտղոսներով։ Այդ տարիներին Բիրդի Լիվերպուլը դարձավ ոչ միայն հաղթող, այլև նոր մտածելակերպի կրող՝ ցույց տալով, որ լոնդոնյան թիմերից դուրս ևս հնարավոր է մեծ հաջողության հասնել։

Աշխատելով նաև Boston Breakers-ում, West Ham Women-ում և Bristol City-ում՝ Բիրդը 2021-ին վերադարձավ Լիվերպուլ՝ թիմին վերադարձնելով բարձրագույն լիգա և կայունություն հաղորդելով անցումային փուլում։ Նրա երկրորդ վերադարձը պսակվեց 2023/24 մրցաշրջանի լավագույն մարզչի կոչումով՝ արդեն երկրորդ անգամ, ինչը վկայում է նրա արդիականության և ճկունության մասին (Sky Sports)։

Ավելի քան մարզիչ․ մարդը խաղադաշտից անդին

Բիրդի մահվան մասին լուրից ժամեր անց հնչած հարյուրավոր հիշատակումները նկարագրում են մարդուն, ում բարությունն ու հումորն այնքան ուժեղ էին, որքան նրա մասնագիտական կարողությունները։ ԱՄՆ-ի կանանց հավաքականի և Չելսիի նախկին մարզիչ Էմմա Հեյսը գրել է․ «Բացարձակապես լավագույններից մեկն էր։ Միշտ պատրաստակամ էր զրուցել, իսկական լավ մարդ։ Կանանց ֆուտբոլի չեմպիոն ու հիանալի ընկեր։ Ցավում եմ նրա ընտանիքի համար»։

Մարզիկները հիշում են մի մարզչի, ով հավատում էր իրենց, հաճախ՝ իրենցից առաջ։ Միսի Բո Քըրնսը, այժմ՝ Aston Villa-ում, գրում է․ «Դու առաջին իսկ օրվանից հավատացիր ինձ, միասին նվաճեցինք մեդալներ։ Իմ հաջողությունները քեզ հետ կապ ունեին»։

Մյուսները, ինչպես Ալիշա Լեհմանը, հիշում են Բիրդին որպես առաջին մարզիչ, ով բացահայտեց իրենց տաղանդը՝ անգամ լեզվական խոչընդոտների պայմաններում։ «Դու առաջինն էիր, ով հավատաց իմ ուժերին ու դարձավ իմ կյանքի կարևոր մասնիկը»։

Ակումբներն ու գործընկերները նույնպես ընդգծում են նրա երկակի ժառանգությունը։ Չելսիի հայտարարության մեջ նշվում է․ «Խաղադաշտում Մեթը մեզ առաջնորդեց դեպի նոր հաջողություններ, բայց նրա ազդեցությունն առավել խորն էր թիմից ներս՝ մարդկային հարաբերություններում»։

Նույնիսկ նրանք, ովքեր կարճ ժամանակ աշխատել են նրա հետ, հիշում են․ «Մարդ, ում համար ես պատրաստ էի գնալ աշխարհով մեկ՝ խաղալու նրա համար»,– գրել է նախկին West Ham-ի ֆուտբոլիստ Ջիլի Ֆլահերթին։

Ժառանգություն, որ գերազանցում է հաղթանակներին

Մեթ Բիրդի ազդեցությունը կարելի է չափել ոչ միայն տիտղոսներով, թեև նրա հաջողությունները նշանակալի են։ Նա թիմեր էր կառուցում, տաղանդներ բացահայտում ու մշտապես պաշտպանում էր կանանց ֆուտբոլի զարգացումը։ Նա ընտրում էր բարդ նախագծեր՝ վերելքներ ու անկումներ, բայց միշտ առաջ էր շարժվում։

Մահվան պահին Բիրդը վերջերս ավարտել էր կարճատև աշխատանքը Բըրնլի Վիմենսում՝ պաշտոնից հրաժարվելով օգոստոսին։ Սակայն նույնիսկ այդ կարճ ժամանակահատվածում նրա ներկայությունն զգացվում էր, իսկ բացակայությունը՝ հսկայական։

Ֆուտբոլային Ասոցիացիան, Մենեջերների Լիգան ու բազմաթիվ ակումբներ իրենց ցավակցություններն են հայտնել՝ ընդգծելով ոչ միայն նրա մասնագիտական նվաճումները, այլ նաև նրա բարությունը։ «Մեթը առանցքային դեր ուներ կանանց ֆուտբոլի զարգացման մեջ և միշտ կհիշվի»,– նշված է ՖԱ-ի հայտարարությունում։

Սպորտում, որտեղ արժեքը հաճախ չափվում է միավորներով ու մրցանակներով, Բիրդի ժառանգությունը հիշեցնում է, որ մարզչի իսկական արժեքը նրանց կյանքում է, ում նա ոգեշնչել ու աջակցել է։

Առաջընթացի մարդկային գինը

Կիրակի օրվա խաղերի մեկնարկին մեկ րոպե լռությունը միաժամանակ անբավարար ու չափազանց կարևոր էր․ ֆուտբոլային անընդմեջ ընթացքի մեջ՝ անհրաժեշտ հարգանքի տուրք մի մարդու, ով փոխեց շատերի ճակատագիրը։ Նրա նախկին խաղացողների, մարզիչների ու անձնակազմի համար առաջիկա օրերը կլինեն ոչ միայն ֆուտբոլի, այլև անձնական ցավի մասին։

Բիրդը թողել է կնոջը՝ Դեբին, և երեխաներին։ Դեբիի խոսքերով․ «Նա սիրող ամուսին, հայր, որդի, եղբայր ու հորեղբայր էր։ Ամենահիասքանչ ու հոգատար մարդն էր, ում ճանաչել են բոլորը։ Խնդրում ենք ժամանակ տալ մեզ՝ հանգիստ սգալու։ Քեզ միշտ սիրելու ենք, մեր լեգենդ»։

Մեկ սերնդի մարզիկների և ողջ կանանց ֆուտբոլի համար Մեթ Բիրդի ժառանգությունը կշարունակի ապրել՝ պատմությունների, կարիերաների և հնարավորությունների մեջ, որ նա ստեղծեց։ Նրա ուղին նշանավորվեց ոչ թե փառքով, այլ իրական ազդեցությամբ։

Վերջում, Մեթ Բիրդի ժառանգությունը չափվում է ոչ թե հաղթանակներով, այլ ֆուտբոլային աշխարհի այն բազում մարդկանցով, ովքեր նրան համարում էին դաստիարակ, ընկեր և ոգեշնչող։ Նրա մահը հիշեցնում է, որ յուրաքանչյուր խաղի հիմքում մարդկային սիրտն է, իսկ նրա օրինակն առաջարկում է առաջնորդել կարեկցանքով, կառուցել տեսլականով և թողնել սպորտը ավելի լավ, քան գտել ես։